Thầy và trò đều không chuyên
Sau khi cho hai sĩ quan trẻ về chỗ ngồi, Đại úy Thái Mạnh Tường tiếp tục hướng dẫn cả lớp phát âm và chỉ ra cách đọc khác biệt của hai âm vừa học trong từng từ cụ thể. Nếu như lớp học không ở trong khuôn viên đơn vị thì chắc chắn tôi sẽ ngờ rằng mình đang chứng kiến một buổi luyện thi ở trung tâm tiếng Anh cao cấp. Tại đây, thứ ngôn ngữ quốc tế này được truyền dạy bài bản, chuyên nghiệp bởi những người lính không chuyên.
Vừa bao quát cả lớp đang tự luyện phát âm, Đại úy Thái Mạnh Tường vừa nhắc nhở: “Các đồng chí cố gắng tập đúng khẩu hình rồi điều chỉnh hơi của mình thì mới phát âm đúng được. Có đọc đúng, nói đúng thì chúng ta mới nghe được, hiểu được!”. Trong phòng lại tiếp tục vang lên tiếng phát âm: “U! Uuuuu!...”.
Kết thúc buổi học, Đại úy Thái Mạnh Tường dành cho tôi một chút thời gian ở hành lang lớp học. Anh đứng tì hai tay vào lan-can, mắt nhìn xa xăm ra cầu cảng, nước da rám nắng, trán nhễ nhại mồ hôi. Gió biển thổi lên mát rượi. Rồi anh tâm sự: “Mình là Thuyền trưởng Tàu 375, Hải đội 412, Lữ đoàn 162. Từ khi Lữ đoàn triển khai mô hình “Con tàu ngoại ngữ 162”, mình được chỉ huy tin tưởng phân công Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tiếng Anh. Giáo án, bài giảng mình chủ động biên soạn để trau dồi và truyền đạt kiến thức thêm cho anh em”.
Là lữ đoàn tàu chiến đấu mặt nước hiện đại nhất của Quân chủng Hải quân, Lữ đoàn 162 thường xuyên được giao nhiệm vụ cử đoàn và tàu tham gia các sự kiện đối ngoại quốc phòng trong khu vực và trên thế giới. Trong đó nổi bật là các hoạt động diễn tập đa phương, song phương giữa các nước; hoạt động giao lưu; hoạt động tùy tùng trao đổi đoàn và tham gia các cuộc hội thảo khoa học cũng như hội thảo về biển ở khu vực. Khi làm việc trong môi trường như vậy, đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn phải làm chủ được ngoại ngữ để giao tiếp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, chủ động ứng xử hoặc tham mưu cho chỉ huy các cấp những tình huống phát sinh khi vào thực tiễn nhiệm vụ.
Cùng khả năng về ngoại ngữ giống như người đồng đội Thái Mạnh Tường, Đại úy Lê Gia Vượng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tiếng Nga lại có phần hướng nội hơn. Anh đã từng được đào tạo chuyên ngành sáu năm ở Liên bang Nga và có niềm đam mê bất tận với vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại của đơn vị. Anh nói: “Với kiến thức học bên Nga về, tôi đã hỗ trợ đồng chí, đồng đội Việt hóa những hệ thống tài liệu cơ bản ban đầu của vũ khí trang bị, sau đó mở rộng kiến thức về từ vựng để cùng nhau nghiên cứu, thảo luận chuyên sâu về tính năng kỹ chiến thuật của vũ khí trang bị”.
Khác với câu lạc bộ Tiếng Anh được tổ chức trên phòng học, buổi sinh hoạt câu lạc bộ Tiếng Nga được duy trì ngay trên tàu hộ vệ tên lửa hiện đại nhất Việt Nam. Không gian trong khoang tàu chật hẹp không ngăn được các sĩ quan trẻ mở rộng kiến thức. Tất cả cùng ngồi quây chung quanh một chiếc bàn dài, trên đó là la liệt các tài liệu chuyên ngành. Họ thi nhau tranh luận, bàn cãi để cắt nghĩa chính xác một thuật ngữ, phân tích nó rồi nhận diện nó trên các sơ đồ, bản vẽ. Khi tôi tò mò hỏi một ký hiệu lạ mắt trên giáo trình, một thành viên chỉ tay ngay vào dòng chữ đóng khung trên bìa sách: “секретно” (Bí mật - Tiếng Nga) rồi nói: “Bí mật!”. Tất cả cùng cười vang.
Với tiếng Nga, người học không gặp khó khăn nhiều trong quá trình phát âm cũng như nghe hiểu. Chính vì thế, câu lạc bộ tập trung nâng cao vốn từ vựng chuyên ngành cho các thành viên. Điều này vừa giúp họ ứng dụng vào thực tiễn làm chủ vũ khí trang bị của đơn vị, vừa có thể tiếp thu khối lượng kiến thức lớn khi có dịp làm việc cùng chuyên gia nước ngoài.
Bộ đội vốn quen với thao trường nắng gió nhễ nhại mồ hôi, những giờ hành quân, tác chiến vất vả, chứ để cần mẫn nói cho đúng từng từ, tỉ mỉ từng trọng âm thì không đơn giản, ngay cả thời buổi hiện đại. Thế nên chỉ luyện phát âm thôi, Đại úy Tường, Đại úy Vượng cùng các đồng đội cũng vật lộn mất thời gian không kém việc huấn luyện. Thói quen chuẩn xác và kỷ luật trong quân đội khiến những người lính cũng tự đòi hỏi chuẩn xác cả trong việc học ngoại ngữ.
Tự nói tiếng nói về chủ quyền
Đại úy Tường kể nhớ nhất lần giao lưu sĩ quan trẻ ASEAN lần thứ sáu và giao lưu sĩ quan trẻ các nước Tây Thái Bình Dương lần thứ nhất ở Kuala Lumpur (Malaysia). Lần đó có sự tham gia của 45 sĩ quan trẻ đến từ 27 nước trong khu vực và trên thế giới. Trong cuộc giao lưu, các sĩ quan cùng nhau trao đổi ý kiến, chia sẻ văn hóa đất nước mình, rồi văn hóa quân sự, văn hóa hải quân. Đặc biệt có chương trình thuyết trình giới thiệu về hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và Hải quân Việt Nam, Tường đã dùng tiếng Anh để trình chiếu quảng bá hình ảnh Việt Nam đất nước, con người. Trong bài phát biểu của Tường, hình ảnh hai quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa cùng những bằng chứng chủ quyền được người Đại uý trình bày rành mạch, rõ ràng đầy thuyết phục. Sau khi Tường kết thúc phần trình bày, nhiều người bạn quốc tế đã tiến tới bày tỏ sự ủng hộ. “Mình tự mình trình bày không thông qua phiên dịch có sức thuyết phục hơn, bạn bè quốc tế đều hiểu rõ thông điệp của mình”, Tường nói.
Trong dịp kỷ niệm 323 năm Ngày truyền thống Hải quân Nga, Đoàn công tác Hải quân Nhân dân Việt Nam cùng tàu hộ vệ tên lửa 016 Quang Trung, Lữ đoàn 162, Vùng 4 Hải quân đã thăm xã giao Liên bang Nga, tham dự duyệt binh tàu. Tại quân cảng Vladivostoc, sự có mặt của tàu 016 Quang Trung đã để lại những dấu ấn tốt đẹp; củng cố, tăng cường hơn nữa mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa quân đội và hải quân hai nước; thúc đẩy quan hệ hữu nghị truyền thống và đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga ngày càng phát triển. Trong khi kể cho tôi nghe những kỷ niệm về hải trình đáng nhớ đó, Thiếu tá Cao Lê Hiếu, Chính trị viên Tàu 016 vẫn còn vẹn nguyên những cảm xúc: “Chúng tôi có thể giao tiếp khá tự tin với thủy thủ tàu bạn, bằng chính ngôn ngữ nước họ, cũng nhờ thường xuyên trau dồi ngoại ngữ cũng như tìm hiểu văn hóa lịch sử các nước”. “Mình cũng tranh thủ gửi đến bạn bè quốc tế những thông điệp hòa bình một cách mềm mỏng, khẳng định chủ quyền của Tổ quốc vừa thể hiện hình ảnh của người cán bộ thủy thủ Hải quân Nhân dân Việt Nam trong thời kỳ hội nhập luôn hiện đại, thân thiện, đoàn kết, có tình yêu với biển đảo và ý chí đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc, giữ gìn môi trường ổn định trên các vùng biển đảo”, Hiếu bổ sung.
Chia sẻ với tôi về mô hình “Con tàu ngoại ngữ 162”, Trung tá Nguyễn Văn Đồng, Tham mưu trưởng Lữ đoàn 162 tiết lộ đã lồng ghép các nội dung hoạt động của đơn vị vào trong học tập. Cụ thể như tổ chức trình bày báo tường bằng tiếng Anh và tiếng Nga; hoặc tổ chức cho sĩ quan thi hùng biện, giới thiệu về tàu của mình, về Lữ đoàn bằng ngoại ngữ. Mặc dù đây là hình thức tự học nhưng nội dung kiểm tra ngoại ngữ vẫn được Lữ đoàn đưa vào nội dung kiểm tra, đánh giá chất lượng sĩ quan cuối năm. Trung tá Nguyễn Văn Đồng nói: “Chúng tôi cố gắng phấn đấu có được ít nhất 100 sĩ quan có thể tham gia làm việc tốt trong môi trường quốc tế”.
Tôi bỗng nhớ lại lời của Đại tá Trịnh Xuân Tùng, Phó Tư lệnh Vùng 4 Hải quân khi bàn về tầm quan trọng của ngoại ngữ trong môi trường quân đội: “Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 thì ngoại ngữ trở thành năng lực không thể thiếu đối với quân nhân trong Quân chủng Hải quân nói chung và cán bộ, chiến sĩ Vùng 4 Hải quân nói riêng”.
Giỏi ngoại ngữ để làm chủ vũ khí trang bị, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Giỏi ngoại ngữ để tự tin khẳng định vị thế của đất nước trong các hoạt động đối ngoại quốc phòng. Và giỏi ngoại ngữ để phát đi thông điệp về chủ quyền Tổ quốc tại các diễn đàn quốc tế, cho bạn bè quốc tế bằng chính ngôn ngữ quốc tế. Trên mỗi hải trình ra với biển lớn, những người lính chính là những sứ giả hòa bình, mang trong mình không chỉ bản sắc, văn hóa của dân tộc Việt Nam mà còn là cả trình độ chính quy, hiện đại của Hải quân Nhân dân Việt Nam.
