Bảo vệ đa dạng sinh học của hành tinh

Nạn buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã vẫn diễn ra dai dẳng, bất chấp những nỗ lực ngăn chặn của các quốc gia và cộng đồng quốc tế. Dù ghi nhận một số kết quả tích cực, song Cơ quan phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) trong báo cáo công bố gần đây tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo tình trạng này vẫn ảnh hưởng đến hàng nghìn loài động, thực vật, là mối đe dọa với đa dạng sinh học toàn cầu.
Ảnh: UNODC.
Ảnh: UNODC.

Báo cáo tội phạm động vật hoang dã thế giới của UNODC nhận định, phạm vi và quy mô hoạt động của tội phạm buôn bán động vật hoang dã vẫn là mối bận tâm của quốc tế.

Theo báo cáo, trong giai đoạn 2015-2021, tình trạng này diễn ra tại 162 quốc gia và vùng lãnh thổ, tác động khoảng 4.000 loài động, thực vật, trong đó có 3.250 loài nằm trong Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES). Tê giác, tê tê, voi… là các loài động vật bị nhắm đến nhiều nhất. Các loài thực vật, như tuyết tùng, trầm hương… cũng thường là mục tiêu của những kẻ buôn lậu.

Theo báo cáo của UNODC, trong giai đoạn 2015-2021, tình trạng này diễn ra tại 162 quốc gia và vùng lãnh thổ, tác động khoảng 4.000 loài động, thực vật, trong đó có 3.250 loài nằm trong Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES). Tê giác, tê tê, voi… là các loài động vật bị nhắm đến nhiều nhất. Các loài thực vật, như tuyết tùng, trầm hương… cũng thường là mục tiêu của những kẻ buôn lậu.

Theo báo cáo, khu vực nam sa mạc Sahara ở châu Phi là một điểm nóng về buôn lậu động vật hoang dã. Trong tổng số các vụ buôn lậu bị phát hiện trên thế giới, 19% có cá thể hay sản phẩm từ động vật hoang dã ở khu vực này.

Những con số đáng lo ngại nêu trên cho thấy các tác động nghiêm trọng của nạn buôn lậu đến quần thể các loài động, thực vật hoang dã ở nhiều khu vực. Hơn thế, tình trạng buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã còn đe dọa sự ổn định và phục hồi của đa dạng sinh học và hệ sinh thái toàn cầu.

Theo báo cáo của UNODC, buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã còn gây ra các vấn đề về kinh tế, xã hội, là nguyên nhân dẫn đến các loại tội phạm khác, như rửa tiền, tham nhũng…, kéo theo những ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân.

Báo cáo của UNODC nhận định, các biện pháp, như chống buôn bán trái phép một số loài, hợp tác xuyên biên giới và hình sự hóa tội phạm về động vật hoang dã, được thúc đẩy. Nạn săn bắt, cũng như giá của sừng tê giác và ngà voi giảm trong thập kỷ qua là một trong những thành quả của nỗ lực này.

Đề cập các chính sách bảo tồn thiên nhiên, báo cáo nhấn mạnh dấu mốc quan trọng là Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh-Montreal, còn gọi là Kế hoạch đa dạng sinh học, được thông qua tại Hội nghị lần thứ 15 các bên tham gia Công ước về đa dạng sinh học vào tháng 12/2022.

Kế hoạch này đưa ra một lộ trình đầy tham vọng với các mục tiêu, trong đó có bảo vệ các loài hoang dã, nhằm hiện thực hóa tầm nhìn toàn cầu về một cuộc sống hài hòa với thiên nhiên vào năm 2050.

Báo cáo của UNODC nhận định, các biện pháp, như chống buôn bán trái phép một số loài, hợp tác xuyên biên giới và hình sự hóa tội phạm về động vật hoang dã, được thúc đẩy. Nạn săn bắt, cũng như giá của sừng tê giác và ngà voi giảm trong thập kỷ qua là một trong những thành quả của nỗ lực này.

Ghi nhận những thành quả trong đấu tranh với buôn bán trái phép động vật, thực vật hoang dã, song UNODC cảnh báo rằng, các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia đang gia tăng hoạt động. Những nhóm tội phạm này lợi dụng các lỗ hổng trong luật pháp, quy định của các quốc gia và quốc tế; liên tục thay đổi các thủ đoạn và lộ trình để né tránh các cơ quan thực thi pháp luật.

Ngay trong lời mở đầu báo cáo, Giám đốc điều hành UNODC Ghada Waly nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức và sự tăng cường hợp tác của cộng đồng quốc tế nhằm bảo vệ những "kho báu" của thiên nhiên.

Theo bà Ghada Waly, nỗ lực triệt phá tổ chức tội phạm xuyên quốc gia đòi hỏi các biện pháp đối với cả đầu cung và cầu của đường dây buôn lậu để không chỉ ngăn chặn mà còn giảm động cơ phạm tội.

Bà Ghada Waly cho rằng, điều này cần các chính sách phù hợp, cũng như việc bảo đảm thực thi pháp luật, đồng thời đầu tư nhiều hơn vào công tác thu thập, phân tích dữ liệu.

Suy giảm đa dạng sinh học tổn hại sự phát triển bền vững và tạo ra một tương lai không chắc chắn. Đây là lời cảnh tỉnh của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres trong thông điệp nhân Ngày quốc tế đa dạng sinh học (22/5).

Như chủ đề của Ngày này năm 2024 là "Hãy là một phần của Kế hoạch đa dạng sinh học", ông Antonio Guterres kêu gọi sự chung tay hợp tác nhằm bảo vệ và khôi phục đa dạng sinh học của hành tinh, góp phần tạo nên một tương lai bền vững hơn cho tất cả người dân.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc hy vọng rằng, Hội nghị lần thứ 16 các bên tham gia Công ước về đa dạng sinh học dự kiến diễn ra tại Colombia cuối năm nay sẽ tiếp thêm động lực cho nỗ lực chung nhằm đảo ngược tình trạng suy giảm, đồng thời khôi phục đa dạng sinh học toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Phép thử cho quan hệ đồng minh

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước áp lực phải giảm căng thẳng trước thềm Hội nghị thượng đỉnh của liên minh quân sự dự kiến diễn ra vào các ngày 7-8/7 tới tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh...

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế.