Đồng bộ giải pháp chống ngập, sạt lở, ứng phó và giảm nhẹ thiên tai, dự báo sớm mưa lũ

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản số 2138/BNNMT-MT về việc trả lời kiến nghị của cử tri gửi tới Quốc hội sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận được kiến nghị của cử tri thành phố Hà Nội do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến tại Văn bản số 2517/UBDNGS15 ngày 16/1/2026.

Một những nội dung được cử tri kiến nghị là nghiên cứu có giải pháp đồng bộ chống ngập, sạt lở, ứng phó và giảm nhẹ thiên tai, dự báo sớm mưa lũ, đặc biệt là thông tin sớm việc xả lũ để người dân chủ động phòng ngừa và di dời ra khỏi các vị trí nguy hiểm, bảo đảm tốt hơn nữa việc bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân, của Nhà nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, cơ quan này đã chủ trì tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng-Thái Bình thời kỳ 2022-2030, tầm nhìn đến 2050, trong đó đề xuất các giải pháp tổng thể, thống nhất về tiêu thoát nước và phòng chống lũ cho toàn lưu vực, bao gồm Thủ đô Hà Nội.

Các giải pháp trọng tâm gồm: Điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa, hệ thống thủy lợi phù hợp với điều kiện xảy ra mưa, lũ vượt tần suất; dự kiến xây dựng hồ chứa Văn Lăng trên dòng chính sông Cầu để kết hợp với các hồ chứa trên dòng nhánh nhằm điều tiết cắt, giảm lũ cho hạ du sông Cầu.

Các hệ thống công trình thủy lợi liên tỉnh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được rà soát, tổ chức phê duyệt điều chỉnh quy trình vận hành (các sông Nhuệ, Bắc Hưng Hải, Bắc Nam Hà) bảo đảm chủ động vận hành giảm thiểu ngập úng cho sản xuất nông nghiệp và hỗ trợ cải thiện chất lượng nước.

Đối với hệ thống công trình thủy lợi thuộc phạm vi quản lý của địa phương, đề nghị tăng cường tổ chức thực hiện quy định pháp luật liên quan tại Luật Thủy lợi, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên nước, bảo đảm các nguồn xả thải xuống công trình thủy lợi phải được kiểm soát, xử lý đạt quy chuẩn cho phép; rà soát, đầu tư nâng cấp hệ thống công trình thủy lợi phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của địa phương nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng chống ngập, lụt úng cho sản xuất nông nghiệp.

Đối với các hồ chứa quan trọng đặc biệt và các hồ chứa liên tỉnh do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý, Bộ đã và đang rà soát, đánh giá, điều chỉnh bổ sung quy trình vận hành; đồng thời đã có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo, tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện việc vận hành hồ chứa thủy lợi trên địa bàn, điều chỉnh, bổ sung quy trình vận hành nhằm bảo đảm vận hành an toàn công trình, phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu, mưa lũ cực đoan, ưu tiên dành dung tích hữu ích của hồ để cắt lũ cho hạ du.

Trước diễn biến thiên tai phức tạp, cực đoan, bất thường trong thời gian vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trình Đảng ủy Chính phủ trình Ban Bí thư ban hành Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2020 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, trong đó đã chỉ rõ các chủ trương, giải pháp thực hiện trong công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai (bao gồm cả ngập lụt, sạt lở).

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 379/QĐ- TTg ngày 17/3/2021; Chương trình tổng thể phòng, chống thiên tai quốc gia tại Quyết định số 1651/QĐ-TTg ngày 30/12/2022; Đề án phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển đến năm 2030 tại Quyết định số 957/QĐ-TTg ngày 6/7/2020, trên cơ sở đó các Bộ, ngành, địa phương đã và đang tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống thiên tai đã được giao tại các văn bản nêu trên.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để tăng cường công tác cảnh báo sớm thiên tai, trong đó tập trung vào một số giải pháp cụ thể như sau:

Thực hiện các đề án, dự án, chương trình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhằm tăng cường công tác quan trắc, dự báo, cảnh báo thiên tai gồm: quy hoạch mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 289/QĐ-TTg ngày 8/4/2024); Đề án hiện đại hóa ngành khí tượng thủy văn đến năm 2025 và thời kỳ 2026-2030 (Quyết định số 1261/QĐ-TTg ngày 27/10/2023); triển khai Đề án Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững.

Tiếp tục tổ chức theo dõi sát tình hình khí tượng thủy văn trong phạm vi cả nước, trước mỗi đợt thiên tai có nguy cơ gây tác động lớn (như: bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, ngập lụt diện rộng,…), chủ động gửi thông tin nhận định sớm đến Ban Chỉ đạo phòng thủ dân sự quốc gia, các địa phương để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Cung cấp kịp thời các bản tin dự báo cho các cơ quan, ban, ngành trung ương, địa phương để chủ động có giải pháp phòng, chống. Phối hợp với các bộ, ngành xây dựng các phương án dự báo khí tượng thủy văn dựa trên tác động và dự báo thiên tai dựa trên rủi ro để tăng cường hiệu quả trong việc sử dụng thông tin khí tượng thủy văn và ứng phó với các tình huống thiên tai.

Tiếp tục nâng cấp và đổi mới hệ thống dự báo, cảnh báo thiên tai và xây dựng hệ thống thông tin cảnh báo thiên tai; nghiên cứu áp dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao độ chính xác của các bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai, phát triển sản phẩm dự báo tác động và cảnh báo rủi ro, chuyển dịch từ dự báo thời tiết đơn thuần sang dự báo tác động của thiên tai, cảnh báo sớm các rủi ro tiềm ẩn cho các ngành, lĩnh vực và cộng đồng. Tăng cường mức độ chi tiết các bản tin dự báo, cảnh báo ở quy mô nhỏ (cấp phường, xã) và thời gian dự báo dài hơn. Đa dạng hóa các sản phẩm dự báo, cảnh báo thiên tai và cung cấp rộng rãi trên các trang thông tin điện tử, phương tiện truyền thông để dễ dàng tiếp cận, chủ động sử dụng trong xây dựng kế hoạch sản xuất và phòng, chống thiên tai.

Đẩy mạnh thực hiện quy hoạch mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia và đề án hiện đại hóa ngành khí tượng thủy văn đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trong đó tập trung vào các nhiệm vụ: (i) Tăng cường, mở rộng mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn: tăng cường mạng radar thời tiết và thiết bị đo gió trên cao, khắc phục khoảng trống quan trắc khu vực biển Đông và Nam Trung Bộ; bổ sung phao đo sóng, trạm radar biển, cảm biến dòng chảy và độ mặn tại các vùng ven bờ trọng điểm (Hải Phòng, Đà Nẵng, Nha Trang, Cà Mau); (ii) Nâng cấp, hiện đại hóa mạng truyền dẫn dữ liệu thời gian thực, bảo đảm tốc độ, băng thông, độ ổn định cao tránh gián đoạn trong điều kiện thiên tai.

Phát triển, hoàn thiện hệ thống mô hình và công nghệ dự báo thông qua việc xây dựng, nội địa hóa mô hình dự báo khí tượng, thủy văn, hải văn phù hợp điều kiện Việt Nam; tích hợp đồng thời mô hình vật lý-thống kê-AI.