Văn Miếu Hưng Yên, nơi tôn vinh tinh thần hiếu học

Giữa lòng Phố Hiến cổ kính ở thành phố Hưng Yên, Văn Miếu Hưng Yên tồn tại như một chứng tích sống động của tinh thần hiếu học và đạo lý truyền thống của mảnh đất Phố Hiến xưa và nay, có tác động lan tỏa tình yêu văn hóa qua các hoạt động cộng đồng.
Xin chữ ở Văn Miếu Hưng Yên - nét đẹp cần lưu giữ.
Xin chữ ở Văn Miếu Hưng Yên - nét đẹp cần lưu giữ.

Không chỉ là di tích gắn với nền khoa bảng và giáo dục nho học, Văn Miếu Hưng Yên còn là một không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc.

Bà Nguyễn Thị Hòa, Trưởng Ban quản lý Khu di tích Quốc gia đặc biệt Phố Hiến cho biết: Mỗi mùa lễ hội vào dịp đầu Xuân, tại Văn Miếu Hưng Yên diễn ra ngày hội tôn vinh các giá trị văn hóa phi vật thể, với nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục rất sôi nổi nhằm khơi dậy truyền thống hiếu học và khoa bảng của vùng đất Hưng Yên văn hiến, như: Triển lãm thư pháp, hát ca trù, cho chữ đầu xuân; đồng thời vinh danh những cá nhân và tập thể có thành tích tiêu biểu, xuất sắc trong học tập, giảng dạy… Các hoạt động này thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham quan, thưởng lãm, tạo nên một nét đẹp rất riêng của mảnh đất Phố Hiến.

Trong ngày hội, nghi lễ truyền thống ở Văn Miếu Hưng Yên được tổ chức trang nghiêm từ lễ dâng hương, trình văn tế cho đến các hoạt động trình diễn thư pháp, thi viết chữ đẹp, thi đọc sách Thánh hiền. Các sĩ tử, học sinh và thầy giáo trong vùng đều được khuyến khích tham gia với tinh thần “ôn cố tri tân”, từ đó khơi gợi niềm tự hào, ý thức kế thừa và phát triển truyền thống học tập của quê hương.

Đặc biệt, Văn Miếu Hưng Yên còn đóng vai trò như một “trường học mở” trong đời sống tinh thần của nhân dân. Nơi đây vẫn đón các đoàn học sinh, sinh viên, du khách về tham quan, tìm hiểu về lịch sử khoa bảng, các danh nhân Hưng Yên. Các tấm bia đá ghi danh 138 vị đỗ đại khoa, các hiện vật cổ như khánh đá, chuông đồng, tượng thờ... đều là những “giáo cụ trực quan”, giúp thế hệ trẻ kết nối với truyền thống.

Các trường học trong tỉnh Hưng Yên thường tổ chức cho học sinh đến Văn Miếu trong các dịp lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam, lễ trưởng thành Đội - Đoàn, lễ khai giảng... Không gian ấy giúp học sinh có trải nghiệm học tập gắn với di sản, làm sống lại đạo lý “tôn sư trọng đạo”, tạo nền tảng tinh thần vững chắc để các em vững bước trong hành trình tri thức. Nhiều giáo viên chia sẻ, được giảng dạy bên cạnh một di tích mang đậm hồn cốt giáo dục như Văn Miếu là vinh dự và cũng là động lực để tiếp nối sự nghiệp trồng người.

Văn Miếu Hưng Yên không chỉ là nơi thờ tự, mà còn là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng vươn lên bằng con đường học vấn của người dân đồng bằng Bắc Bộ. Tinh thần ấy đã bồi đắp nên những dòng họ khoa bảng như họ Dương ở xã Lạc Đạo, họ Lê ở xã Liêu Xá, họ Hoàng ở Thổ Hoàng, cùng những nhân tài kiệt xuất như Nguyễn Trung Ngạn, Đỗ Thế Diên, Lê Quý Đôn... Những câu chuyện về người đỗ đạt của vùng đất này không chỉ là niềm tự hào, mà còn là chất liệu để giáo dục lòng tự tôn văn hóa cho thế hệ trẻ hôm nay.

Trong thời đại chuyển đổi số ngày nay, Văn Miếu Hưng Yên vẫn giữ được vai trò làm điểm tựa tinh thần cho những người làm công tác giáo dục và người học. Tinh thần tôn vinh tri thức, đề cao lễ nghĩa, chăm chỉ rèn luyện bản thân; những giá trị mà Văn Miếu mang lại chính là hành trang quý báu để bước vào tương lai phát triển mà không đánh mất cội nguồn.

Với giá trị đặc biệt về lịch sử - văn hóa, năm 1992, Văn Miếu Hưng Yên được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia và đến năm 2014 được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt. Để di sản này thật sự “sống” trong lòng nhân dân, công tác bảo tồn-phát huy giá trị đã và đang được thành phố Hưng Yên và các ngành chức năng nỗ lực thực hiện bằng việc trùng tu, tôn tạo các hạng mục trong Văn Miếu.

Nhiều hoạt động trưng bày hiện vật, tư liệu, tổ chức tọa đàm, hội thảo, giao lưu văn hóa… được tổ chức tại đây, từng bước biến Văn Miếu thành trung tâm giáo dục di sản - nơi người học không chỉ đọc, nghe, mà còn được “sống trong di sản”. Việc số hóa tư liệu, ứng dụng công nghệ vào việc giới thiệu, thuyết minh di tích cũng đang được chú trọng. Những tour tham quan, các video giới thiệu di tích, mã QR tích hợp thông tin lịch sử - văn hóa… giúp di sản đến gần hơn với người trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước; đã giúp giới trẻ không thờ ơ với di sản, mà đang tích cực lan tỏa tình yêu văn hóa qua các hoạt động cộng đồng, câu lạc bộ lịch sử, sáng tạo nội dung trên mạng xã hội thổi vào đó sức sống mới, sức sống của tinh thần học tập, sự kính trọng tri thức và lòng biết ơn đối với những người đi trước. Văn Miếu Hưng Yên chính là điểm nhấn văn hóa luôn được tỉnh Hưng Yên quan tâm đầu tư, bảo vệ và tỏa sáng, là niềm kiêu hãnh của người dân Hưng Yên, những người đang tiếp bước cha ông, viết tiếp trang sử hiếu học trên vùng đất “phồn vinh, văn hiến”.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động tại Lễ hội đền Tống Trân, tỉnh Hưng Yên.

Đền Tống Trân, điểm đến tâm linh và văn hóa đặc sắc

Đền Tống Trân từ lâu đã trở thành điểm đến tâm linh và văn hóa đặc sắc gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp Lưỡng quốc Trạng nguyên Tống Trân, một bậc hiền tài kiệt xuất của đất nước với trí tuệ, nhân cách và đạo đức cao đẹp.

Vẻ đẹp chùa Ông, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên.

Vẻ đẹp đặc sắc chùa Ông

Trong hệ thống di sản văn hóa phong phú của xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên, chùa Ông ở thôn Bình Lương là một trong những công trình tiêu biểu.

Nghi lễ rước nước tại Lễ hội chùa Nhẫm Dương.

Chùa Nhẫm Dương - nơi giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc

Trong mạch nguồn văn hóa vùng Đồng bằng Bắc Bộ, lễ hội truyền thống tại chùa Nhẫm Dương (phường Nhị Chiểu, thành phố Hải Phòng) là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, và là dịp để cộng đồng tìm hiểu về cội nguồn văn hóa, tri ân tiền nhân và giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc của dân tộc.

Bánh hú thường xuyên xuất hiện trong các liên hoan ẩm thực tại địa phương.

Dẻo thơm bánh hú Song An

Bánh hú (hay còn gọi là bánh khúc) là món bánh đặc sản dân dã, nổi tiếng tại một số địa phương phía nam tỉnh Hưng Yên, trong đó được biết đến nhiều nhất là tại Song An (phường Vũ Phúc).

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Những phiên chợ Âm Dương chỉ họp duy nhất một phiên trong năm vào dịp Tết, bắt đầu từ đêm mồng 4 và kết thúc rạng sáng mồng 5 tháng Giêng, là nét văn hóa đặc sắc của vùng quê Bắc Ninh-Kinh Bắc. Chính trong không gian huyền bí ấy, tinh thần cộng đồng được củng cố, vun đắp, tạo nên một mạch nối văn hóa lắng sâu, bền bỉ...

Một số tranh khắc vị La Hán trên vách động Liên Hoa, chùa Phong Phú, tỉnh Ninh Bình.

Gìn giữ, phát huy giá trị Bảo vật quốc gia

Được công nhận là Bảo vật quốc gia đầu năm 2026, 18 tranh khắc trên vách núi đá (ma nhai) 18 vị La Hán tại động Liên Hoa, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình là hiện vật gốc, độc bản, mang giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của dân tộc.

Phường rối nước Thanh Hải biểu diễn tại Trung tâm Văn hóa Xứ Đông.

Phát huy giá trị nghệ thuật rối nước

Mỗi khi tiếng trống hội vang lên, chú Tễu lại xuất hiện với nụ cười hóm hỉnh, mở đầu cho những câu chuyện dân gian quen thuộc. Những con rối gỗ chuyển động kỳ ảo trên mặt nước không chỉ tái hiện quá khứ mà còn khẳng định sức sống của một di sản văn hóa trong đời sống hôm nay, lặng lẽ, bền bỉ nhưng đầy sức lan tỏa.

Bộ Thánh tượng được đánh giá có niên đại cổ và đẹp nhất trong các bộ đầu rối ở miền bắc.

Giữ gìn giá trị nghệ thuật hát rối chầu Thánh - Ổi lỗi

Mỗi độ xuân về, khi tiếng trống hội vang lên trong không gian linh thiêng của Chùa Đại Bi (xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình), cũng là lúc đánh thức một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc: Hát rối chầu Thánh, còn được gọi với tên cổ là Ổi lỗi.

Một góc thôn Bắc Hoa.

Về Bắc Hoa nghe câu hát sloong hao

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, là một điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn.

Tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Độc đáo chùa Long Đọi Sơn

Nằm trên đỉnh núi Đọi, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, bộ tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn là một di sản đặc biệt quý hiếm, hội tụ đầy đủ các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tôn giáo và mỹ thuật thời kỳ nhà Lý.

Người dân nhiều địa phương về chợ Viềng mua bán cây cảnh dịp đầu năm.

Nét đẹp chợ Viềng

Đêm mồng 7 rạng sáng mồng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, giữa làn sương xuân bảng lảng phủ trên những cánh đồng ven đường, khu vực chợ Viềng thuộc hai xã Vụ Bản và Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình lại sáng rực ánh đèn. Dòng người từ khắp các vùng miền đổ về, tạo nên nhịp chuyển động rộn ràng trong không khí đầu xuân.

Các thầy mo thực hiện nghi lễ cúng Tổ Bàn Vương theo phong tục cổ truyền tại Miếu Bàn Vương.

Lễ hội Bàn Vương của đồng bào Dao

Từ bao đời nay, Lễ hội Bàn Vương ở xã Ba Chẽ (Quảng Ninh) là nghi lễ tín ngưỡng thiêng liêng, cũng là dịp để cộng đồng người Dao tưởng nhớ và tôn vinh Tổ tiên Bàn Vương, người đã có công khai thiên lập địa, che chở đồng bào Dao sinh sống, lao động và phát triển.

Hiện còn khoảng 10 hộ dân khu vực cầu Báng vẫn giữ nghề làm bánh chưng truyền thống.

Tết về nhớ bánh chưng cầu Báng

Không biết từ bao giờ, những chiếc bánh chưng ở khu vực Tân Bình (phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên) mang tên gọi thân thuộc bánh chưng cầu Báng. Trước kia, có đến trăm hộ dân nơi đây làm nghề gói bánh chưng. Theo thời gian, dù đã có sự mai một, nhưng vẫn còn đó những gian bếp đỏ lửa, những cư dân địa phương yêu và giữ nghề.

Những niêu cá kho Nhân Hậu chuẩn bị hoàn thành.

Làng cá kho Nhân Hậu vào vụ Tết

Làng cá kho Nhân Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình (thuộc thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ) từ lâu được nhiều người tiêu dùng biết đến bởi hương vị thơm ngon, đậm đà của món cá kho nơi đây.

Lễ hội dân tộc Sán Dìu ở xã Bình Dân, đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh.

Gìn giữ giá trị văn hóa đặc sắc của người Sán Dìu

Cộng đồng Sán Dìu ở Quảng Ninh hiện nay lưu giữ được những phong tục, tập quán truyền thống đặc sắc, mang đậm nét đẹp văn hóa tinh thần riêng có. Điều này đã góp phần làm phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc tỉnh biên giới.

Cây đình liệu khổng lồ được trai tráng trong làng rước ra đền Lộng Khê.

Độc đáo Lễ hội đền Lộng Khê

Lễ hội truyền thống đền Lộng Khê (xã A Sào, tỉnh Hưng Yên) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Điểm nhấn độc đáo của lễ hội truyền thống này còn lưu giữ được cho đến ngày nay là tục đốt cây đình liệu khổng lồ, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài tỉnh.

Vườn hoa bốn mùa tại Thung Nham thu hút du khách.

Thiên đường hoa giữa lòng di sản

Giữa vùng lõi Di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới Tràng An, nơi núi non trùng điệp soi bóng xuống những hồ nước trong xanh, vườn hoa bốn mùa tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham (thôn Hải Nham, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) được mệnh danh là “thiên đường hoa”, hiện lên như một bức tranh thiên nhiên sống động.

Du khách thả hoa đăng trên sông Lục Đầu.

Hội hoa đăng nơi miền di sản

Hội hoa đăng tại Đền Kiếp Bạc không chỉ là nghi lễ tâm linh cầu quốc thái dân an mà còn là nét văn hóa giàu bản sắc của vùng Đồng bằng sông Hồng. Bên dòng Lục Đầu Giang, hàng vạn ánh đèn hoa đăng như soi chiếu chiều sâu truyền thống, kết nối lịch sử với hiện tại, lòng người với di sản làm lan tỏa những giá trị nhân văn bền vững.

Phía trước chùa Chuông.

Khám phá “Phố Hiến đệ nhất danh thắng” chùa Chuông

Là một trong 17 di tích trọng điểm của Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên), chùa Chuông nằm tại khu phố Nhân Dục, phường Hiến Nam trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách yêu di sản. Ngôi chùa cổ với kiến trúc đặc sắc trong đó hình tượng quả chuông màu vàng gắn trên mái ngói tạo nên dấu ấn riêng.

Chiếu cói An Vũ dày, mềm, dẻo rất được khách hàng ưa chuộng.

Giữ nghề chiếu cói

Làng nghề dệt chiếu cói truyền thống ở An Vũ (xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên) có lịch sử từ lâu đời. Dù có lúc thăng trầm nhưng đến nay, nghề dệt chiếu vẫn được duy trì, gắn liền với đời sống kinh tế và văn hóa của làng nghề.

Chương trình văn nghệ đặc sắc tại lễ khai mạc Hội mùa vàng Lục Hồn 2025.

Mùa vàng ở Lục Hồn

Vào dịp cuối thu, khi các bản làng vùng cao ở xã Lục Hồn (Quảng Ninh) rực rỡ sắc vàng của lúa chín rộ trên những thửa ruộng bậc thang, đồng bào các dân tộc nơi đây lại tất bật vào vụ gặt lúa, phơi thóc, chuẩn bị cho lễ mừng cơm mới.