1/Khoảng 10 năm trở lại đây, khi các trường đại học đầu tiên của Mỹ công nhận IELTS là chứng chỉ xác nhận năng lực ngoại ngữ cho sinh viên quốc tế và sau đó đến các nước châu Âu thì IELTS luôn dẫn đầu về số lượng người dự thi hằng năm tại Việt Nam. Phù hợp xu thế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng khuyến khích các trường đại học trong nước đưa IELTS làm tiêu chí xét tuyển đầu vào cũng như đầu ra (thống kê hiện có hơn 30 trường đại học tốp đầu). Ngay chính các trường dạy chuyên về ngoại ngữ cũng lại lấy điểm IELTS làm căn cứ để tốt nghiệp. Thí dụ như sinh viên một trường ngoại ngữ phải đạt kết quả IELTS 7.0 trở lên. Những điều này đã khiến cho tầm quan trọng của IELTS được nâng quá cao trong chính sách giáo dục quốc dân, từ đó lấn át đi mọi hình thức khảo thí khác đang tồn tại ở Việt Nam.
Nằm trong kế hoạch để có thể được xét tuyển vào Trường đại học Kinh tế quốc dân, Nguyễn Nam Anh học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Nhân Tông (Hà Nội) “đứng ngồi không yên” mấy ngày nay. Em cho biết: Mấy năm qua, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, trong đó có IELTS được chọn là một phương thức xét tuyển của nhà trường. Em đã ôn luyện nhiều tháng nay với học phí không hề nhỏ. Đặc biệt, theo quy chế Kỳ thi THPT quốc gia, nếu điểm chuẩn IELTS 5.5 sẽ được quy thành 9,5 điểm môn tiếng Anh; IELTS 6.0 sẽ được quy thành 10 điểm, nên với em, kỳ thi IELTS rất quan trọng”.
2/Tuy nhiên theo nhiều chuyên gia giảng dạy ngoại ngữ, “có lửa, ắt có khói”! Việc tạm dừng của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng là “cơ hội” để nhìn nhận lại chất lượng kỳ thi này. Thực tế, trên mạng xã hội, không mấy khó khăn khi nhận được những thông tin mời chào, quảng cáo việc mua bán đáp án trước mỗi kỳ thi IELTS kiểu như: “Bao trúng, không trúng kỹ năng nào thì hoàn tiền ngay!”. Có những gói mà “độ VIP” của nó tùy theo giá tiền của ba/bốn kỹ năng dự thi là nghe, đọc viết từ 36 triệu đồng, 60 triệu đồng đến 120 triệu đồng. Riêng gói 120 triệu đồng thì được biết trước đề thi một ngày. Điều này cho thấy việc học giả lấy chứng chỉ thật là có thật.
Có lẽ chính những lùm xùm trong gian lận thi IELTS, khiến cho một kỳ thi từ một vị trí có uy tín rất cao trở nên có nguy cơ bát nháo, vô tội vạ. Tình thế này đã khiến các đơn vị tổ chức kỳ thi IELTS như Hội đồng Anh (BC) hay IDP vào hoàn cảnh phải đánh đổi số lượng với chất lượng. “Chúng ta có thể hình dung ra với hàng nghìn thí sinh thi mỗi tuần tại một thành phố thì BC và IDP lấy đâu ra đủ nhân lực để ngồi hỏi thi vấn đáp (thi nói), và với một khối lượng bài viết khổng lồ như vậy, thì BC và IDP chấm kiểu gì? Ai chấm? Chấm như thế nào? Với sự tổ chức lỏng lẻo thì việc tráo bài thi hay thi hộ hoặc lộ đề thi ngay trước khi thi là hoàn toàn có thể xảy ra” một chuyên gia giáo dục phân tích.
“Tôi muốn nói thêm về vai trò của Cambridge Assessment là nơi tạo ra đề thi IELTS, tạo ra các loại tài liệu luyện thi và cung cấp đề thi cho BC và IDP. Điều đáng nói là tính bảo mật của đề thi chỉ được Cambridge Assessement giám sát cho tới khi trao đề tới BC và IDP, còn lại việc tổ chức thi cử ra sao, đề được lưu chuyển như thế nào, ai là người làm việc đó thì lại ngoài tầm kiểm soát của Cambridge Assessment”, một giáo viên dạy tiếng Anh lâu năm ở Hà Nội nhận định.
Ngoài câu chuyện về chất lượng thì nhiều người đã nhắc tới lợi nhuận khổng lồ mà kỳ thi IELTS mang lại cho BC, IDP và Cambridge Assessment. Nếu Bộ Giáo dục và Đào tạo siết đến tài chính thì đây sẽ là một nguồn lợi không nhỏ bổ sung vào ngân sách giáo dục, được tái đầu tư cho hạ tầng giáo dục, tạo thêm nhiều cơ hội học hành cho con em Việt Nam.
3/Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ đánh giá: Các hoạt động liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ ngoại ngữ ở Việt Nam được triển khai tràn lan với rất nhiều loại chứng chỉ, nhiều ngôn ngữ khác nhau mà không được kiểm soát về chất lượng. Việc này chủ yếu tuân thủ theo quy định của đối tác nước ngoài, chưa tuân thủ đầy đủ các quy định về điều kiện, tiêu chí liên kết tổ chức thi của Việt Nam (về cơ sở vật chất, thiết bị, đội ngũ cán bộ coi thi, giám sát...) dẫn đến một số tiêu cực mà báo chí trong và ngoài nước đã phản ánh như thi hộ, gian lận trong hồ sơ, giả mạo giấy tờ... Những tiêu cực này gây dư luận xấu, ảnh hưởng đến quyền lợi của người được cấp chứng chỉ; gây thất thu thuế nhà nước và giảm sức hút, sự minh bạch của môi trường đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực giáo dục tại Việt Nam…
Lý giải về việc một số trung tâm phải dừng tổ chức thi cấp chứng chỉ ngoại ngữ, Thứ trưởng cho biết: Triển khai thực hiện Nghị định số 86/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định về hợp tác đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục và Thông tư số 11/2022/TT-BGDĐT quy định về liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ của nước ngoài, Bộ đang tiếp nhận hồ sơ đề nghị phê duyệt đề án liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ tại Việt Nam. “Chúng tôi sẽ phối hợp các trung tâm tạo thẩm định sớm, tạo điều kiện. Cái gì có thể khắc phục được ngay, cái gì sau thời gian ngắn có thể khắc phục được, Bộ với các địa phương tạo điều kiện để các trung tâm tổ chức thi cho các em sớm nhất có thể”, Thứ trưởng cho biết.
