Khơi thông “nút thắt” giao thông
Tại kỳ họp chuyên đề, Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa khóa VIII, 100% đại biểu tham dự đã tán thành nghị quyết về việc thống nhất cơ quan có thẩm quyền, nguồn vốn và phân chia dự án thành phần đối với dự án đường bộ cao tốc Nha Trang-Đà Lạt theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT.
Theo hồ sơ trình Hội đồng nhân dân tỉnh, tuyến cao tốc Nha Trang-Đà Lạt có chiều dài khoảng 80,8km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế từ 80-100km/giờ, với tổng mức đầu tư hơn 25.000 tỷ đồng.
Thực trạng hiện nay, Quốc lộ 27C là tuyến giao thông “độc đạo” kết nối trực tiếp giữa Nha Trang và Đà Lạt. Tuyến đường đi qua đèo Khánh Lê dài khoảng 30km với địa hình quanh co, độ dốc lớn, nhiều khúc cua gắt nguy hiểm và thường xuyên xảy ra sạt lở vào mùa mưa bão.
Cuối năm 2025, khu vực đèo Khánh Lê xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng khiến nhiều người tử vong và bị thương, đồng thời làm giao thông giữa Khánh Hòa và Lâm Đồng bị chia cắt trong thời gian dài. Khiến hoạt động vận tải hàng hóa, lưu thông hành khách và logistics giữa hai địa phương bị ảnh hưởng nặng nề.
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, với quy mô hiện tại là đường cấp III-IV miền núi, khả năng thông hành tối đa của Quốc lộ 27C chỉ khoảng 10.000 PCU/ngày đêm. Trong khi đó, dự báo đến giai đoạn 2029-2030 lưu lượng phương tiện trên tuyến sẽ đạt khoảng 9.800-10.900 PCU/ngày đêm, tiệm cận ngưỡng mãn tải.
Trước bối cảnh cấp thiết đó, việc đầu tư tuyến cao tốc mới được xác định là then chốt nhằm giảm áp lực cho Quốc lộ 27C, bảo đảm hành lang an toàn giao thông và hạn chế nguy cơ chia cắt giao thông do thiên tai gây ra.
Hình thành mạng lưới cao tốc liên hoàn
Đồng chí Châu Ngô Anh Nhân, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa cho biết, dự án cao tốc Nha Trang-Đà Lạt là dự án quan trọng quốc gia, do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.
Tuyến cao tốc sẽ hình thành trục ngang chiến lược kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ. Cùng với đó, tạo nên kết nối các trung tâm kinh tế, cảng biển và hệ thống giao thông trục dọc bắc-nam, tạo động lực phát triển mới cho toàn vùng.
“Tuyến cao tốc Nha Trang-Đà Lạt sau khi hoàn thành sẽ kết nối trực tiếp với cao tốc bắc-nam phía Đông đoạn Vân Phong-Nha Trang và tuyến cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột đang được triển khai. Sự liên thông giữa các tuyến giao thông chiến lược này sẽ hình thành mạng lưới cao tốc liên hoàn theo trục bắc-nam và Đông-Tây, mở ra hành lang vận tải mới từ Tây Nguyên xuống hệ thống cảng biển Nam Trung Bộ. Trong đó, cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột đóng vai trò kết nối khu vực Tây Nguyên với cửa ngõ biển Khánh Hòa. Còn cao tốc Nha Trang-Đà Lạt kết nối trung tâm du lịch, nông nghiệp công nghệ cao Lâm Đồng với duyên hải Nam Trung Bộ”, Giám đốc Sở Tài chính nhấn mạnh.
Khi các tuyến cao tốc này đồng bộ và liên kết với tuyến cao tốc bắc-nam phía Đông, khu vực Nam Trung Bộ sẽ từng bước hình thành “thế gọng kìm” phát triển kinh tế, logistics và hàng hải. Từ các tỉnh Tây Nguyên, hàng hóa, nông sản, cà phê, rau hoa có thể vận chuyển nhanh xuống các cảng biển tại Vân Phong, Nha Trang và Cam Ranh để xuất khẩu, thay vì phụ thuộc vào các tuyến quốc lộ đèo dốc, thường xuyên ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ sạt lở như hiện nay.
Bên cạnh vai trò vận tải hàng hóa, hệ thống cao tốc còn mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và du lịch liên vùng. Trong đó, trục du lịch “biển - cao nguyên” giữa Nha Trang và Đà Lạt được kỳ vọng trở thành hành lang du lịch trọng điểm khi thời gian di chuyển giữa hai địa phương giảm còn khoảng 1,5-2 giờ, thay vì 3,5-4 giờ như hiện nay.
Theo định hướng phát triển vùng, Khánh Hòa đang được xác định là trung tâm kinh tế biển, logistics và dịch vụ cảng biển của Nam Trung Bộ. Trong khi Tây Nguyên là vùng phát triển nông nghiệp, năng lượng và công nghiệp chế biến. Việc kết nối đồng bộ các tuyến cao tốc được xem là nền tảng hạ tầng quan trọng để liên kết hai không gian phát triển này, hình thành chuỗi giá trị kinh tế liên vùng bền vững trong tương lai.
Theo phương án được trình Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua, dự án cao tốc Nha Trang-Đà Lạt dự kiến huy động khoảng 8.772 tỷ đồng từ nhà đầu tư theo hình thức BOT, chiếm 35% tổng mức đầu tư; phần vốn nhà nước tham gia khoảng 16.286 tỷ đồng, tương đương 65%. Trong đó, ngân sách tỉnh Khánh Hòa dự kiến tham gia 1.500 tỷ đồng; tỉnh Lâm Đồng bố trí 768 tỷ đồng; phần còn lại khoảng 14.018 tỷ đồng được kiến nghị Trung ương hỗ trợ trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
