Hành trình tâm tưởng
Nhiều câu hỏi được người xem thích thú đưa ra trước các tác phẩm lụa độc đáo mà cả những người trong giới hội họa chuyên nghiệp cũng chưa từng được nhìn thấy. Tên triển lãm tại sao lại là “Ru Cảnh”? Tại sao không thấy phong cảnh thực chút nào, mà toàn là… những giấc mơ? Tại sao 33 bức, không hề thấy có… bóng người, mà chỉ thấy mỗi một… bóng rồng trong loạt ba bức khổ lớn nhất (120cm x 240cm) có tên là “Hoa sóng - Sóng nước nở hoa”?...
14 năm làm họa sĩ báo Tiền Phong và tự nghiên cứu sáng tác trên các chất liệu mỹ thuật cổ (2005-2018), có lẽ do yêu “Truyện Kiều” nên tác giả cho biết, từ khi xác định con đường sáng tác mỹ thuật chuyên nghiệp (2018), chị đã hoạch định một khoảng thời gian là… 15 năm với chất liệu lụa và 4 chủ đề sáng tác chính. Chủ đề thứ nhất nói về phụ nữ và nội giới như niềm tâm sự cá nhân với lịch sử - Đã hoàn thành sau gần 6 năm sáng tạo với triển lãm cá nhân đầu tay mang tên “Mây Ngỏ” tại Art30 Gallery, 30 Quang Trung, Hà Nội tháng 5/2023. Chủ đề thứ hai là việc trở về với “Bà mẹ tự nhiên” để hình thành những “phong cảnh trong tâm hồn và lịch sử việc hình thành con người” ra sao. Bởi vậy nên triển lãm đang diễn ra sau 3 năm rưỡi sáng tạo mang tên lạ là “Ru Cảnh”. Hai chủ đề tiếp theo trong 6 năm tới (dự định là năm 2031 sẽ hoàn thành) là “sự dịch chuyển và lớn lên của con người ra sao trong thế giới thực tại” và chủ đề cái nhìn về… thế giới đàn ông trong lịch sử và hiện tại.
Cách tân… đặc sắc
Họa sĩ Phan Minh Bạch cho biết, loạt tranh khổ lớn nhất - 3 bức “Hoa Sóng - Sóng nước nở hoa” mà chị từng bày 4 năm về trước, chính là “tâm tưởng trở về quá khứ 10 thế kỷ trước” về thời kỳ nhà Lý, khi Vua Lý Công Uẩn dời đô bằng đường thủy và chọn Hà Nội ngày nay để làm kinh đô. Cũng bởi vậy, nên có một bức duy nhất có hình rồng (bằng vàng lá thật dán lên) để tượng trưng cho đức vua. 7 bức lụa tiếp theo mang tên “Thực thể nguyên khai” là vẽ về sự “chuyển động của những chất tinh túy trong lòng đất để sinh ra con người”. Đây cũng là loạt tranh để tác giả “dấn thân”, ngoài việc vẽ lụa hai lớp, còn là các thủ thuật dán vàng lá nhiều lớp, hoặc rắc bột vàng xay. Cùng với đó, phối hợp các chất liệu vẽ khác ở lớp dưới như acrylic, keo nước để “nâng sức mạnh, tránh âm tính buồn trong mầu lụa cổ truyền”.
Bộ 18 bức tranh lụa tiếp theo đều đặt tên là “Ru Cảnh”, đánh theo số, được coi là vẽ bằng “giấc mơ tâm tưởng” khi biểu đạt hình ảnh đẹp theo ước vọng trở về hồi sinh từ cảnh vật không gian đến môi trường, đô thị, nông thôn, miền núi. Cùng với đó, các tác phẩm còn vẽ những “phong cảnh trong tâm thức tan biến” khi khí hậu thay đổi, môi trường ô nhiễm, nhiều lũ lụt, động đất sóng thần.
Loạt cuối cùng là 5 bức tranh mang tên “Nhịp điệu tự nhiên”, với sắc tranh hoàn toàn về ý niệm trừu tượng. Xem tranh, người xem có cảm giác như khi ngủ sâu, trong đầu vượt qua mọi suy nghĩ về đời thường, được trở về trạng thái tự nhiên, như nhiên nhất. Họa sĩ cao niên Lý Trực Sơn khá xúc động khi nhận xét: Tôi không ấn tượng về tác giả thế hệ sau này ở kỹ thuật vẽ, mà là chiều sâu cảm xúc và sự chân thành trong cách kể chuyện bằng lụa... Tuy nhiên, những kỹ thuật vẽ tranh lụa được tác giả nghiên cứu hơn 10 năm và cách tân thay đổi đặc sắc “có một không hai” như trực tiếp dán vàng lá lên tranh lụa và vẽ tranh lụa hai lớp - không bồi tranh như cổ truyền - gây nhiều khâm phục cho thế hệ sáng tác đồng niên và thế hệ sau học hỏi, trải nghiệm.
