Các đầu tàu kinh tế đang hụt hơi

Triển vọng kinh tế toàn cầu đang trở nên ảm đạm hơn những ngày gần đây khi các nền kinh tế đầu tàu của châu lục và thế giới như Đức, Trung Quốc, Mỹ đều đang hụt hơi, lâm vào suy thoái hoặc suy giảm tăng trưởng. Các yếu tố thuận lợi về thời tiết, việc Trung Quốc mở cửa trở lại... không đủ để đưa các nền kinh tế đầu tàu thoát khỏi vùng nguy hiểm.
Đưa hàng lên các tàu chở hàng tại một bến container ở cảng Hamburg, Đức, ngày 18/7/2022. (Ảnh: Reuters)
Đưa hàng lên các tàu chở hàng tại một bến container ở cảng Hamburg, Đức, ngày 18/7/2022. (Ảnh: Reuters)

Nền kinh tế đầu tàu của châu Âu là Đức đã lâm vào suy thoái và triển vọng trong những tháng tới cũng khá ảm đạm. Văn phòng thống kê Liên bang (Destatis) vừa công bố số liệu cho biết GDP của nền kinh tế số một châu Âu đã giảm 0,3% trong quý I/2023.

Cùng với mức giảm 0,5% trong quý IV/2022, kinh tế Đức đã ghi nhận hai quý tăng trưởng âm liên tiếp và chính thức rơi vào suy thoái kỹ thuật.

Nền kinh tế đầu tàu của châu Âu là Đức đã lâm vào suy thoái và triển vọng trong những tháng tới cũng khá ảm đạm. Văn phòng thống kê Liên bang (Destatis) vừa công bố số liệu cho biết GDP của nền kinh tế số một châu Âu đã giảm 0,3% trong quý I/2023.

Kinh tế Đức suy yếu là do tác động từ lạm phát khiến các hộ gia đình chi tiêu ít hơn cho thực phẩm, đồ uống, quần áo, giày dép và đồ nội thất so với quý trước. Lượng ô-tô mới bán ra cũng giảm, một phần có thể là do chính phủ ngừng các gói trợ cấp từ cuối năm 2022. Cùng với nhu cầu hàng hóa yếu, chi tiêu của chính phủ cũng giảm trong ba tháng đầu năm.

Theo Viện nghiên cứu kinh tế Ifo, chỉ số môi trường kinh doanh đã giảm nhiều hơn dự kiến vào tháng 5, đánh dấu lần giảm đầu tiên sau sáu tháng tăng liên tiếp.

Nhà kinh tế Carsten Brzeski của ING đánh giá rằng, những yếu tố thuận lợi như thời tiết mùa đông ấm áp, hoạt động công nghiệp phục hồi sau khi thị trường Trung Quốc mở cửa trở lại và nới lỏng chuỗi cung ứng... không đủ để đưa nền kinh tế đầu tàu này thoát khỏi vùng nguy hiểm.

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu suy thoái tiếp tục kéo dài, Đức sẽ rơi vào một cuộc khủng hoảng kinh tế thật sự. Khi đó, tỷ lệ thất nghiệp và vỡ nợ sẽ gia tăng, hàng hóa ứ đọng, sản xuất đình đốn, thị trường chứng khoán và các ngân hàng sụp đổ… Tất cả sẽ tạo nên một kịch bản ác mộng cho nền kinh tế đầu tàu châu Âu.

Trong khi đó, nền kinh tế số một thế giới là Mỹ cũng đang bên bờ vực suy thoái. Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) cuối tuần qua dự báo, kinh tế Mỹ sẽ suy thoái nhẹ trong năm nay.

Các chuyên gia của FED dự báo tăng trưởng GDP thực tế của Mỹ sẽ giảm tốc trong hai quý tới, sau đó GDP sẽ bắt đầu giảm nhẹ vào quý IV/2023 và quý I/2024.

Trong tài liệu chuẩn bị cho cuộc họp về chính sách lãi suất diễn ra vào đầu tháng 6, FED cho rằng các điều kiện tài chính bị thắt chặt sẽ dẫn đến một cuộc suy thoái nhẹ bắt đầu vào cuối năm nay, sau đó nền kinh tế Mỹ có thể sẽ phục hồi với tốc độ vừa phải.

Các chuyên gia của FED dự báo tăng trưởng GDP thực tế của Mỹ sẽ giảm tốc trong hai quý tới, sau đó GDP sẽ bắt đầu giảm nhẹ vào quý IV/2023 và quý I/2024.

Những thách thức chủ yếu mà nền kinh tế lớn nhất thế giới đang phải đối mặt bao gồm tỷ lệ lạm phát cao, nguy cơ bất ổn tài chính, kinh tế toàn cầu tăng trưởng yếu và môi trường bên ngoài không thuận lợi…

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hôm 26/5 nhận định rằng, tốc độ tăng trưởng chậm lại có thể khiến tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ tăng nhẹ vào năm sau.

Trong khi đó, hiện nay các thành viên Ủy ban Thị trường Mở liên bang (FOMC) - cơ quan hoạch định chính sách của FED - vẫn bất đồng về những việc cần làm tiếp theo để đối phó những thách thức kinh tế. Một số ý kiến cho rằng cần phải tiếp tục củng cố các chính sách tại các cuộc họp sắp tới nhằm đẩy nhanh tiến trình kéo lạm phát trở về mức 2%.

Tuy nhiên, một số khác lại cho rằng nếu nền kinh tế tiếp tục phát triển theo xu hướng hiện tại thì việc củng cố các chính sách có thể không cần thiết.

Tại châu Á, nền kinh tế đầu tàu là Trung Quốc cũng đang tăng trưởng chậm lại và đối mặt không ít khó khăn, dù Trung Quốc vẫn được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của châu lục và toàn cầu.

Phát biểu tại một hội nghị ở Bắc Kinh, Phó Giám đốc Văn phòng IMF phụ trách khu vực châu Á và Thái Bình Dương, ông Thomas Helbling cho rằng tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chịu tác động lớn nếu sự đứt gãy địa chính trị gia tăng. Nền kinh tế Trung Quốc vì thế có thể tăng trưởng chậm lại trong trung hạn.

Nhập khẩu của Trung Quốc giảm mạnh trong tháng 4, trong khi xuất khẩu tăng chậm lại, cho thấy nhu cầu trong và ngoài nước vẫn ì ạch.

Số liệu Hải quan Trung Quốc công bố đầu tháng 5 cho thấy nhập khẩu của nước này trong tháng 4 giảm 7,9% so với cùng kỳ năm ngoái, giảm nhiều so với mức giảm 1,4% tháng trước đó. Xuất khẩu chỉ tăng 8,5%, cũng giảm so với mức tăng gần 15% trong tháng 3. Việc dòng chảy thương mại giảm mạnh làm dấy lên lo ngại về nhu cầu bên ngoài và rủi ro với kinh tế Trung Quốc.

Đặc biệt trong bối cảnh đà phục hồi tại nước này vẫn mong manh khi cả xuất khẩu và nhập khẩu đều từng chịu ảnh hưởng từ các biện pháp chống dịch và môi trường bên ngoài không thuận lợi.

Giới phân tích cho rằng, “niềm tin tăng trưởng” của kinh tế thế giới năm nay chủ yếu được đặt vào khu vực châu Á và Thái Bình Dương. Đây vẫn được xem là khu vực năng động nhất trong các khu vực lớn trên thế giới vào năm 2023. Tăng trưởng kinh tế của khu vực này chủ yếu được thúc đẩy nhờ triển vọng lạc quan của kinh tế Trung Quốc và Ấn Độ. Giống như phần còn lại của thế giới, nhu cầu nội địa dự kiến sẽ vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất trên khắp châu Á trong năm nay.

Dù tăng trưởng kinh tế Trung Quốc có dấu hiệu chậm lại, nhưng việc Bắc Kinh mở cửa trở lại sẽ vẫn được xem là “phao cứu sinh” cho nhiều nền kinh tế châu Á và thế giới, bởi đây là yếu tố chính thúc đẩy tiêu dùng và nhu cầu của ngành dịch vụ.

Việc “mây đen phủ bóng” các nền kinh tế đầu tàu của châu lục và thế giới cho thấy bức tranh chung của thế giới vẫn nhiều gam mầu tối và các thách thức trong năm nay hết sức lớn.

Một báo cáo mới công bố của Liên hợp quốc đã dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu đạt 2,3% vào năm 2023 nhưng cảnh báo rằng đối với nhiều nước đang phát triển, triển vọng đã xấu đi trong bối cảnh các điều kiện tín dụng bị thắt chặt và chi phí tài chính bên ngoài gia tăng.

Kinh tế thế giới đối mặt nhiều khó khăn, bất ổn và trong bối cảnh đó lãnh đạo các nước lớn, các định chế tài chính cần tích cực hợp tác hơn nữa tìm “tiếng nói chung” để kiềm chế lạm phát, ổn định chuỗi cung ứng, kích cầu sản xuất, tiêu dùng, thực hiện các sáng kiến hợp tác mới trên quy mô khu vực và toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc.