Tiêu chí cộng sinh doanh nghiệp
Được thành lập từ năm 1997, Khu công nghiệp Thăng Long là một trong những khu công nghiệp có lịch sử nhất tại Hà Nội. Với phần lớn doanh nghiệp có vốn đầu tư Nhật Bản đứng chân, khu công nghiệp này được hình thành và phát triển theo mô hình quản lý, vận hành tương đối bài bản, đồng bộ.
Sau gần 30 năm hoạt động, các tiêu chí về khu công nghiệp sinh thái được đặt ra với yêu cầu cao hơn. Những lợi thế của một khu công nghiệp đã phát triển ổn định cũng đồng thời trở thành bài toán khó.
Ông Hồ Quang Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Khu công nghiệp Thăng Long cho biết, các doanh nghiệp rất phấn khởi và đồng tình với chủ trương chuyển đổi. Tuy nhiên, để đáp ứng các tiêu chí mới, cả đơn vị đầu tư hạ tầng và các doanh nghiệp thứ cấp đều cần có điều chỉnh, thậm chí phải đầu tư bổ sung.
Khó khăn đầu tiên nằm ở các tiêu chí liên quan hạ tầng, nhất là mật độ cây xanh. Hiện nay, quỹ đất tại Khu công nghiệp Thăng Long căn bản đã được lấp đầy. Khi tiêu chí về tỷ lệ cây xanh được nâng lên so với khu công nghiệp thông thường, việc bố trí thêm diện tích cây xanh không đơn giản.
“Chúng tôi rất mong trong quá trình chuyển đổi sẽ nhận được sự hướng dẫn của Ban Quản lý cũng như sự hỗ trợ của thành phố trong việc điều chỉnh, bố trí diện tích cây xanh để bảo đảm đáp ứng các tiêu chí của khu công nghiệp sinh thái”, ông Hồ Quang Minh chia sẻ.
Một vấn đề khác được doanh nghiệp quan tâm là yêu cầu sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo. Theo các tiêu chí chuyển đổi, tỷ lệ năng lượng sạch được đặt ra ở mức 10%. Đây là định hướng mà nhiều doanh nghiệp mong muốn thực hiện, song khả năng tiếp cận và triển khai trên thực tế vẫn hạn chế.
Đại diện Công ty TNHH Khu công nghiệp Thăng Long cho biết, nhu cầu sử dụng năng lượng tái tạo của các doanh nghiệp là có thật. Tuy nhiên, những quy định hiện hành cũng như cách thức hướng dẫn, triển khai của các đơn vị liên quan ngành điện vẫn khiến doanh nghiệp gặp khó khăn.
Không chỉ có câu chuyện hạ tầng và năng lượng, tiêu chí về cộng sinh công nghiệp cũng là vấn đề cần được làm rõ. Theo ông Minh, việc xác định rõ nội hàm và cách thức đánh giá tiêu chí cộng sinh công nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp hiểu mình cần làm gì, cần điều chỉnh những hoạt động nào để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi. Bởi các doanh nghiệp đã hoạt động ổn định trong thời gian dài, có chuỗi cung ứng và phương thức sản xuất riêng. Việc hình thành thêm những mối liên kết mới không thể thực hiện trong thời gian ngắn.
Đồng tình với quan điểm này, bà Đào Thị Thu Huyền, Phó Giám đốc đối ngoại Công ty TNHH Canon Việt Nam cho rằng, việc một doanh nghiệp chủ động thực hiện các giải pháp sản xuất xanh chưa đồng nghĩa với việc có thể dễ dàng hình thành mô hình cộng sinh công nghiệp với những doanh nghiệp khác.
Bà Huyền cho rằng, những doanh nghiệp quy mô lớn, có nhiều chủng loại sản phẩm và linh kiện như Canon thường có nguồn nguyên liệu đầu vào, phụ phẩm và chất thải đầu ra đa dạng. Đây là điều kiện thuận lợi để tìm kiếm đối tác có nhu cầu sử dụng lại. Các doanh nghiệp nhỏ sẽ không có được lợi thế này.
Thêm vào đó, những quy định pháp luật hiện hành về bảo vệ môi trường vẫn đặt ra những yêu cầu, điều kiện nhất định đối với hoạt động thu gom, vận chuyển, tái chế và tái sử dụng chất thải. Điều này có thể khiến việc chuyển giao phụ phẩm, chất thải công nghiệp từ doanh nghiệp này sang doanh nghiệp khác để làm nguyên liệu đầu vào gặp khó khăn.
“Một doanh nghiệp muốn chuyển phế liệu cho doanh nghiệp khác thì phải đáp ứng những yêu cầu về giấy phép môi trường, thu gom, phân loại và vận chuyển. Doanh nghiệp tiếp nhận cũng phải đáp ứng các điều kiện tương ứng. Vì vậy, việc hình thành các mô hình cộng sinh công nghiệp trên thực tế chưa dễ dàng”, bà Huyền phân tích.
Công ty Canon kiến nghị Thành phố Hà Nội nghiên cứu cơ chế đặc thù trên cơ sở Luật Thủ đô, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn để các doanh nghiệp có thể tái sử dụng nguồn nước, chất thải công nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn và tận dụng phụ phẩm làm nguyên liệu đầu vào cho hoạt động sản xuất. Đồng thời, cần có cơ chế kết nối, hỗ trợ các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp quy mô nhỏ, tìm kiếm đối tác phù hợp để hình thành các mô hình cộng sinh.
Từ khảo sát đến xây dựng lộ trình phù hợp
Ngày 29/6/2026, UBND Thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 80/2026/QĐ-UBND quy định tiêu chí khu, cụm công nghiệp sinh thái trên địa bàn thành phố và lộ trình, cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi. Tiếp đó, ngày 23/10/2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 3595/KH-CNCCN về tổ chức xây dựng Đề án chuyển đổi các khu công nghiệp đang hoạt động thành khu công nghiệp sinh thái.
Trước mắt, thành phố tập trung rà soát, khảo sát 7 khu công nghiệp đang hoạt động, gồm: Thăng Long, Nội Bài, Sài Đồng B, Quang Minh, Thạch Thất - Quốc Oai, Phú Nghĩa, và Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội - giai đoạn I.
Các nội dung khảo sát không chỉ tập trung vào hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cây xanh, giao thông, cấp thoát nước, xử lý nước thải, thu gom và phân loại chất thải, mà còn đánh giá trình độ công nghệ, hiệu quả sử dụng năng lượng, khả năng sử dụng năng lượng tái tạo, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại từng khu công nghiệp.
Ông Đoàn Quý Linh, Phó Trưởng ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Thành phố Hà Nội cho biết, tính đến hết tháng 10/2026, Hà Nội có 10 khu công nghệ cao, khu công nghiệp với 856 doanh nghiệp đang hoạt động ổn định.
“Điểm mới trong cách tiếp cận lần này là chuyển từ định hướng khuyến khích chung sang đánh giá thực chất, có hệ thống và phù hợp với điều kiện của từng khu công nghiệp. Việc chuyển đổi sẽ căn cứ hiện trạng hạ tầng, quy mô, ngành nghề, trình độ công nghệ và khả năng huy động nguồn lực để xác định mức độ đáp ứng, những hạn chế cần khắc phục và lộ trình phù hợp”, ông Linh nhấn mạnh.
Đại diện Ban Quản lý cho biết, để đánh giá đúng hiện trạng, quá trình khảo sát sẽ kết hợp rà soát hồ sơ với khảo sát thực tế, làm việc trực tiếp với chủ đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan. Ý kiến của doanh nghiệp được đặc biệt coi trọng, bởi đây là chủ thể trực tiếp tham gia và chịu tác động từ quá trình chuyển đổi.
“Chúng tôi không chạy theo tiến độ hay hình thức mà đặt hiệu quả thực chất lên hàng đầu. Nguồn lực đầu tư và sự đồng thuận của doanh nghiệp là hai yếu tố quyết định. Chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái cần được nhìn nhận là khoản đầu tư dài hạn, giúp doanh nghiệp tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng, giảm chi phí vận hành và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế”, ông Đoàn Quý Linh cho biết.