(Tiếp theo và hết)
Việc mọi người vào khu vực ẩn nấp ở Trusmadi xem được chim, mang được ảnh đẹp của chúng về và lan tỏa theo cách mà Cpsong đã, đang làm, quả là đã có tác dụng rất lớn cho các hoạt động nhiều ý nghĩa: Xem, chụp ảnh và tôn vinh các loài chim hoang dã tuyệt đẹp, quý hiếm của Borneo. Hơn thế, đến lượt mình, các loài chim đem lại thu nhập không hề nhỏ cho cả “chuỗi dịch vụ” phục vụ khách trong và ngoài nước tới xem - chụp ảnh chim.
Hạnh phúc được… phục vụ loài chim
Nhiều loài chim quý và đẹp, chúng chỉ còn sót lại số ít cá thể, “lánh nạn” ở các khu rừng đặc dụng được bảo vệ nghiêm ngặt. Kể cả các chuyên gia nghiên cứu và lực lượng bảo vệ rừng cũng cả năm may ra thấy bóng chúng thoắt ẩn thoắt hiện một đôi lần. Giới khoa học chỉ còn hãn hữu ghi hình chúng bằng bẫy ảnh (camera trap) đặt qua năm tháng lại giữa rừng hoang.
“Với niềm đam mê hoang dã của tôi, với cái hạnh phúc phục vụ những người yêu chim thú khắp thế giới đổ về, tôi có thể tự tay làm mọi việc như thế này. Từ mờ sáng, chúng tôi dậy đem thức ăn cho chim, mỗi ngày vài cữ. Nhân viên của chúng tôi đi ô-tô tới và làm việc cả ngày lẫn đêm. Cái khó nhất là đủ say mê để hiểu tập tính của từng loài. Quan sát được “thái độ” của chúng, suy nghĩ của chúng trong từng nhịp điệu mùa giữa rừng, từng giai đoạn sinh trưởng, ghép đôi, làm tổ, nuôi con của chúng. Những con gà lôi, chim trĩ đẹp nhất thế giới, mặt xanh đỏ, mào rực rỡ hoặc đuôi dài thượt và to đùng trắng xóa. Toàn những “món” không ở đâu có được kia, làm sao cho chúng cảm thấy hạnh phúc, để những người yêu thiên nhiên hạnh phúc và chúng tôi cũng sẽ thêm hạnh phúc nhờ đó nữa. Giờ, ở hai cánh rừng gần nhau, tôi đã làm tới 4 hide (lều ẩn nấp xem và chụp ảnh chim), sắp tới làm cả homestay trên đỉnh núi mờ sương”, Cpsong tự hào.
Trên giá cao chất ngất của các bức tường khu lều, là từng thùng sâu gạo, châu chấu, dế mèn xếp ngăn nắp. Họ chế ra các máy giữ thức ăn trên tán cây, rồi nhỏ từng “giọt” với từng con sâu, con dế ra để “nuôi chim rừng” một cách đều đặn và khoa học nhất. Các thùng đựng thức ăn cho chim treo cao ngoài tán rừng, thiết kế giống cái đèn lồng bằng sứ nâu, như cái chuông chùa cổ ở Trung Quốc quê anh. Các loài chim hoang dã tinh mắt, từ ngọn cây, từ cánh rừng bên cạnh (bất kể ngày mưa gió hay ban đêm bịt bùng) đều sẽ sàng lao tới chén món mồi ngon. Có chú dế mèn phiêu lưu chưa ra khỏi “máy thức ăn”, lũ chim háu đói phải sải cánh, chúng “hiu” - tức là xòe cánh vỗ nhanh để “đứng” ở một vị trí trên không trung rất lâu - nhằm “moi” thức ăn.
“Thổn thức” sống cùng thiên nhiên!
Chim Pitta vàng óng (còn gọi là đuôi cụt sọc Borneo, pháp danh Hydrornis schwaner) đẹp kiêu sa như nàng công chúa, vàng rực như báu vật linh thiêng “riêng có” của rừng Borneo (nhiều mầu sắc khác điểm xuyết ở ngực, cánh, đuôi). “Nàng” thơ mộng ấy cứ lóc chóc nhảy ra khi trời còn chưa kịp sáng hẳn, rừng mưa nhiệt đới còn lép nhép ướt.
Một bạn chim trĩ lửa mào (Crested fireback) trống với phom đuôi trắng toát to dài (chỉ phân bố ở Malaysia - Borneo và phụ cận như Sumatra, Brunei) lặng lẽ từ dưới chân đồi đi lên. Lông cơ bản mầu xanh ánh kim. Các gam mầu cùng được phối lấm chấm, bí ẩn và sâu thẳm. Riêng ngực chú ta thì nâu thẫm. Mắt đỏ tinh ranh và diêm dúa. Đôi chân cũng đỏ. Ở đầu, mặt chú ta có một mảng da trần trụi mầu xanh mơ màng. Đặc biệt nhất! Đuôi bạn gà trống với phom to dài như cái chổi lá cọ to bản. Nó trắng toát tinh khôi, lắc lư lắt lẻo kéo ra phía sau.
Không ai tới Trusmadi mà không tò mò đi tìm trĩ lửa mào. Chú ta là “con át chủ bài” trong thu hút người xem và chụp ảnh khắp thế giới.
Bạn “đa thê” ấy cùng dăm bảy bạn gà mái mắt có viền mầu mè xinh đẹp, lông nâu mượt mà cùng ra chào khách xa.
Ở góc bên, có các bạn gà gọn ghẽ, xinh xẻo, với cổ và ngực đỏ rực, đỏ ối, đỏ hơn cả tấm khăn điều, đỏ như nhuộm máu tươi (và chữ “blood”, nghĩa là máu, gắn liền trong tên của bạn ấy là vì thế). Mà chỉ vùng ngực với cổ đỏ thôi, toàn thân bạn gà mầu nâu đen mượt như nhung. Có chú gà mắt sần lên một cái viền diêm dúa điệu đà… trên mức cần thiết. Như có vô số viên ngọc đỏ xếp đều nhau để điểm tô cho cặp mắt trống choai. Mỏ, chân đỏ. Trên đầu có một túm lông dựng đứng to như cái mào hồng đỏ. Đúng là một phiên bản “gà rừng” thiết kế lạ lùng. Bạn gái của chú trống choai “rực màu” này, thì xanh mê mải, xanh ngọc ngà toàn thân.
“Dị nhân” Cpsong mỉm cười, hãy đến Trusmadi Bird Station và tự cảm nhận, tôi không cần nói thêm gì nữa. Hãy xem pitta rực rỡ ánh vàng, các loài gà so, gà lôi, chim trĩ xanh đỏ lộng lẫy. Đuôi trắng lê thê, mào đỏ dài thượt, đỏ miên man và xanh mê mải. Cứ đến thì biết chúng tôi đã đam mê và vất vả thế nào. Mức phí đã treo ở cổng, tiền tôi trả cho Chính phủ khi là người duy nhất trong khu vực đủ điều kiện cấp phép làm hide cũng treo ở bờ tường. Vừa thỏa chí mê thế giới hoang dã với các bước đi kỳ diệu và không tài nào lý giải nổi của sự tiến hóa, vừa có tiền nuôi nhân công.
Hãy quyết liệt vì thiên nhiên trước khi quá muộn!
Trong hành trình đi các vùng như Fraser’ Hill, Sepilok, Sandakan, Sukau, Kinabalu, tôi luôn tự hỏi, vì sao Malaysia giữ được nhiều di sản thiên nhiên sống động và hoang dã tuyệt bích đến thế. Giờ gặp Cpssong, mới càng hiểu, sự nghiêm túc, dám nghĩ dám làm rồi dám chịu trách nhiệm, dám lãng mạn tận cùng mà cũng có chiến lược kinh doanh mạnh mẽ hết tầm. Dám đầu tư và đối mặt rủi ro, đi con đường ít ai dám đi. Có lẽ thiên nhiên hoang dã là vậy, chúng mong manh như cánh chim trời, thấy bất ổn là bỏ đi vĩnh viễn. Nhưng thiên nhiên cũng không nên là thứ để ta “khoanh tay”, mơ màng, hy vọng khe khẽ và oán trách ai đó nhẹ nhàng, rằng phải thế này, phải thế nọ thì mới tốt. Thiên nhiên, nhất là trong cơn lốc của đô thị hóa và công nghiệp hóa này, cần sự mạnh mẽ, quyết liệt trước khi quá muộn.
Ở Sepilok (vùng Sandakan, Malaysia), ai đã nghĩ ra việc xây đường sạn đạo, cầu dây văng dài nhiều nghìn mét vượt qua vực sâu, trên nóc các tán rừng, để rồi chim thú kỳ thú hiện ra ở… eye level (ngang tầm mắt) người thưởng ngoạn? Ai đã dám bỏ tiền, bán nhà, mở công ty, thuê nhân công, biến xe hơi yêu quý của mình thành xe chở thức ăn cho chim, để có được Trusmadi Bird Station như Cpsong? Hằng ngày anh và lực lượng hỗ trợ đem thức ăn, nước uống cho các loài chim quý tìm về, phải “đều như vắt chanh” để phục vụ chim định cư và cả chim di cư - các lữ khách xa xôi, cả từ bên kia bán cầu - tới thưởng lãm. “Đứt bữa” là chúng bỏ đi. Những loài mà ngoài Trusmadi hay Malaysia ra, không ở đâu có được tính cả trên khắp thế giới, chúng sẽ là những “con gà đẻ trứng vàng” trong nghề dịch vụ trải nghiệm hoang dã ở Malaysia.
Anh Cpsong: “Tôi muốn xây một khu nghỉ dưỡng lồng trong mây, ngắm đỉnh núi mù sương cao nhất Đông Nam Á - Kinabalu tại chỗ này. Đón bạn tứ phương về, cùng thưởng lãm vẻ đẹp của kho báu thiên nhiên Trusmadi”.
Qua thời gian, ai cũng thấy rõ, các dự án từng ít nhiều gây tranh cãi như xây dựng Bird Station bổ sung thức ăn cho chim hoang dã rồi rình trong hide (khu ẩn nấp) ngắm chim đã mô tả ở trên, đã không ảnh hưởng mảy may gì tới cuộc sống tự do và xinh đẹp của muôn loài. Chim hồng hoàng mỏ đỏ huyền thoại vẫn về, làm tổ, ấp trứng và sinh sản, vui chơi với các cánh rừng mưa Sepilok. Kế bên, mẹ con nhà đười ươi hoang dã vẫn vui vầy, khoẻ khoắn. Chim trĩ, gà so, gà lôi, pitta, chim đầu gai Borneo (Bornean bristlhead)… các loài lông vũ lộng lẫy nhất quả đất vẫn đều đặn ghé thăm vợ chồng Cpsong và người yêu thiên nhiên khắp thế giới.
“Nếu không giữ và chăm sóc chúng được như tôi, các loài quý hiếm đó bị săn bắn hết. Vài cá thể may mắn sống sót, cũng không bao giờ dám ló mặt ra cho bất cứ ai quan sát hay chụp ảnh. Bởi chúng sợ hãi sau khi bị chết hụt. Như thế thì rừng có chim, có khác gì rừng đã hết chim?”, Cpsong thở dài và thêm một lần không giấu giếm niềm tự hào, khi chúng tôi đang trên đường chinh phục núi lớn Kinabalu - nóc nhà của cả 11 nước Đông Nam Á - ASEAN, cao 4.095 m so với mực nước biển.
