Phòng, chống buôn bán động vật hoang dã: Thách thức từ các cảng hàng không, hàng hải

Theo nghiên cứu của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), kể từ năm 2015, cơ sở dữ liệu của ENV đã ghi nhận 34 vụ buôn bán động vật hoang dã phát hiện tại các cảng biển ở Việt Nam với gần 80 tấn ngà voi, sừng tê giác và vảy tê tê bị tịch thu. Đáng tiếc là cho đến nay, mới chỉ có 3 đối tượng liên quan đến các vụ việc này bị kết án.
Các cá thể kỳ đà hoa được chào bán cho khách tại Đức Cơ, Gia Lai. (Ảnh: Sơn Bách)
Các cá thể kỳ đà hoa được chào bán cho khách tại Đức Cơ, Gia Lai. (Ảnh: Sơn Bách)

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) công bố báo cáo “Công tác xử lý tội phạm về động vật hoang dã tại Việt Nam năm 2022”, trong đó nhấn mạnh tỷ lệ các đối tượng vi phạm bị bắt giữ trong các vụ án hình sự liên quan đến hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật hoang dã tại Việt Nam đạt mức cao.

Báo cáo được phân tích dựa trên 156 vụ án hình sự về động vật hoang dã phát hiện trong năm 2022 được ghi nhận trên Cơ sở dữ liệu vi phạm về động vật hoang dã của ENV. Kết quả phân tích cho thấy Việt Nam tiếp tục đạt được những kết quả đáng khích lệ trong công tác xử lý tội phạm về động vật hoang dã.

Chuyển biến tích cực trong xử lý vi phạm

Cụ thể, theo nghiên cứu của ENV, trong năm 2022, 95% các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ. 79% các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ đã được đưa ra xét xử và kết án với một hoặc nhiều đối tượng có liên quan. Mức án tù trung bình cho tội phạm về động vật hoang dã là 3,01 năm.

Một cá thể cu-li người dân giao nộp cho cơ quan chức năng.

Một cá thể cu-li người dân giao nộp cho cơ quan chức năng.

Báo cáo này cho thấy những chuyển biến tích cực sau khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực vào năm 2018. Đây được coi là một bước tiến quan trọng trong cải cách tư pháp, góp phần tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong công tác điều tra và xử lý tội phạm về động vật hoang dã.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, chia sẻ: “Tỷ lệ các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ tiếp tục ở mức cao trong năm 2022 rõ ràng đã cho thấy những thay đổi tích cực kể từ khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực vào năm 2018”.

Tỷ lệ các vụ án hình sự về Động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ trong giai đoạn 2014-2022. (Ảnh: ENV)

Tỷ lệ các vụ án hình sự về Động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ trong giai đoạn 2014-2022. (Ảnh: ENV)

Báo cáo cho thấy tỷ lệ các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng phạm tội bị bắt giữ đã đạt trung bình 92,2% (giai đoạn 2018-2022, sau khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực) so với tỷ lệ 84,6% (giai đoạn 2014-2017, trước khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực).

Trong 5 năm vừa qua, các cơ quan chức năng và cơ quan tiến hành tố tụng đã có những nỗ lực đáng kể trong cuộc chiến ngăn chặn tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép, thể hiện ở số lượng vụ bắt giữ và xét xử tội phạm về động vật hoang dã ngày càng tăng.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV

Tỷ lệ các vụ án hình sự về động vật hoang dã được đưa ra xét xử cũng tăng đáng kể. Trong bốn năm sau khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực (2018-2021), trung bình tỷ lệ các vụ án có đối tượng bị bắt giữ được đưa ra xét xử là 90,9%, tăng gần 30% so với giai đoạn trước khi Bộ luật Hình sự có hiệu lực với mức trung bình chỉ đạt 62,2%.

Mức án tù trung bình cho một đối tượng phạm tội về động vật hoang dã trong năm 2022 là 3,01 năm, giảm so với mức án tù trung bình cao nhất được ghi nhận vào năm 2019 là 4,45 năm. Tuy nhiên, con số này vẫn cao gấp đôi mức án tù trung bình ghi nhận vào năm 2017 là 1,21 năm, thời điểm trước khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực.

Thách thức từ tình trạng buôn lậu qua các cảng

Tuy vậy, bà Hà cũng lưu ý, tình trạng buôn lậu động vật hoang dã qua các cảng hàng không và hàng hải vẫn là một thách thức lớn cần tiếp tục được các cơ quan chức năng quan tâm giải quyết.

“Kể từ năm 2015, cơ sở dữ liệu của ENV đã ghi nhận 34 vụ buôn bán động vật hoang dã phát hiện tại các cảng biển ở Việt Nam với gần 80 tấn ngà voi, sừng tê giác và vảy tê tê bị tịch thu. Đáng tiếc là cho đến nay, mới chỉ có 3 đối tượng liên quan đến các vụ việc này bị kết án”, bà Hà thông tin.

Ngà voi được thu giữ trong một vụ buôn bán động vật hoang dã.

Ngà voi được thu giữ trong một vụ buôn bán động vật hoang dã.

Cũng theo bà Hà, việc thu giữ các lô hàng tại cảng có thể phần nào làm gián đoạn hoạt động vận chuyển động vật hoang dã trái phép. Tuy nhiên, các cơ quan thực thi pháp luật chỉ có thể triệt phá hoàn toàn các đường dây buôn lậu động vật hoang dã nếu có thể bắt giữ thành công các đối tượng cầm đầu và áp dụng các biện pháp xử phạt thích đáng với những đối tượng này.

Theo ENV, việc duy trì mức án tù nghiêm khắc là điều cần thiết để khiến các đối tượng phạm tội phải cân nhắc trước khi thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến động vật hoang dã có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho đa dạng sinh học của Việt Nam.

Đại diện ENV dẫn thí dụ về bản án "kỷ lục" từng được tuyên dành cho tội phạm liên quan đến động vật hoang dã. Cụ thể, vào thời điểm năm 2021, đối tượng là Đỗ Minh Toản (sinh năm 1985, trú tại xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam) là “cò” khai báo Hải quan nhập khẩu tại sân bay quốc tế Nội Bài.

Khoảng tháng 7/2019, Toản được một người thuê làm thủ tục kê khai hải quan nhập khẩu các lô hàng từ Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất) về Việt Nam. Đỗ Minh Toản đã sử dụng thủ đoạn tinh vi, lợi dụng thủ tục mở tờ khai hải quan theo loại hình E21, là loại hình nhập nguyên liệu để gia công, được phân vào luồng xanh-luồng miễn kiểm tra, để cất giấu toàn bộ số sừng tê giác trên nhằm qua mắt lực lượng chức năng.

Tang vật một vụ buôn lậu sừng tê giác trái phép. (Ảnh: Công an thành phố Hà Nội)

Tang vật một vụ buôn lậu sừng tê giác trái phép. (Ảnh: Công an thành phố Hà Nội)

Từ nguồn tin và bằng các biện pháp nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Công an thành phố Hà Nội) phối hợp cùng Đội Kiểm soát Hải quan Hà Nội và Chi cục Hải quan sân bay quốc tế Nội Bài đã tiến hành kiểm tra, phát hiện 55 khúc sừng tê giác với tổng khối lượng 126,5kg trong số hàng trên.

Toản sau đó đã bị tuyên phạt 14 năm tù. Đối tượng đã kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt nhưng Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội không chấp nhận kháng cáo này.

Đến nay, bản án 14 năm tù kể trên cũng bản án cao nhất với tội phạm về động vật hoang dã từng được ghi nhận từ trước đến nay tại Việt Nam là một trong những thí dụ nổi bật cho thấy, các cơ quan tiến hành tố tụng đã áp dụng thành công pháp luật để trừng trị thích đáng các đối tượng thực hiện hành vi đe dọa đa dạng sinh học, đồng thời bảo đảm yếu tố răn đe với các đối tượng khác.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: THÁI BÌNH)

Mưa lớn tại Trung Bộ sẽ giảm dần từ chiều mai, 11/10

Cơ quan khí tượng dự báo, từ đêm nay (10/10) đến sáng 11/10, khu vực từ phía nam tỉnh Quảng Trị đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Gia Lai tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, lượng mưa phổ biến 30-70mm, cục bộ có nơi trên 130mm. Dự báo, từ chiều 11/10, mưa lớn tại Trung Bộ giảm dần.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 11/10/2026: Mưa giảm dần ở Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ đề phòng mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 11/10/2026: Mưa giảm dần ở Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ đề phòng mưa dông

Đêm nay, Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục có mưa do ảnh hưởng của không khí lạnh kết hợp nhiễu động gió Đông. Đáng chú ý, khu vực từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi có mưa vừa, cục bộ mưa to đến rất to. Sang ngày mai, mưa tại nhiều nơi có xu hướng giảm. 

Cuộc họp cấp bộ trưởng trước thềm COP31 tại Fiji (Ảnh TÂN HOA XÃ)

Đẩy nhanh hành động về khí hậu

Các nhà lãnh đạo khu vực Thái Bình Dương kêu gọi các nước giàu nhanh chóng viện trợ tài chính nhằm giúp các nước này “sinh tồn” trước khủng hoảng khí hậu.

Tường Hoàng thành Huế được chống đỡ bằng khung thép.

Thích ứng với thiên tai trong bảo tồn di sản

Sau trận lũ tháng 11/2025, đoạn tường Hoàng thành Huế dài khoảng 15m bị đổ sập nay đã được khôi phục. Dọc tuyến thành dài gần 3km này hiện vẫn còn hàng chục mét phải chống đỡ bằng khung thép, cho thấy những tác động ngày càng rõ của mưa lũ, nắng nóng, bão và sạt lở đối với hệ thống di tích hàng trăm năm tuổi của Huế.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 9/10/2026: Trung Bộ mưa lớn kéo dài, Bắc Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 9/10/2026: Trung Bộ mưa lớn kéo dài, Bắc Bộ chiều tối có mưa dông

Mưa lớn tiếp tục là diễn biến đáng chú ý tại Trung Bộ, đặc biệt ở khu vực từ Quảng Trị đến Huế. Trong khi đó, mưa dông tại Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có xu hướng mở rộng; Bắc Bộ ngày có nắng đan xen, riêng khu vực Đông Bắc Bộ mưa dông gia tăng về chiều tối; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối tiếp tục có mưa.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 9/10/2026: Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, cảnh báo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 9/10/2026: Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, cảnh báo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất

Mưa lớn tiếp tục là diễn biến đáng chú ý tại Trung Bộ trong đêm nay và ngày mai. Từ Quảng Trị đến Huế có mưa to đến rất to, trong khi mưa dông tại Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có xu hướng gia tăng, đặc biệt từ đêm mai. Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rải rác; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối.

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Tiến Đạt)

Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo trong lĩnh vực khí tượng-thủy văn

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp như hiện nay, thiên tai cực đoan gia tăng cả về tần suất và cường độ, yêu cầu đối với công tác khí tượng-thủy văn ngày càng cao. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

[Video] Huế mưa lớn kéo dài, có nơi lượng mưa vượt 700mm

[Video] Huế mưa lớn kéo dài, có nơi lượng mưa vượt 700mm

Ngày 8/10, Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế cho biết, từ 19 giờ ngày 5/10 đến 7 giờ ngày 8/10, tổng lượng mưa đo được tại các trạm trên địa bàn phổ biến từ 200 đến 400mm , nhiều khu vực ghi nhận mức mưa đặc biệt lớn.

Dự báo viên Nguyễn Thị Hương Lý, Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, thông tin về tình hình mưa lớn diện rộng đang diễn ra tại khu vực Trung Bộ.

[Video] Mưa lớn tiếp diễn ở Trung Bộ, có nơi trên 500mm

Theo Dự báo viên Nguyễn Thị Hương Lý, Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, mưa lớn đang tiếp diễn tại Trung Bộ, trong đó từ thành phố Huế đến thành phố Đà Nẵng và phía đông tỉnh Quảng Ngãi là những khu vực mưa lớn trọng điểm.

Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố kiểm tra vật chất cứu hộ cứu nạn tại xã Duy Nghĩa. (Ảnh: QUANG CƯỜNG)

Ứng phó mưa bão: Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng yêu cầu bố trí lực lượng, phương tiện ứng trực tại các khu vực xung yếu

Ngày 7/10, đoàn công tác Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng do đồng chí Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố làm trưởng đoàn, kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn tại phường Hội An Đông và xã Duy Nghĩa.