"Tài sản" lớn nhất

“Ở Việt Nam, phần lớn mọi người vẫn nhìn thể thao, trước hết như một hoạt động thi đấu đại chúng phục vụ miễn phí cho người dân, chứ chưa xem đây như một ngành công nghiệp quyền sở hữu trí tuệ”, ông Trần Chu Sa, CEO Giải Bóng rổ Chuyên nghiệp Việt Nam (VBA), nhấn mạnh.

Chuỗi sự kiện Draft Combine Series 2026 sẽ giúp xây dựng thương hiệu cá nhân cho cầu thủ từ khi còn là tân binh.
Chuỗi sự kiện Draft Combine Series 2026 sẽ giúp xây dựng thương hiệu cá nhân cho cầu thủ từ khi còn là tân binh.

Nhận định trên phản ánh thực tế, giá trị cốt lõi của thể thao không nằm ở những bàn thắng hay điểm số trên sân, mà đến từ lớp “tài sản trí tuệ" vô hình.

Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) định nghĩa “tài sản trí tuệ” (IP) là nền tảng cho các giao dịch kinh doanh quan trọng, bảo đảm giá trị kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của ngành này. Với các tổ chức thể thao, bản quyền truyền hình thường mang về nguồn thu lớn nhất. Bên cạnh đó, logo, tên gọi, bộ nhận diện thương hiệu, dữ liệu trận đấu, kho video, quyền phát sóng hay hình ảnh vận động viên... là các lớp tài sản có thể cấp quyền và khai thác thương mại một cách bài bản.

Số liệu thống kê của VBA chỉ rõ, giai đoạn 5 năm đầu hình thành và phát triển, tài trợ chiếm tới 90-95% tổng doanh thu. Tuy nhiên giá trị bản quyền của VBA đã tăng đáng kể và hiện chiếm khoảng 30-40% cơ cấu doanh thu. Hiện VBA đang tập trung vào bản quyền truyền thông để duy trì ở mức 40-50% doanh thu trong ba năm tới. Tiếp đó, giải đấu sẽ từng bước phát triển mua bán (merchandise) lên mức hơn 5%, gắn liền với trải nghiệm khán giả và sức hút từ các ngôi sao.

Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, VBA đã ký thỏa thuận phát sóng 5 năm với FPT Play từ mùa giải 2026. Bên cạnh đó, hợp đồng độc quyền với Genius Sports từ năm 2023 nhằm khai thác doanh thu từ dữ liệu, hay việc hợp tác cùng thương hiệu thời trang TOBI (năm 2024) và mới nhất là kế hoạch ra mắt sản phẩm mới cùng New Era (nhà sản xuất mũ nổi tiếng của Mỹ) vào tháng 8 tới, cũng cho thấy những nỗ lực đa dạng hóa nguồn thu của VBA, nhằm chuyển hóa “hạ tầng vô hình” thành tài sản hữu hình phục vụ sự phát triển của giải đấu.

Khi những rào cản về nhận thức được dỡ bỏ, sở hữu trí tuệ dần trở thành đòn bẩy giúp VBA kiến tạo nên một hệ sinh thái bền vững, nơi niềm đam mê của cầu thủ và người hâm mộ được chuyển hóa thành những giá trị kinh tế đích thực. Nói cách khác, tài sản lớn nhất của VBA hôm nay đến từ khả năng biến thương hiệu, nội dung và quyền khai thác sở hữu trí tuệ thành dòng tiền bền vững.