Bước chuyển quan trọng của Syria

Toàn cảnh một phiên họp Quốc hội Syria ở thủ đô Damascus. (Ảnh: SANA/TTXVN)
Toàn cảnh một phiên họp Quốc hội Syria ở thủ đô Damascus. (Ảnh: SANA/TTXVN)

Những ngày đầu tháng 12/2025, Syria đón nhận nhiều tín hiệu tích cực trên hành trình tái thiết và hội nhập. Từ một đất nước bị chiến tranh tàn phá nặng nề và bị cô lập về ngoại giao, kinh tế, Syria đang có những bước đi chứng minh quyết tâm hướng tới sự ổn định, vừa tối đa hóa viện trợ nước ngoài, vừa nỗ lực cân bằng quan hệ với các nước lớn và các nước trong khu vực.

Tính chính danh của chính quyền Syria chỉ có thể được cộng đồng quốc tế công nhận thông qua những kết quả cải thiện đời sống cho người dân. Ngày 4/12, một phái đoàn của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã đến Syria, đánh dấu chuyến thăm chính thức đầu tiên của cơ quan này tới quốc gia Trung Đông sau hơn một thập kỷ xung đột.

Theo đại diện của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, chuyến công tác truyền đạt kỳ vọng của cộng đồng quốc tế về quá trình chuyển tiếp toàn diện, tăng trưởng bao trùm và chống khủng bố tại quốc gia Trung Đông.

Canada mới đây tuyên bố đưa Syria ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố. Anh và Mỹ cũng đã cho phép Syria mở lại đại sứ quán tại các nước này. Một năm đã trôi qua kể từ khi chính quyền của cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad sụp đổ vào ngày 8/12/2024.

Không thể phủ nhận rằng, tình hình Syria đang bước vào quỹ đạo ổn định hơn, với những cơ hội phát triển rộng mở so với giai đoạn bị cấm vận, cô lập trước đó. Từ việc tổ chức Hội nghị Đối thoại quốc gia, ban hành Tuyên bố Hiến pháp cho đến khôi phục quan hệ với các quốc gia trong khu vực, được nhiều nước dỡ bỏ lệnh trừng phạt, đã cho thấy nỗ lực của chính quyền mới nhằm thiết lập lại cấu trúc chính trị và khôi phục kinh tế đất nước.

Dù vậy, những bước tiến tích cực nêu trên chưa đủ để che lấp các thách thức của Syria. Với một đất nước chìm trong nội chiến trong suốt hơn một thập kỷ, là nơi tranh giành ảnh hưởng của các nước trong khu vực và quốc tế, Syria đối mặt sự chia rẽ sâu sắc từ bên trong lẫn bên ngoài.

Quỹ đạo tương lai của quốc gia Trung Đông này gắn chặt với “bàn cờ chiến lược” của các nước như Mỹ, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Israel…, với những tính toán lợi ích nhằm gia tăng tầm ảnh hưởng của các nước tại Trung Đông.

Cách đây vài tháng, khi Mỹ tuyên bố dỡ bỏ cấm vận đối với Syria, các chuyên gia đã nhận định rằng, đây không phải quyết định mang tính bộc phát của Washington mà là sự điều chỉnh chiến lược đã được xem xét kỹ dựa trên những thay đổi về tình hình chính trị tại Syria.

Xứ Cờ hoa đã nhận ra các biện pháp trừng phạt không đạt hiệu quả như mong muốn, trong khi chính quyền mới ở Syria nỗ lực thúc đẩy cải tổ để giành được niềm tin từ cộng đồng quốc tế.

Dỡ bỏ cấm vận là cách để Mỹ duy trì tầm ảnh hưởng tại khu vực Trung Đông và là bước đi phù hợp xu thế bởi trước đó Anh, Liên minh châu Âu (EU) cũng đã tuyên bố dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt với Syria.

Hiện Syria đang theo đuổi chính sách ngoại giao cân bằng với các nước lớn, đồng thời hướng đến giải quyết các vấn đề an ninh với các quốc gia trong khu vực. Mâu thuẫn sắc tộc cũng là một vấn đề nan giải tại Syria.

Nhiều năm xung đột đã làm gia tăng chia rẽ sắc tộc, khiến việc quản lý thống nhất các phe phái trở nên khó khăn. Các nhà chức trách Syria đang xúc tiến điều tra vụ bạo lực sắc tộc tại tỉnh Sweida ở miền nam nước này vào hồi tháng 7 vừa qua khiến hàng trăm người thiệt mạng.

Cuộc chiến “huynh đệ tương tàn” trong hơn 10 năm qua cũng biến Syria thành vùng đất màu mỡ cho tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) hoành hành. Theo Tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria (SOHR), từ đầu năm 2025 đến nay, các tay súng IS đã tiến hành 215 vụ tấn công tại các khu vực ở miền đông và đông bắc Syria, khiến gần 100 người chết.

Với nhiều thách thức phía trước, tương lai của Syria vẫn là một bài toán hóc búa. Lời giải cho bài toán này không chỉ nằm ở nỗ lực cải cách, thúc đẩy hòa giải dân tộc và tái thiết đất nước của quốc gia Trung Đông mà còn nằm ở sự hợp tác, hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế. Dư luận kỳ vọng Syria sẽ nắm bắt những cơ hội để hồi sinh từ tro tàn chiến tranh.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa.

Không chủ quan với dịch bệnh

Dịch Ebola vẫn đang diễn biến phức tạp tại Cộng hòa Dân chủ Congo, với tốc độ lây nhiễm nhanh và số lượng ca nhiễm lớn. Đáng lo ngại hơn, trong quá trình truy vết, giới chức y tế châu Phi đã “mất dấu” hàng trăm người được xác nhận dương tính với virus Ebola.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Kỳ vọng và thách thức

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao để đẩy nhanh tiến trình đưa Kiev gia nhập Liên minh châu Âu (EU) - một trong những mục tiêu chiến lược của quốc gia bên bờ Biển Đen. Tuy vậy, hành trình này được cho là sẽ không êm ả, sự khác biệt quan điểm giữa các nước thành viên EU là một rào cản lớn.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Phép thử cho quan hệ đồng minh

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước áp lực phải giảm căng thẳng trước thềm Hội nghị thượng đỉnh của liên minh quân sự dự kiến diễn ra vào các ngày 7-8/7 tới tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh...

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế.