Thành phố lớn, giá vé cao
Mấy năm trở lại đây, mỗi tháng lại có vài chương trình ca nhạc lớn nhỏ khác nhau được tổ chức. So với trước đây, chất lượng âm thanh, ánh sáng, kỹ thuật dàn dựng sân khấu... đã có những bước tiến đáng kể. Chuyện tổ chức thực hiện chương trình ca nhạc hoành tráng, đầu tư tiền tỷ giờ chẳng quá khó đối với ca sĩ hạng sao. Ca sĩ Ðàm Vĩnh Hưng năm nào cũng tổ chức chương trình riêng. Lần lượt các ca sĩ thành danh như Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Tâm, Phương Thanh, Quang Dũng, Hồ Quỳnh Hương, Cẩm Ly... đều có những đêm diễn riêng. Bên cạnh đó là sự trở về của hàng loạt ca sĩ hải ngoại như Tuấn Vũ, Thanh Tuyền, Quang Lê, Minh Tuyết, Nguyễn Hưng, Chế Linh... Ngoài ra còn có hàng loạt chương trình mang tính chất ca nhạc tổng hợp khác được tổ chức quanh năm...
| Những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phong trào Hát cho dân tôi nghe của nhóm nhạc sĩ Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn... là một dạng điển hình cho lối hát du ca. Sau này, nhóm Du ca đồng nội của nhạc sĩ Trần Tiến cũng đã làm thổn thức bao con tim người yêu nhạc... |
Hầu hết các chương trình ca nhạc này đều được tổ chức ở các thành phố lớn và có giá vé khá cao. Nhiều chương trình có giá vé lên tới hàng triệu đồng. Chương trình Người tình của ca sĩ Ðàm Vĩnh Hưng năm 2010, giá vé Vip 1,6 triệu đồng/vé. Những đêm diễn của các ca sĩ hải ngoại cũng có giá vé hơn một triệu đồng... Có thể khẳng định, đây là những chương trình ca nhạc chỉ dành cho người giàu ở thành thị.
Lẽ dĩ nhiên, với giá vé này thật khó để các nhà tổ chức có thể thành công khi đem công diễn ở vùng nông thôn, miền núi. Trong khi ai cũng biết, số tiền đầu tư cho các chương trình này, các ca sĩ hoặc các ông bầu ca nhạc, công ty tổ chức biểu diễn phải đầu tư hàng tỷ đồng và họ phải cân nhắc đến yếu tố lợi nhuận, lỗ - lãi.
Du ca trở lại hay một gợi ý?
Bài toán về sự chênh lệch hưởng thụ văn hóa, mà cụ thể là thưởng thức các chương trình ca nhạc chất lượng cao giữa nông thôn và thành thị vì thế từ lâu rất khó tìm ra lời giải. Lối thoát đã mở ra ít nhiều khi mới đây nghệ sĩ Lê Cát Trọng Lý đã đưa du ca trở lại với đời sống nhạc Việt. Ban đầu, tour diễn mang tên Vui của cô ca sĩ kiêm nhạc sĩ từng giành giải Bài hát Việt của năm 2008 và giải Cống hiến 2010 dự kiến xuyên Việt qua sáu thành phố lớn với sự giúp sức của nhà tài trợ và Công ty tổ chức biểu diễn chuyên nghiệp, kéo dài trong hai tháng. Thế nhưng chương trình đã "nửa đường đứt gánh" nhà tài trợ. Vỏn vẹn thu được 100 triệu đồng từ những buổi diễn ở TP Hồ Chí Minh, Bình Ðịnh và Ðà Nẵng, nhưng nhóm của Lý vẫn quyết tâm tiếp tục hành trình xuyên Việt với chuyến du ca Vui thêm.
| Với chuyến du ca Vui thêm, nhóm hát của Lý đã có sáu tuần rong ruổi hát miễn phí hoặc thu vé rất rẻ từ Huế qua Quảng Bình, Yên Bái, Lào Cai và Hà Nội. Tiện đâu ngủ đó, trú ngụ nhờ được nhà dân hay nhà nghỉ nào càng tốt... Cứ thế, nhóm hát của Lý diễn cho bất cứ nơi đâu có thể. Ðúng chất du ca, Lý cùng năm nhạc công ngẫu hứng đàn hát khắp chốn mà nhóm đi qua. |
Ðến Huế, nhóm gõ cửa Chùa Ðức Sơn hát một đêm phục vụ miễn phí cho hàng trăm trẻ mồ côi được nuôi trong chùa. Ðược một khách sạn ở Huế mời về nghỉ miễn phí, Lý và những người bạn mua đèn treo khắp cành cây và cứ thế hát ngay trong khuôn viên khách sạn trước đông đảo khách du lịch nước ngoài. Có khi đi qua cánh đồng đang vào mùa gặt ở Thanh Hóa, nhóm Lý dừng lại hát cho bà con nông dân đang chân lấm tay bùn. Vào Tú Lệ (Yên Bái), nhóm hát ngay bên suối nước nóng. Lên Sa Pa (Lào Cai), đàn hát giữa chợ, dưới chân nhà thờ đá. Thậm chí, trong những ngày ở Mù Cang Chải (Yên Bái), nhóm vào tận nhà dân trong bản hát chơi. Cứ gõ cửa, ai thích nghe thì hát. Vào trường học hát cho thầy trò người Mông, họ lên hát giao lưu bài hát của dân tộc mình, ban nhạc của Lý ngẫu hứng đệm nhạc theo...
Thật ra lối hát du ca đã từng một thời có sức sống mạnh mẽ, trở thành phong trào trong đời sống nhạc Việt. Lối hát du ca không chỉ giản dị trong cách thức tổ chức chương trình, mà còn có tính ngẫu hứng, sáng tạo cao để có thể phục vụ nhu cầu thưởng thức âm nhạc của nhiều đối tượng khán giả, trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Thế nhưng trong nhịp sống hiện đại, lối hát du ca gần đây dường như mất dạng. Bởi không chỉ cần niềm đam mê âm nhạc, du ca thật sự hao công mà cũng cần tiền của đầu tư.
Ðơn cử như chuyến du ca Vui thêm của nhóm Lê Cát Trọng Lý đã nhiều lần khiến cô gái trẻ này ốm nghiêng ốm ngả. Có thành viên trong đoàn sút tới chín kg sau chuyến Vui thêm xuyên Việt. Ðấy là chưa nói, vì không có tư cách pháp nhân, nhóm hát của Lý không dễ dàng có được những buổi diễn hoành tráng, dù thu phí vào cửa rất thấp, thậm chí là miễn phí cho khán giả. Dù vậy, chuyến du ca xuyên Việt của Lê Cát Trọng Lý đã khép lại với nhiều ấn tượng đẹp trong lòng người yêu nhạc. Hơn thế, Lê Cát Trọng Lý đã đặt ra trước đời sống nhạc Việt những gợi mở cho một hướng đi mới với lối hát du ca, để có thể đưa âm nhạc đến với nhiều người dân ở nhiều hoàn cảnh khác nhau, trên mọi miền đất nước. Ở đó, thật sự chỉ có tấm lòng và tình yêu nghệ thuật cháy bỏng.
