GÓP Ý KIẾN VÀO CÁC DỰ THẢO VĂN KIỆN TRÌNH ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG

Phát huy tiềm lực văn hóa thời công nghệ số

Một trong những thông tin đáng chú ý nhất đối với những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật đã được nhắc tới trong dự thảo văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng, ở phần “Phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 - 2025” đó là “công nghiệp văn hóa số”. 

1. Không chỉ có thế, trong dự thảo nhắc tới nhiều cụm từ như cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, áp dụng trí tuệ nhân tạo... Điều đó cho thấy dự thảo văn kiện đã bám sát vào thực tiễn, bám sát vào sự chuyển động của đời sống và nhìn nhận vai trò quan trọng của nó trong sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung, đời sống văn hóa tinh thần nói riêng. 

Dự thảo cho rằng: “Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động nhanh, sâu rộng đến mọi mặt kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường”. Và từ đó đưa ra nhận định: “tiến bộ công nghệ có thể làm thay đổi bản chất của thương mại, đầu tư và lao động toàn cầu, tạo cơ hội cho các nước đi sau tăng tốc phát triển”. Rõ ràng, thế giới những năm gần đây chứng kiến sự bùng nổ của công nghệ số, kéo theo đó là sự thay đổi gần như bản lề về những thói quen sinh hoạt, làm việc và hưởng thụ các giá trị văn hóa hằng ngày của mỗi người. Vì thế việc đưa nội dung này vào trong dự thảo là điều hết sức cần thiết.

2. Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục nhấn mạnh yếu tố phát huy giá trị văn hóa, giá trị con người Việt Nam vốn đã là một trong những trọng tâm mà chúng ta đã và đang thực hiện. Đồng thời nhấn mạnh “xây dựng, phát huy yếu tố văn hóa để thật sự là đột phá phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế” hay “khơi dậy tinh thần yêu nước, tính cộng đồng, ý chí tự cường, tự hào dân tộc và khát vọng vươn lên”... Đặc biệt, dự thảo đã nhắc tới chi tiết “hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa”. Ngoài ra, trong phần mục tiêu tổng quát tiếp tục nhấn mạnh “phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, con người Việt Nam và sức sáng tạo của mỗi cá nhân”.

Như vậy, rõ ràng thấy ở đây định hướng tiếp tục phát triển những giá trị văn hóa, con người Việt Nam đã được xây dựng từ trước và có những chuyển dịch để phù hợp sự phát triển của công nghệ, từ đó phát huy tiếp tục giá trị văn hóa vốn có từ trước, đồng thời xây dựng những giá trị văn hóa mới phù hợp về thẩm mỹ của dân tộc, biến những giá trị văn hóa thành một nền công nghiệp tạo ra những giá trị vật chất, tinh thần cụ thể. 

3. Tuy nhiên, bên cạnh cụm từ “công nghiệp văn hóa số” mới xuất hiện thì cụm từ “công nghiệp văn hóa” vốn đã xuất hiện từ trước đó, song cho tới nay chúng ta vẫn chưa thật sự có một nền công nghiệp văn hóa đúng bản chất và phát huy được giá trị như kỳ vọng, chẳng hạn như mô hình của một số nước đã áp dụng thành công mà gần nhất với chúng ta là Hàn Quốc. Cần có những định hướng cụ thể hơn, rõ ràng hơn, đi sâu vào nội dung này, có thể nằm trong nội dung chính thức hoặc cũng có thể nằm trong phần phụ lục của dự thảo. 

Một mặt khác, Dự thảo chưa đề cập tới những bất cập có thể gặp phải trong việc xây dựng công nghiệp văn hóa, rồi công nghiệp văn hóa số trong sự phát triển chính sách về văn hóa ưu tiên giá trị con người mà chúng ta đã xây dựng trong những năm qua. Chẳng hạn như có thể sẽ có những xung đột nhất định, thí dụ xung đột giữa lợi ích kinh tế với giá trị văn hóa nghệ thuật chúng ta muốn hướng tới hay nguy cơ những giá trị mới có thể phù hợp với giới trẻ nhưng sẽ lấn át những giá trị mang tính bản sắc dân tộc... 

Việc Dự thảo đưa ra các vấn đề liên quan đến công nghiệp văn hóa và công nghệ số cũng như xây dựng văn hóa, con người Việt Nam là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Cũng vì thế, với tinh thần trách nhiệm công dân chúng tôi mong muốn và sẽ nỗ lực hết sức để có thể góp phần nhỏ của mình vào công cuộc chung để đất nước có một nền công nghiệp văn hóa và nền công nghiệp văn hóa số trong tương lai gần, phát huy được tiềm lực và phát triển một cách mạnh mẽ.