Phòng, chống buôn bán động vật hoang dã: Thách thức từ các cảng hàng không, hàng hải

Theo nghiên cứu của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), kể từ năm 2015, cơ sở dữ liệu của ENV đã ghi nhận 34 vụ buôn bán động vật hoang dã phát hiện tại các cảng biển ở Việt Nam với gần 80 tấn ngà voi, sừng tê giác và vảy tê tê bị tịch thu. Đáng tiếc là cho đến nay, mới chỉ có 3 đối tượng liên quan đến các vụ việc này bị kết án.
Các cá thể kỳ đà hoa được chào bán cho khách tại Đức Cơ, Gia Lai. (Ảnh: Sơn Bách)
Các cá thể kỳ đà hoa được chào bán cho khách tại Đức Cơ, Gia Lai. (Ảnh: Sơn Bách)

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) công bố báo cáo “Công tác xử lý tội phạm về động vật hoang dã tại Việt Nam năm 2022”, trong đó nhấn mạnh tỷ lệ các đối tượng vi phạm bị bắt giữ trong các vụ án hình sự liên quan đến hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật hoang dã tại Việt Nam đạt mức cao.

Báo cáo được phân tích dựa trên 156 vụ án hình sự về động vật hoang dã phát hiện trong năm 2022 được ghi nhận trên Cơ sở dữ liệu vi phạm về động vật hoang dã của ENV. Kết quả phân tích cho thấy Việt Nam tiếp tục đạt được những kết quả đáng khích lệ trong công tác xử lý tội phạm về động vật hoang dã.

Chuyển biến tích cực trong xử lý vi phạm

Cụ thể, theo nghiên cứu của ENV, trong năm 2022, 95% các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ. 79% các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ đã được đưa ra xét xử và kết án với một hoặc nhiều đối tượng có liên quan. Mức án tù trung bình cho tội phạm về động vật hoang dã là 3,01 năm.

Một cá thể cu-li người dân giao nộp cho cơ quan chức năng.

Một cá thể cu-li người dân giao nộp cho cơ quan chức năng.

Báo cáo này cho thấy những chuyển biến tích cực sau khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực vào năm 2018. Đây được coi là một bước tiến quan trọng trong cải cách tư pháp, góp phần tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong công tác điều tra và xử lý tội phạm về động vật hoang dã.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, chia sẻ: “Tỷ lệ các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ tiếp tục ở mức cao trong năm 2022 rõ ràng đã cho thấy những thay đổi tích cực kể từ khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực vào năm 2018”.

Tỷ lệ các vụ án hình sự về Động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ trong giai đoạn 2014-2022. (Ảnh: ENV)

Tỷ lệ các vụ án hình sự về Động vật hoang dã có đối tượng bị bắt giữ trong giai đoạn 2014-2022. (Ảnh: ENV)

Báo cáo cho thấy tỷ lệ các vụ án hình sự về động vật hoang dã có đối tượng phạm tội bị bắt giữ đã đạt trung bình 92,2% (giai đoạn 2018-2022, sau khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực) so với tỷ lệ 84,6% (giai đoạn 2014-2017, trước khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực).

Trong 5 năm vừa qua, các cơ quan chức năng và cơ quan tiến hành tố tụng đã có những nỗ lực đáng kể trong cuộc chiến ngăn chặn tình trạng buôn bán động vật hoang dã trái phép, thể hiện ở số lượng vụ bắt giữ và xét xử tội phạm về động vật hoang dã ngày càng tăng.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV

Tỷ lệ các vụ án hình sự về động vật hoang dã được đưa ra xét xử cũng tăng đáng kể. Trong bốn năm sau khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực (2018-2021), trung bình tỷ lệ các vụ án có đối tượng bị bắt giữ được đưa ra xét xử là 90,9%, tăng gần 30% so với giai đoạn trước khi Bộ luật Hình sự có hiệu lực với mức trung bình chỉ đạt 62,2%.

Mức án tù trung bình cho một đối tượng phạm tội về động vật hoang dã trong năm 2022 là 3,01 năm, giảm so với mức án tù trung bình cao nhất được ghi nhận vào năm 2019 là 4,45 năm. Tuy nhiên, con số này vẫn cao gấp đôi mức án tù trung bình ghi nhận vào năm 2017 là 1,21 năm, thời điểm trước khi Bộ luật Hình sự sửa đổi có hiệu lực.

Thách thức từ tình trạng buôn lậu qua các cảng

Tuy vậy, bà Hà cũng lưu ý, tình trạng buôn lậu động vật hoang dã qua các cảng hàng không và hàng hải vẫn là một thách thức lớn cần tiếp tục được các cơ quan chức năng quan tâm giải quyết.

“Kể từ năm 2015, cơ sở dữ liệu của ENV đã ghi nhận 34 vụ buôn bán động vật hoang dã phát hiện tại các cảng biển ở Việt Nam với gần 80 tấn ngà voi, sừng tê giác và vảy tê tê bị tịch thu. Đáng tiếc là cho đến nay, mới chỉ có 3 đối tượng liên quan đến các vụ việc này bị kết án”, bà Hà thông tin.

Ngà voi được thu giữ trong một vụ buôn bán động vật hoang dã.

Ngà voi được thu giữ trong một vụ buôn bán động vật hoang dã.

Cũng theo bà Hà, việc thu giữ các lô hàng tại cảng có thể phần nào làm gián đoạn hoạt động vận chuyển động vật hoang dã trái phép. Tuy nhiên, các cơ quan thực thi pháp luật chỉ có thể triệt phá hoàn toàn các đường dây buôn lậu động vật hoang dã nếu có thể bắt giữ thành công các đối tượng cầm đầu và áp dụng các biện pháp xử phạt thích đáng với những đối tượng này.

Theo ENV, việc duy trì mức án tù nghiêm khắc là điều cần thiết để khiến các đối tượng phạm tội phải cân nhắc trước khi thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến động vật hoang dã có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho đa dạng sinh học của Việt Nam.

Đại diện ENV dẫn thí dụ về bản án "kỷ lục" từng được tuyên dành cho tội phạm liên quan đến động vật hoang dã. Cụ thể, vào thời điểm năm 2021, đối tượng là Đỗ Minh Toản (sinh năm 1985, trú tại xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam) là “cò” khai báo Hải quan nhập khẩu tại sân bay quốc tế Nội Bài.

Khoảng tháng 7/2019, Toản được một người thuê làm thủ tục kê khai hải quan nhập khẩu các lô hàng từ Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất) về Việt Nam. Đỗ Minh Toản đã sử dụng thủ đoạn tinh vi, lợi dụng thủ tục mở tờ khai hải quan theo loại hình E21, là loại hình nhập nguyên liệu để gia công, được phân vào luồng xanh-luồng miễn kiểm tra, để cất giấu toàn bộ số sừng tê giác trên nhằm qua mắt lực lượng chức năng.

Tang vật một vụ buôn lậu sừng tê giác trái phép. (Ảnh: Công an thành phố Hà Nội)

Tang vật một vụ buôn lậu sừng tê giác trái phép. (Ảnh: Công an thành phố Hà Nội)

Từ nguồn tin và bằng các biện pháp nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Công an thành phố Hà Nội) phối hợp cùng Đội Kiểm soát Hải quan Hà Nội và Chi cục Hải quan sân bay quốc tế Nội Bài đã tiến hành kiểm tra, phát hiện 55 khúc sừng tê giác với tổng khối lượng 126,5kg trong số hàng trên.

Toản sau đó đã bị tuyên phạt 14 năm tù. Đối tượng đã kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt nhưng Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội không chấp nhận kháng cáo này.

Đến nay, bản án 14 năm tù kể trên cũng bản án cao nhất với tội phạm về động vật hoang dã từng được ghi nhận từ trước đến nay tại Việt Nam là một trong những thí dụ nổi bật cho thấy, các cơ quan tiến hành tố tụng đã áp dụng thành công pháp luật để trừng trị thích đáng các đối tượng thực hiện hành vi đe dọa đa dạng sinh học, đồng thời bảo đảm yếu tố răn đe với các đối tượng khác.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.