An toàn cho trẻ bắt đầu từ quyền được lên tiếng

Tại “Lễ tiếp nhận ý kiến trẻ em về Chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”, được tổ chức cuối năm 2025, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho biết: Có 2.775 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố tham gia khảo sát, phản ánh bức tranh toàn diện về hành vi, nhu cầu và mức độ an toàn của trẻ khi sử dụng các dịch vụ trên không gian mạng.

Kết quả khảo sát cho thấy, 47,9% trẻ dành từ 1-3 giờ/ngày trên mạng; 18,8% sử dụng 4-6 giờ/ngày. Đáng chú ý, 2,3% trẻ báo cáo dùng trên 10 giờ/ngày. 100% trẻ tham gia khảo sát cho biết từng gặp ít nhất một dạng rủi ro, từ nội dung xấu, lừa đảo, đe dọa, cho tới mua bán sản phẩm cấm...

Gia đình là tuyến hỗ trợ quan trọng nhất. 72,1% trẻ tìm đến cha mẹ khi gặp rủi ro. Gần 60% biết đến các kênh chính thức như Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 hoặc cơ quan công an. Tuy nhiên, 49,8% trẻ mong muốn phụ huynh được củng cố kỹ năng để hỗ trợ con tốt hơn. 51,8% đề nghị phân định rõ trách nhiệm giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ.

Một thực tế khác cần lưu ý, 87,8% trẻ từng nghe về Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021-2025”. Nhưng chỉ 37,1% cho biết thật sự nắm được nội dung. Điểm tự đánh giá kỹ năng an toàn số chỉ ở mức 3,0-3,4/5. Điều đó cho thấy khoảng cách giữa chính sách và mức độ thẩm thấu tới trẻ em vẫn còn.

Từ thực tiễn đồng bằng sông Hồng cho thấy, việc bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể chỉ dựa vào biện pháp kỹ thuật hay chế tài, không thể chỉ là sự giám sát một chiều từ người lớn. Trẻ em cần được tôn trọng như chủ thể có tiếng nói. Các em có nhu cầu, có mong muốn và có sáng kiến riêng.

Điểm đáng chú ý trong đợt tham vấn lần này là cách tiếp cận vấn đề. Trẻ em không còn là “đối tượng thụ hưởng” mà được tham gia góp ý, đề xuất giải pháp. Từ đó, nhóm đại diện trẻ em đã trình bày thực trạng, lợi ích, rủi ro khi tham gia môi trường mạng và mong muốn được trang bị kỹ năng tự bảo vệ.

Rõ ràng, khi gia đình, nhà trường và cơ quan quản lý cùng chia sẻ trách nhiệm, môi trường số sẽ trở nên trong lành hơn. Và chỉ khi nguyên tắc tôn trọng, lắng nghe ý kiến trẻ được đặt lên hàng đầu, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng hay ngoài đời thực, mới trở nên thiết thực và thật sự bền vững.