Mệnh lệnh của thời đại
Ấn Độ hiện đang phải nhập khẩu tới 80% lượng dầu thô, 50% lượng khí nén thiên nhiên (CNG) và khí hóa lỏng (LNG) để đáp ứng nhu cầu năng lượng của hơn 1,4 tỷ dân. Với dân số và tốc độ phát triển tiếp tục tăng, việc tìm kiếm các giải pháp bảo đảm nguồn cung năng lượng tự chủ và ổn định đang trở thành ưu tiên hàng đầu của quốc gia Nam Á này, đặc biệt trong bối cảnh những biến động địa chính trị phức tạp hiện nay đang tạo ra nhiều thách thức đối với bài toán an ninh năng lượng.
Theo Thủ tướng Narendra Modi, việc giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu không chỉ là một mệnh lệnh kinh tế mà còn là vấn đề an ninh quốc gia. Sản lượng dầu khí trong nước, nếu được tăng lên đáng kể, cũng sẽ giúp bảo vệ người tiêu dùng Ấn Độ khỏi những cú sốc giá cả toàn cầu. Và, trong một nỗ lực hướng tới mục tiêu ấy, Ấn Độ đã khởi động "Sứ mệnh thăm dò nước sâu quốc gia" - sáng kiến chiến lược được Thủ tướng Narendra Modi công bố nhân Ngày Quốc khánh 15/8/2025 - nhằm khai thác trữ lượng dầu khí ở những vùng nước sâu và siêu sâu.
Mang mật danh "Samudra Manthana", sứ mệnh này sẽ tập trung vào các lưu vực như Andaman-Nicobar (nơi có khoảng 1 triệu km² mặt biển vừa được cho phép thăm dò), Vịnh Bengal và ngoài khơi phía Tây (Saurashtra, Mumbai High).
Tham vọng của Ấn Độ, theo Bộ trưởng Dầu khí Hardeep Singh Puri, là thúc đẩy nội địa hóa theo phương châm "Sản xuất tại Ấn Độ", tăng gấp đôi dự trữ dầu khí quốc gia vào năm 2032 và tăng gấp ba sản lượng hiện tại vào năm 2047. "Trữ lượng dầu khí khai thác được thông qua hoạt động thăm dò nước sâu sẽ thay đổi diện mạo đất nước", ông Puri nhấn mạnh.
"Samudra Manthana" đồng thời cũng là sự mở rộng của "Sứ mệnh Đại dương" mà New Delhi khởi động từ năm 2021 như một phần của tầm nhìn "Ấn Độ Mới vào năm 2030". Theo Bộ Khoa học Trái đất Ấn Độ, việc thăm dò biển sâu sẽ thúc đẩy đổi mới trong kỹ thuật khai thác ngoài khơi, đánh giá tài nguyên và có thể đóng góp cho "Sứ mệnh Khoáng sản quan trọng Quốc gia", một trụ cột khác của nền "kinh tế xanh" mà Ấn Độ đang hướng đến, với mục tiêu thăm dò khoáng sản tại 1.200 địa điểm trên khắp đất nước.
Theo báo điện tử The Print, "Samudra Manthana" sẽ triển khai các công nghệ tiên tiến bao gồm tàu ngầm có người lái MATSYA-6000 với khả năng mang theo thủy thủ đoàn ba người xuống tới độ sâu 6.000 m, các thiết bị tự hành dưới nước và tàu lập bản đồ đại dương hiện đại. New Delhi cũng sẽ thành lập một quỹ đầu tư chuyên trách hỗ trợ hoạt động thăm dò dầu khí ở vùng nước siêu sâu, bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định.
Tới hiện tại, Ấn Độ đã hoàn thành khảo sát địa chất 3D trên hơn 1.000 km2 ở lưu vực Kerala-Konkan, với một số lô ngoài khơi đã được dọn sạch để khoan thăm dò. Tháng 12/2024, nhóm nghiên cứu của Viện Công nghệ Đại dương Quốc gia (NIOT) đã phát hiện một lỗ thông thủy nhiệt dưới độ sâu khoảng 4.500 m ở Ấn Độ Dương. Thành tựu này cho thấy tiềm năng khoáng sản sạch (niken, coban cho pin xe điện) và là động lực to lớn thúc đẩy các nhà khoa học tiếp tục sứ mệnh.
Trong khi đó, tàu ngầm MATSYA-6000 đã trải qua quá trình thử nghiệm thành công. Các thợ lặn Ấn Độ, trong nỗ lực chuẩn bị vận hành MATSYA-6000, cũng xuống tới độ sâu 4.025 m và 5.002 m ở Đại Tây Dương vào tháng 8/2025 trên một con tàu của Pháp. Dự kiến, tàu MATSYA-6000 có thể được triển khai vào năm 2027.
Cơ hội song hành thách thức
Với "Samudra Manthana", Ấn Độ đang trên đường bắt kịp các cường quốc thăm dò nước sâu, trở thành quốc gia thứ sáu trên thế giới có sứ mệnh biển sâu riêng (sau Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản và Pháp), tập trung vào Khu vực Đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa.
Dù có ý nghĩa chiến lược rất lớn và những lợi ích tiềm năng rộng mở, song thách thức đối với sứ mệnh "Samudra Manthana" cũng không kém phần nặng nề.
Hầu hết các phát hiện dầu khí lớn của Ấn Độ - chẳng hạn như KG-D6 của Reliance và KG-DWN-98/2 của ONGC - đều hiện hữu trước năm 2014. Kể từ đó, hoạt động thăm dò đã chậm lại, do tính phức tạp về địa chất và khả năng tiếp cận hạn chế. Trong khi đó, hoạt động thăm dò biển sâu rất phức tạp về mặt công nghệ, cực kỳ tốn kém (khoan nước sâu tốn gấp 5-10 lần so với khoan ở ven biển) và tiềm ẩn nhiều yếu tố nhạy cảm về môi trường, như ô nhiễm tiếng ồn, độ rung và ánh sáng; hay rò rỉ và tràn nhiên liệu cũng như các hóa chất khác được sử dụng trong quá trình khai thác. Không chỉ vậy, sau quá trình khai thác, các luồng trầm tích bùn đôi khi được bơm trở lại biển và có thể gây hại cho các loài ăn lọc như san hô và bọt biển, hoặc ảnh hưởng đến một số sinh vật khác.
Trước những lo ngại này, Chính phủ Ấn Độ nhiều lần nhấn mạnh: Các hoạt động thăm dò, đặc biệt là ở những khu vực dễ bị tổn thương như Biển Andaman, sẽ được tiến hành thận trọng để bảo vệ hệ sinh thái biển. Hiện tại, Ấn Độ cũng hợp tác với Pháp để học hỏi khía cạnh bảo vệ môi trường trong các sứ mệnh thăm dò, khai thác vùng nước sâu.
Điều quan trọng nhất, dù sẽ không chấm dứt sự phụ thuộc của Ấn Độ vào nhập khẩu ngay lập tức, nhưng sứ mệnh này của Ấn Độ có thể định hình lại quỹ đạo năng lượng của quốc gia, tạo ra sự cân bằng thực tế giữa tự lực, an ninh và bền vững, như phép ẩn dụ trong tên gọi "Samudra Manthana" ■
Nếu thực hiện tốt, "Samudra Manthana" có thể đánh dấu một bước ngoặt, vừa khai phá tiềm năng to lớn của đại dương, đồng thời khẳng định vai trò dẫn dắt của quốc gia này tại Ấn Độ Dương và tăng cường hợp tác quốc tế.
