Mục tiêu quy hoạch xác định đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố “Văn hiến-Văn minh- Hiện đại-Hạnh phúc”, là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á- Thái Bình Dương. Đến năm 2045, Thủ đô hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu, ngang tầm các thủ đô của các nước phát triển; đến năm 2065 cùng tầm nhìn sau đó, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.
Mục tiêu cụ thể theo lộ trình xác định cho giai đoạn 2026-2035 là chuyển đổi số và tăng trưởng bứt phá; giai đoạn 2036-2045 là bứt phá và hiện đại hóa toàn diện; giai đoạn 2046-2065, Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu và hạnh phúc. Quy hoạch tổng thể lần này thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương pháp, chuyển từ cách tiếp cận “quy hoạch hàn lâm” sang “quy hoạch hành động”.
Các định hướng được gắn chặt với chương trình, kế hoạch thực hiện, làm cơ sở triển khai ngay các dự án động lực mang tính chiến lược, nhất là phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, trong đó đường sắt đô thị được xác định là trụ cột nhằm khắc phục các điểm nghẽn của đô thị lớn. Điểm nhấn của quy hoạch là định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; trong đó, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối với vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.
Đồ án đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân khu vực nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác không gian đa tầng, đa lớp; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô tại phía nam; đồng thời giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.
Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, quy hoạch chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng (đa tầng) và tích hợp đa giá trị trong cùng một không gian (đa lớp), bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Không gian đô thị được tổ chức theo ba tầng chức năng chính, bao gồm không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất và tầm thấp cho sinh hoạt và giao thông; không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển mới trong tương lai.
Cấu trúc đô thị đa lớp cũng được hình thành trên nền tảng các lớp giá trị gồm di sảnvăn hóa, sinh thái-tự nhiên và kinh tế- số hóa. Việc kiểm soát ranh giới phát triển đô thị được đặt ra chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng phát triển lan tỏa, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị nén tại các khu vực giao thông công cộng. Để bảo đảm tính khả thi, quy hoạch được cụ thể hóa thành các kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm và hằng năm, gắn chặt với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế-xã hội của thành phố. Các quy hoạch cấp dưới và quy hoạch ngành, lĩnh vực sẽ được rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với định hướng tổng thể.
Thành phố sẽ phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành trong tổ chức thực hiện, tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra tiến độ và chất lượng triển khai, bảo đảm không làm sai lệch các định hướng lớn của quy hoạch. Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục giao thông hướng tâm, hệ thống cầu vượt sông, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị và các dự án xử lý môi trường cấp bách. Giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung hoàn thiện mạng lưới hạ tầng, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.
Để hiện thực hóa quy hoạch, vấn đề huy động nguồn lực được xác định là then chốt. Dự tính tổng nhu cầu vốn đầu tư cho các giai đoạn phát triển là rất lớn, đòi hỏi các cơ chế linh hoạt và hiệu quả, trong đó có khai thác giá trị gia tăng từ đất đai theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu đô thị quốc tế và đẩy mạnh hợp tác công-tư.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, dự báo, giai đoạn 2026-2035, Hà Nội cần khoảng 11 triệu tỷ đồng để định hình khung hạ tầng chiến lược; giai đoạn 2036-2045 cần khoảng 25,3 triệu tỷ đồng để mở rộng và bứt phá; giai đoạn 2046- 2065, nhu cầu vốn có thể lên tới hơn 100 triệu tỷ đồng để hoàn thiện cấu trúc đô thị đa tầng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.
Trong bối cảnh đó, thành phố sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt như hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng số và các tổ hợp y tế, giáo dục chất lượng cao, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội tham gia đầu tư.
