Bài 2: Bảo đảm kỷ luật thực thi, nâng cao chất lượng chính sách

Vấn đề mấu chốt sắp tới sẽ nằm ở chất lượng thực thi chính sách của các bộ, ngành, địa phương cũng như khả năng chuyển ưu đãi “trên giấy” thành lợi ích thực tế cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong năm 2025 có gần 230 nghìn doanh nghiệp đã rút lui khỏi thị trường. Con số này trong quý I/2026 cũng là gần 92 nghìn doanh nghiệp, cho thấy cộng đồng doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với những khó khăn mang tính căn cơ.

Khơi thông nguồn lực

Theo Tiến sĩ Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), kết quả rõ nét nhất từ Nghị quyết số 68- NQ/TW không nằm ở các chỉ số thống kê, mà ở sự thay đổi trong niềm tin thể chế của cộng đồng doanh nghiệp đã tăng lên, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nghị quyết số 68-NQ/TW đã thiết lập khuôn khổ giúp khu vực kinh tế tư nhân được thừa nhận và được bảo đảm, bảo vệ, từ đó làm thay đổi hành vi của doanh nghiệp theo hướng chủ động cũng như có tính toán dài hạn hơn.

Đơn cử, nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực dệt may, chế biến nông sản đã bắt đầu khôi phục kế hoạch mở rộng sản xuất, tuyển dụng lại lao động, đồng thời ký các hợp đồng trung hạn thay vì vận hành theo đơn hàng ngắn hạn như trước. Một số doanh nghiệp nhỏ cũng chủ động đầu tư vào quản trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh dù quy mô còn hạn chế. Tuy nhiên, những khó khăn mang tính cấu trúc vẫn chưa được xử lý triệt để. Đó là doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận tín dụng trung và dài hạn do vướng tài sản bảo đảm; mặt bằng sản xuất vẫn thiếu và chi phí cao; việc đầu tư công nghệ chưa mang lại hiệu quả tương xứng do hạn chế về năng lực vận hành;…

“Ở góc độ thể chế, điều này phản ánh một thực tế là chính sách đã tạo chuyển động về “kỳ vọng”, nhưng chưa chuyển hóa đầy đủ thành “khả năng tiếp cận nguồn lực”. Nói cách khác, chúng ta đã cải thiện phần môi trường và chi phí, nhưng chưa tháo gỡ căn bản các điều kiện đầu vào của sản xuất, kinh doanh”, ông Nam đánh giá.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra bước chuyển quan trọng về niềm tin và định hướng phát triển. Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn là chủ trương, mà là bảo đảm kỷ luật thực thi, nâng cao chất lượng chính sách để khơi thông nguồn lực, nhất là ở các yếu tố vốn, đất đai và công nghệ, từ đó chuyển hóa thành năng lực phát triển thực chất cho khu vực doanh nghiệp.

Hiện cả nước có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó doanh nghiệp tư nhân chiếm khoảng 98%. Có được lực lượng doanh nghiệp hùng hậu như vậy là nhờ Chính phủ những nhiệm kỳ qua đã quyết tâm tháo gỡ các rào cản gia nhập thị trường, nhiệm kỳ sau thực hiện quyết liệt hơn nhiệm kỳ trước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dù đã có những nỗ lực cải cách đáng ghi nhận, nhưng hệ thống thủ tục hành chính vẫn tồn tại không ít bất cập; doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với tình trạng thủ tục rườm rà, chồng chéo khi triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo báo cáo của các bộ, ngành, hiện còn đến 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh. Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã yêu cầu các bộ, cơ quan trong quý II/2026 phải tiếp tục rà soát, cắt giảm tiếp 30% số ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện nay (tương ứng cắt giảm khoảng 60 ngành nghề), đồng thời cắt giảm tất cả điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Cùng với đó, cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; cấp bộ chỉ thực hiện không quá 30% số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý. Vào cuộc quyết liệt hơn, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng vừa chỉ đạo các bộ, ngành ngay lập tức đề xuất phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề kinh doanh có điều kiện để trình Chính phủ thông qua ngay trong tháng 4 này.

“Hành động mạnh mẽ này sẽ giúp giảm gánh nặng chi phí, cải thiện môi trường kinh doanh, và khơi thông nguồn lực, củng cố niềm tin, tạo nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân bứt phá trong giai đoạn tới”, Phó Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) Lê Trung Hiếu nhận định.

Hiệu quả và sát thực tiễn

Thời gian tới, để Nghị quyết số 68-NQ/TW mang lại lợi ích lớn hơn nữa cho khu vực kinh tế tư nhân nói riêng và cho toàn bộ nền kinh tế nói chung, chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam cho rằng, cần nỗ lực tập trung vào việc giảm độ trễ của chính sách, chuyển hóa những tư tưởng, chỉ đạo, nguyên tắc đề ra trong nghị quyết thành các cơ chế, quy định pháp luật và quá trình thực thi hiệu quả ở các bộ, ngành cũng như chính quyền các cấp tại địa phương. Việc thực hiện hiệu quả nghị quyết sẽ thúc đẩy xây dựng nhà nước kiến tạo và phục vụ, thay đổi tư duy cán bộ, chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, xây dựng mối quan hệ chính quyền-doanh nghiệp cởi mở, thân thiện, liêm chính.

Bên cạnh đó, các nỗ lực để thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ đến từ các cơ quan công quyền, mà cần sự đóng góp quyết liệt, mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp, của các chủ thể trong khu vực kinh tế tư nhân. Khu vực này cần nỗ lực để nâng cao nội lực, năng lực cạnh tranh, năng lực về vốn, trình độ quản trị cũng như tinh thần khởi nghiệp của mình.

Mặt khác, khu vực kinh tế tư nhân cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng bằng cách đầu tư mạnh mẽ hơn nữa vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực, quản trị, mô hình kinh doanh; chuyển đổi sang mô hình kinh tế số, kinh tế xanh, mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất các yếu tố tổng hợp.

Các doanh nghiệp cũng cần đề cao đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, nuôi dưỡng tinh thần tự hào dân tộc và trách nhiệm với xã hội, với môi trường để phát triển bền vững. Cả hai bàn tay “Nhà nước và khu vực kinh tế tư nhân”, khi vỗ cùng một nhịp sẽ tạo ra sự đột phá về hiệu quả trong việc thực hiện Nghị quyết số 68- NQ/TW, đóng góp mạnh mẽ cho mục tiêu phát triển kinh tế, tiến bộ xã hội và bền vững về môi trường sinh thái của nền kinh tế.

Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi thông tin: Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp các bộ, ngành liên quan hoàn thiện các chương trình, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; đồng thời, tiến hành sơ kết một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW. Việc đánh giá toàn diện sẽ giúp làm rõ hơn những kết quả đạt được cũng như những bất cập, hạn chế, tác động thực tế đến cộng đồng doanh nghiệp, từ đó làm cơ sở để tiếp tục điều chỉnh, bổ sung chính sách theo hướng hiệu quả hơn, sát thực tiễn hơn. Các giải pháp này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực mới cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn thời gian tới, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững của nền kinh tế trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

>> Bài 1: Xung lực mới, khí thế mới

​