Người dân Nhật Bản đang chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của những tạp chí tự làm, tự in và phát hành với số lượng hạn chế. Trước đây, zine thường chỉ xuất hiện trong các cộng đồng văn hóa ngách, nay đã hiện diện trên kệ của nhiều chuỗi nhà sách lớn, và tại các hội chợ sách trên khắp “đất nước mặt trời mọc”. Tại Nhật Bản, nội dung của các ấn phẩm zine rất đa dạng bao gồm sách tranh do trẻ em thực hiện, kinh nghiệm nuôi dạy con của các bậc phụ huynh trẻ, thơ ca, nhiếp ảnh hay những câu chuyện đời thường...
Theo ông Masato Sugiura, đại diện chuỗi nhà sách Sanseido tại Thủ đô Tokyo, sự hấp dẫn của zine nằm ở khả năng phản ánh nhiều góc nhìn đa dạng trong xã hội. “Độc giả ngày nay không chỉ tìm kiếm thông tin. Họ muốn tìm thấy sự đồng cảm và cảm giác được kết nối với những người có cùng mối quan tâm. Zine đáp ứng rất tốt nhu cầu đó”, ông Sugiura cho biết.
Sự phát triển của zine diễn ra trong bối cảnh ngành xuất bản Nhật Bản đang đối mặt nhiều thách thức. Năm 2025 là năm thứ năm liên tiếp quy mô thị trường xuất bản nước này suy giảm. Doanh thu từ sách và tạp chí hiện chỉ còn khoảng 40% so thời kỳ đỉnh cao năm 1996. Lượng phát hành báo chí cũng giảm mạnh so cuối thập niên 90 của thế kỷ trước. Tuy nhiên, trong khi các nhà xuất bản truyền thống gặp khó khăn, lĩnh vực tự xuất bản lại ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể. Số liệu do Đài truyền hình NHK cung cấp cho thấy, quy mô thị trường tự xuất bản tại Nhật Bản trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026 ước đạt khoảng 150 tỷ yen (tương đương 938 triệu USD), gần gấp đôi so bốn năm trước đó.
Một động lực khác thúc đẩy xu hướng tìm đến các ấn phẩm này được cho là Zine-fest, lễ hội chuyên về zine do ông Nakanishi Tsutomu, người điều hành hệ thống Book Culture Club, khởi xướng. Từ một sự kiện nhỏ trong khu dân cư, Zine-fest đã phát triển thành mạng lưới hội chợ trên toàn quốc. Riêng trong năm 2026, hơn 30 sự kiện dự kiến được tổ chức tại nhiều địa phương. Sức hút của zine đã nhanh chóng khiến các nhà bán lẻ thay đổi cách tiếp cận. Nhiều chuỗi nhà sách lớn bắt đầu dành không gian riêng cho các ấn phẩm tự xuất bản. Thương hiệu nhà sách Yurindo thừa nhận zine đã trở thành một xu hướng mà họ “không thể phớt lờ”.
Theo Nikkei, sự bùng nổ trong xu hướng đọc này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của công chúng đối với những sản phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện nhiều hơn trên không gian số. Trong khi các nền tảng trực tuyến liên tục sử dụng thuật toán để đề xuất nội dung phù hợp với từng cá nhân, zine mang đến cảm nhận là sự tiếp xúc trực tiếp giữa người sáng tạo và người đọc. Harumi Kikuchi, 22 tuổi, sau khi tham dự một hội chợ zine tại Tokyo cho biết, cô bị thu hút bởi sự đa dạng hiếm thấy của các ấn phẩm này. “AI và mạng xã hội hoạt động dựa trên thuật toán. Chúng liên tục cho chúng ta xem những gì chúng nghĩ là phù hợp. Nhưng khi bước vào hội chợ zine, tôi nhận ra có vô số cách nhìn nhận thế giới khác nhau”, cô hào hứng.
Chia sẻ với AFP, nhà sáng tạo Kazuma Obara cho rằng, giấy có khả năng tạo ra những trải nghiệm mà môi trường số không thể thay thế. “Giấy là một phương tiện có thể đánh thức cả năm giác quan”, ông Obara khẳng định. Theo ông Obara, điện thoại thông minh là thiết bị mang tính khép kín, còn các sản phẩm in ấn lại tạo ra cơ hội kết nối giữa con người với nhau. “Bạn có thể đưa nó cho người khác và cùng nhau đọc nó”, ông Obara cho biết.
Ông Masato Sugiura, đại diện chuỗi nhà sách Sanseido nhận định, độc giả ngày nay không chỉ tìm kiếm thông tin mà còn mong muốn tìm thấy sự đồng cảm. Theo ông, zine hấp dẫn nhờ khả năng phản ánh những góc nhìn đa dạng và những câu chuyện mang tính cá nhân sâu sắc. Trong khi đó, nhà văn Mori cho rằng, điều khiến zine có sức sống lâu dài chính là dấu ấn của con người trong từng sản phẩm. “Tôi nghĩ đó chính là điều khiến zine hấp dẫn đến vậy, và AI chắc chắn sẽ không thể sao chép được”, ông Mori nhấn mạnh.
