Chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải xác thực danh tính người livestream bán hàng

Người livestream bán hàng không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về hàng hóa, dịch vụ

Sáng 3/11, trình bày tờ trình dự án Luật Thương mại điện tử trước Quốc hội, Bộ trưởng Công thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, thời gian qua, nhiều mô hình thương mại điện tử mới chưa có quy định điều chỉnh riêng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt là hoạt động livestream bán hàng - một xu hướng đang phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử.

Quy định pháp luật hiện hành điều chỉnh hoạt động livestream bán hàng giống như một hoạt động quảng cáo đi kèm với bán hàng, mà chưa có các quy định riêng về các chủ thể tham gia livestream (chủ tài khoản, người tham gia livestream), các trường thông tin tối thiểu phải cung cấp cho người xem, trình độ chuyên môn của người thực hiện livestream, định danh chủ tài khoản, nghĩa vụ nộp thuế và các vấn đề về kiểm soát thông tin trong quá trình phát livestream.

“Việc các mô hình, xu hướng trên vượt ra ngoài phạm vi điều chỉnh của các chính sách hiện hành khiến cho công tác quản lý gặp nhiều khó khăn nhất là trong các vấn đề liên quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, chống thất thu thuế”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nêu rõ.

Thực tiễn đã có nhiều vụ việc như các phiên livestream bán hàng nhiều tỷ đồng nhưng Nhà nước không thu được thuế hay hoa hậu quốc tế thực hiện livestream bán kẹo rau củ, thổi phồng chức năng của sản phẩm, ảnh hưởng rất lớn đến quyết định mua hàng và sức khỏe của người tiêu dùng.

Nhằm khắc phục vấn đề này, dự thảo Luật Thương mại điện tử quy định cụ thể loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử. Theo đó, 4 mô hình hoạt động thương mại điện tử, gồm: nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp; nền tảng thương mại điện tử trung gian; mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử; nền tảng tích hợp đa dịch vụ.

Đối với hoạt động bán hàng livestream, dự thảo Luật yêu cầu chủ quản nền tảng phải xác thực danh tính người livestream, công khai và thực hiện cơ chế, biện pháp kiểm soát theo thời gian thực nội dung bán hàng livestream. Người bán phải cung cấp cho người livestream các tài liệu pháp lý chứng minh đáp ứng điều kiện.

Trong khi đó, người livestream bán hàng không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá cả, khuyến mại, chính sách bảo hành và các nội dung khác liên quan hàng hóa, dịch vụ. Đồng thời, thực hiện đúng nội dung quảng cáo đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp pháp luật quy định phải xác nhận nội dung quảng cáo.

Dự thảo Luật cũng quy định trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động tiếp thị liên kết.

Theo đó, tổ chức cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết cần định danh người tiếp thị liên kết; có cơ chế theo dõi, giám sát hoạt động của người tiếp thị liên kết; ngăn chặn, gỡ bỏ các liên kết cho hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật; không tạo liên kết cho hàng hóa, dịch vụ cấm đầu tư kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật, kinh doanh theo phương thức đa cấp trái phép hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Người tiếp thị liên kết không được cung cấp thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá cả, khuyến mại, chính sách bảo hành và các nội dung khác liên quan hàng hóa, dịch vụ; không được thực hiện tiếp thị liên kết trên các nền tảng số đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công khai vi phạm pháp luật.

Minh bạch thông tin về chủ sở hữu, người bán, hàng hóa, dịch vụ

Về các nhóm trách nhiệm chung của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, dự thảo Luật quy định rõ, nền tảng thương mại điện tử phải công bố công khai và minh bạch các thông tin về: chủ sở hữu; người bán; hàng hóa, dịch vụ; nội dung cơ bản về điều kiện hoạt động công khai trên nền tảng thương mại điện tử, gồm quyền và nghĩa vụ của các bên, chính sách giao hàng, thanh toán, cơ chế giải quyết tiếp nhận và xử lý phản ánh, khiếu nại…

Đồng thời, báo cáo trực tuyến định kỳ thông qua Nền tảng quản lý hoạt động thương mại điện tử hoặc theo yêu cầu của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền. Trường hợp là nền tảng số lớn, phải thực hiện báo cáo trực tuyến về kết quả gỡ bỏ theo thời gian thực thông qua Nền tảng quản lý hoạt động thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, nền tảng thương mại điện tử phải kiểm soát thông tin vi phạm pháp luật thông qua các biện pháp phòng ngừa như có cơ chế tự động kiểm duyệt thông tin trước khi hiển thị trên nền tảng; rà soát, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh.

Thông tin về hàng hóa, dịch vụ đã đăng tải trên nền tảng phải được lưu trữ trong thời gian tối thiểu 1 năm kể từ thời điểm đăng tải. Thông tin liên quan đến nội dung cơ bản của hợp đồng giao dịch trên nền tảng phải được lưu trữ trong thời gian tối thiểu 3 năm kể từ thời điểm giao kết hợp đồng.

Thúc đẩy phát triển thương mại điện tử xanh và bền vững

Nhằm phát triển thị trường thương mại điện tử trong nước và xuất khẩu, dự thảo Luật có các quy định về thúc đẩy việc đầu tư và xây dựng hạ tầng thương mại điện tử; các cơ chế, chính sách hỗ trợ đối với sản phẩm, hàng hoá có xuất xứ Việt Nam, các sản phẩm, hàng hóa chủ lực của địa phương, vùng miền, các sản phẩm, hàng hóa có lợi thế cạnh tranh mà trong nước sản xuất được.

Có chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện xuất khẩu trong khu hỗ trợ thương mại điện tử xuyên biên giới; giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được toàn quyền quyết định chính sách hỗ trợ cụ thể về thanh toán, vận chuyển, kho bãi, hạ tầng kỹ thuật, quy trình thông quan, kiểm tra… phù hợp nhu cầu và tình hình phát triển của địa phương theo từng thời kỳ.

Bên cạnh đó là các quy định về khuyến khích đầu tư vào dự án thương mại điện tử đáp ứng các tiêu chí về xanh và bền vững; xây dựng và thực hiện các giải pháp thương mại điện tử bền vững nhằm bảo vệ môi trường; áp dụng các dấu hiệu nhận diện “xanh”, “bền vững” hoặc các dấu hiệu nhận biết khác đối với hàng hóa, dịch vụ đạt tiêu chí xanh, bền vững theo pháp luật tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Dự thảo Luật cũng đề xuất một số số cơ chế, chính sách đặc thù cho thương mại điện tử dành cho đối tượng yếu thế, vùng sâu, vùng xa, doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, hộ kinh doanh… Cụ thể như hỗ trợ chi phí kết nối hạ tầng số, thiết lập gian hàng trên nền tảng thương mại điện tử; miễn phí hoặc hỗ trợ chi phí đào tạo, tập huấn về thương mại điện tử; hỗ trợ tiếp cận để thực hiện các thủ tục hành chính…