Bản đặc biệt khó khăn
Đó là bản Đồng Lách, một bản biệt lập thuộc xã Tân Trường (một trong 12 xã nằm trong khu kinh tế Nghi Sơn). Từ trung tâm xã, phải vượt qua dốc núi cao dài 11 km mới đến được Đồng Lách.
Tên Đồng Lách, theo trưởng bản Vi Văn Luân, ở đây vốn là một thung lũng hoang vu chỉ toàn lau lách mọc đầy. Ban đầu, có lẽ cũng mấy trăm năm rồi, có một phụ nữ họ Quách, tên Hoa về đây khai hoang, dần dà bà con người Thái từ các vùng núi di dân về tụ hội, lập thành bản, được bà hướng dẫn cách trồng lúa, ngô, khoai, sắn… Trong bản vẫn có đền thờ Bà Chúa Lách. Xa cách bên ngoài, bao năm nay người dân bản Đồng Lách vẫn sống chủ yếu tự sản tự tiêu, nghèo khổ về vật chất, thiếu thốn về sinh hoạt văn hóa. Hiện nay, bản có 116 hộ thì 114 hộ thuộc diện nghèo và cận nghèo (98%). Diện tích đất trồng của bản là 174 ha, trong đó lúa chiếm 27 ha, ngô, lạc, sắn… 50 ha, bình quân thu nhập từ nông nghiệp trên mỗi đầu hộ không quá 400 nghìn đồng/tháng.
Ai đã từng xem chương trình “Việc tử tế” trên VTV hẳn còn nhớ bản này có ông Phạm Văn Xuân, một người tử tế được bà con công nhận và yêu mến. Ông Xuân sắm được một chiếc máy cày, ban ngày đưa máy lên nương, xuống ruộng cày đất, tối đến dùng động cơ máy cày chuyển thành máy phát điện cho bà con xem truyền hình, chiếc tivi duy nhất trong bản cũng do ông tự sắm. Nhưng chiếc tivi quá nhỏ với ngần ấy hộ dân! Lãnh đạo huyện, xã, cũng như điện lực Tĩnh Gia thấu hiểu chuyện bà con Đồng Lách đang ngày đêm khát điện, mong có điện để thay đổi cuộc sống. Nhiều cuộc họp từ xã lên huyện với ngành điện, nhưng trở ngại về nguồn vốn. Trong khi ngành điện đang hoạt động theo cơ chế hạch toán kinh doanh, không còn bao cấp, địa phương ngân sách hạn hẹp, lấy đâu ra số tiền 5 tỷ đồng để đầu tư, tính ra bình quân phải chi hỗ trợ cho mỗi hộ dân hơn 40 triệu đồng.
Theo Chủ tịch UBND xã Tân Trường Nguyễn Ngọc Bê, người có nhiều công sức cho việc đưa điện lên Đồng Lách là Giám đốc Điện lực Tĩnh Gia Nguyễn Hoàng Hải. Anh cùng anh em trong đơn vị đi lại nhiều lần, lên bản, khảo sát địa hình, lập dự toán, cùng với lãnh đạo huyện làm báo cáo lên Công ty Điện lực Thanh Hóa để công ty xin chủ trương quyết định của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc xem xét về kinh phí và cho phép thi công.
Việc đưa điện về các xã và nhiều bản miền núi cũng như việc đưa điện về Đồng Lách hoàn toàn không vì mục tiêu kinh doanh, mà trước hết vì yêu cầu nâng cao đời sống của người dân vùng sâu, vùng xa.
Điện lên Đồng Lách
Là cơ quan chủ quản đầu tư công trình, Giám đốc Điện lực Thanh Hóa Trịnh Xuân Như đã làm việc với lãnh đạo huyện Tĩnh Gia bàn việc hợp tác đầu tư, việc huy động sức dân mở tuyến, dựng trạm biến áp, động viên Công ty xây lắp điện Thanh Hóa đem hết nhiệt tình vượt qua khó khăn, tiến hành thi công nhanh để trước Tết Đinh Dậu, đầu năm 2017, Đồng Lách có điện vui Tết mừng xuân.
Khi mạng điện của bản vừa xây xong, anh em công nhân khẩn trương kéo dây vào từng hộ, chỉ trong hai ngày làm xong việc lắp đồng hồ và làm hợp đồng bán điện. Ngay trong buổi lễ khánh thành công trình, lệnh đóng điện được ấn nút, thì cùng lúc ấy tất cả các hộ dân chung quanh hồ Cây Dừa ở trung tâm bản và những hộ ở bên rừng, bên núi đều bấm công tắc đón nhận ánh sáng điện đầu tiên vào nhà mình, bản mình. Công trình điện bản Đồng Lác không lớn, giá trị đầu tư chỉ 4,5 tỷ đồng, gồm hệ thống đường dây và một trạm biến áp 175 kV. Nhưng theo Chủ tịch huyện Tĩnh Gia - Nguyễn Tiến Dũng, nó lại rất lớn về ý nghĩa chính trị, xã hội và kinh tế. Đây là bản cuối cùng trong huyện có điện lưới quốc gia.
Bản Đồng Lách có điện, mở ra cơ hội xây dựng bản văn hóa, bản nông thôn mới. Tại trung tâm bản đã có nhà văn hóa bản mới xây, mới được tài trợ lắp hệ thống loa phóng thanh. Trường tiểu học có hơn 100 học sinh từ lớp 1 dến lớp 4, từ nay được học trong ánh sáng điện. Hàng chục gia đình mới sắm hay được tặng máy truyền hình hoặc tủ lạnh. Ánh điện máy hàn đã thấy lóe sáng trên những khung thép của mái nhà lợp tôn. Ông già Xuân tuổi 70, nhà ở bên trạm điện, gặp khách về bản tham quan vui mừng nói: Không ngờ giấc mơ của dân bản chúng tôi đã trở thành sự thật, có điện rồi người bản Đồng Lách đang có mong ước lớn thứ hai là xin ngành thủy lợi của tỉnh xem xét cho đầu tư nạo vét hồ Cây Dừa sâu thêm 2 m (hồ này chỉ rộng 1,2 ha, chứa nước từ núi Luồng chảy ra). Có điện, có nước bơm vào ruộng lúa nương ngô, người không phải tranh nước uống với trâu bò vào mùa khô. Có điện, có nước, chắc chắn bản Đồng Lách sẽ giảm nghèo, có thể một số hộ vươn lên làm giàu. Đền thờ Bà Chúa Lách cũng sẽ đông vui hơn vào ngày lễ hội!
