Thúc đẩy phát triển công nghệ vũ trụ thành động lực tăng trưởng mới

Ngày 24/7, Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm với chủ đề “Đưa công nghệ vũ trụ trở thành động lực phát triển mới”, quy tụ nhiều chuyên gia quốc tế, nhà khoa học trong nước, đại diện cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

Quang cảnh cuộc Toạ đàm.
Quang cảnh cuộc Toạ đàm.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Công nghệ vũ trụ được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong định hướng phát triển thời gian tới.

Tại sự kiện, các chuyên gia tập trung trao đổi về cơ hội, thách thức trong phát triển công nghệ vũ trụ ở Việt Nam; kiến nghị các giải pháp về cơ chế, chính sách và mô hình hợp tác để thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia có sự tham gia sâu rộng của ngành công nghiệp vũ trụ.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, công nghệ vũ trụ không chỉ là công nghệ chiến lược mà cần được xem như công nghệ hàng đầu, cùng với các lĩnh vực như vi mạch bán dẫn, năng lượng hạt nhân. Nghị quyết 57/NQ-TW của Bộ Chính trị và Quyết định 131 của Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra định hướng phát triển các công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó có công nghệ vũ trụ phù hợp với năng lực và nhu cầu phát triển của Việt Nam.

ong-quan.jpg
Theo Tiến sĩ Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ chia sẻ tại Tọa đàm.

Thực tế cho thấy, Việt Nam đã dành sự quan tâm lớn cho lĩnh vực này trong những năm qua. Dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc là minh chứng rõ nét cho cam kết đầu tư vào lĩnh vực khoa học, công nghệ. Ngoài ra, các mô hình giáo dục và truyền cảm hứng khoa học như Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo tại Bình Định với nhiều hạng mục về vũ trụ đã thu hút đông đảo học sinh, sinh viên.

Ông Trần Tuấn Ngọc, Cục trưởng Cục Viễn thám Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhận định, nhu cầu ứng dụng công nghệ vũ trụ sẽ tăng mạnh trong thời gian tới, đặc biệt trong triển khai chính quyền điện tử và công tác quản lý giám sát từ Trung ương. Theo ông, công nghệ vũ trụ sẽ là công cụ hỗ trợ đắc lực cho hậu kiểm, thanh tra, giám sát. Đồng thời, Nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này.

Bà Lê Thanh Hương, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ Sao Vega cho biết, đơn vị đã có 10 năm đầu tư cho lĩnh vực nghiên cứu công nghệ vũ trụ và nhận thấy nhận thức của xã hội còn rất hạn chế về công nghệ vũ trụ; đơn vị sử dụng nhiều nhất là cơ quan quản lý nhà nước nhưng lại chưa áp dụng các ứng dụng vũ trụ địa không gian vào công việc hàng ngày; nhân lực cho lĩnh vực công nghệ vũ trụ còn hạn chế.

Để thúc đẩy ngành công nghệ và dữ liệu vũ trụ, Chính phủ cần đưa công nghệ và dữ liệu Địa không gian vào chương trình chuyển đổi số Quốc gia. Nó chính là lớp nền quan trọng cho toàn bộ hệ thống số vận hành hiệu quả.

Nghị quyết 57 và gần đây là 11 lĩnh vực khoa học, công nghệ chiến lược chính là lực đẩy giúp công nghệ vũ trụ sớm được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam.

Hiện tại, Công ty đã phát triển mô hình đào tạo phát triển vệ tinh với 4 cấp độ học tập và mong muốn phổ cập kiến thức đến các trường phổ thông, trường đại học trong cả nước.

Công ty dự kiến sẽ khai trương Space Lab tại Khu công nghệ cao Hòa lạc vào năm 2026, nơi đây sẽ là nơi các start up công nghệ vũ trụ được hỗ trợ và hợp tác. Tuy nhiên, bà Lê Thanh Hương lo ngại sự chậm trễ thủ tục trong các thủ tục hành chính và hy vọng Chính phủ có thể cấp thẻ ưu tiên cho lĩnh vực này để đẩy nhanh việc triển khai Space Lab.

ong-tung.jpg
Ông Lý Hoàng Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ chia sẻ tại Tọa đàm.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Lý Hoàng Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ, cho biết phát triển công nghệ vũ trụ là yêu cầu tất yếu để bảo đảm an ninh, chủ quyền quốc gia, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và khẳng định vị thế quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Những năm qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm cụ thể hóa định hướng này.

Trong đó có thể kể đến: Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Quyết định 149/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển viễn thám quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2040; Quyết định 169/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ vũ trụ đến năm 2030; Quyết định 1131/QĐ-TTg ban hành Danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Nội dung các chiến lược này đều xác định rõ ưu tiên đầu tư phát triển một số công nghệ vũ trụ quan trọng như: vệ tinh viễn thám và viễn thông tầm thấp; trạm mặt đất và điều khiển vệ tinh; thiết bị bay không người lái (UAV); khinh khí cầu; các hệ thống giám sát tài nguyên và môi trường.

Thực tế cho thấy Việt Nam đã bước đầu làm chủ công nghệ chế tạo một số loại vệ tinh nhỏ như PicoDragon (2013), MicroDragon (2019), NanoDragon (2021), VNREDSat-1 (2013). Cơ sở hạ tầng kỹ thuật – từ trạm thu ảnh đến trung tâm điều khiển vệ tinh – đang được đầu tư và vận hành bởi các cơ quan chuyên trách. Hai vệ tinh viễn thông VINASAT-1 và VINASAT-2 được phóng lên vào các năm 2008 và 2012 đã góp phần bảo đảm an ninh thông tin và phát triển hạ tầng viễn thông quốc gia.

Cùng với đó, hệ thống UAV do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát triển đã được ứng dụng hiệu quả trong thu thập dữ liệu địa lý, giám sát biến động lớp phủ bề mặt và sử dụng đất. Tuy nhiên, các hệ thống này còn mang tính đơn lẻ, khả năng thương mại hóa và cạnh tranh của sản phẩm công nghệ vũ trụ trong nước vẫn đang là thách thức lớn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, cho rằng để tháo gỡ các rào cản hiện tại, Việt Nam cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho ngành công nghiệp vũ trụ, không chỉ trong khung thời gian 10 năm mà cần tầm nhìn đến năm 2040–2050, kèm theo đó là cơ chế đảm bảo tài chính đủ mạnh để thực thi.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn, hiện nay các hoạt động về vũ trụ vẫn còn phân tán giữa các bộ, ngành. Ủy ban Vũ trụ Việt Nam mới chỉ hoạt động mang tính phối hợp, chưa có thực quyền. Để tạo sức mạnh tổng hợp, cần hình thành một cơ quan chuyên trách cấp quốc gia về hàng không-vũ trụ, như mô hình ở Philippines hoặc các quốc gia có chiến lược bài bản về công nghệ này.

“Vũ trụ không chỉ là công nghệ chiến lược mà còn là một ngành kinh tế. Kinh tế vũ trụ toàn cầu được dự báo sẽ đạt 1.400 tỷ USD vào năm 2030. Nếu có chiến lược quốc gia rõ ràng, Việt Nam hoàn toàn có thể đón đầu các cơ hội lớn từ vệ tinh, viễn thông, quan sát Trái đất đến các dịch vụ ứng dụng công nghệ vũ trụ trong đời sống và sản xuất”, ông Tuấn nhận định.

Tọa đàm là dịp để các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng nhìn nhận lại thực trạng, đồng thời hiến kế cho một lộ trình phát triển khả thi, bài bản hơn cho công nghệ vũ trụ Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Tập đoàn Công nghệ CMC ký kết bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi AI và đổi mới sáng tạo.

Hà Nội đẩy mạnh hợp tác chiến lược phát triển chính quyền số và thành phố AI

Trong khuôn khổ hội nghị công bố quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã ký nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu, đào tạo và các đối tác trong nước, quốc tế.

Một sản phẩm công nghệ mới trưng bày tại triển lãm công nghệ năng lượng mặt trời và hệ thống lưu trữ Solar & Storage Live 2024 tại thành phố Johannesburg, Nam Phi. (Ảnh: TTXVN)

Thúc đẩy tự chủ chiến lược về hạ tầng công nghệ

Bốn nền kinh tế công nghệ lớn nhất châu Phi đã soạn thảo các chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh họ thừa nhận phụ thuộc quá nhiều vào các công ty công nghệ Mỹ về cơ sở hạ tầng. Với sự hỗ trợ của công nghệ phương Tây, các công ty châu Phi đang bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng AI. 

Nghiên cứu phát triển khoa học và công nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay.

Nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, góp phần làm chủ công nghệ chiến lược

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP ngày 25/6/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Nghị định gồm 8 chương và 39 điều, tập trung tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức, cơ chế hoạt động; đồng thời để Quỹ thực hiện chức năng, nhiệm vụ phù hợp các quy định mới. 

Sự kiện thu hút hơn 300 đối tác chiến lược và đại diện các doanh nghiệp công nghệ trong khu vực.

Khai mạc Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026

Ngày 26/6, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026 (Huawei SEA Partner Summit 2026) đã chính thức khai mạc với chủ đề “Hợp tác để khai phóng tương lai xanh và thông minh” (Partnering To Ignite The Intelligent và Green Future).

Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết phát biểu tại hội thảo.

Đắk Lắk đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững

Trong khuôn khổ chuỗi sự kiện công bố điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và xúc tiến đầu tư năm 2026, sáng 26/6, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk phối hợp các cơ quan, đơn vị tổ chức Hội thảo chuyên đề “Chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững”.

Hội thảo Việt Nam-Lào về phát triển hạ tầng tin cậy số và ứng dụng chữ ký số trong các lĩnh vực.

Việt Nam-Lào hợp tác về phát triển hạ tầng tin cậy số và ứng dụng chữ ký số

Chiều 25/6, tại thủ đô Vientiane (Lào), Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia Việt Nam (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp Trung tâm Internet quốc gia Lào (LANIC), Bộ Công nghệ và Truyền thông Lào tổ chức Hội thảo Việt Nam-Lào về phát triển hạ tầng tin cậy số và ứng dụng chữ ký số trong các lĩnh vực.

Nhóm nghiên cứu của Viettel AI xây dựng mới bộ dữ liệu các khuôn mặt bị che khuất để huấn luyện mô hình AI. (Ảnh: Quỳnh Trang)

Giải pháp Viettel AI được bảo hộ tại Hoa Kỳ nhờ bài toán nhận diện khuôn mặt bị che khuất

Ngày 26/6, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội Viettel cho biết, năng lực nghiên cứu công nghệ lõi của Viettel AI được khẳng định khi Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) vừa cấp bằng sáng chế hữu ích cho phương pháp “Nhận diện khuôn mặt có đeo khẩu trang qua hình ảnh sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo”.

Diễn đàn đối thoại chiến lược 2026 tại Hà Nội bàn cách xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát huy công nghệ chiến lược, xác lập mô hình tăng trưởng mới

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại ASEAN, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng các đối tác tổ chức Diễn đàn đối thoại chiến lược với chủ đề “Xác lập mô hình tăng trưởng mới: Phát huy các công nghệ chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững”. 

Triển lãm Quốc tế Vietnam ICTCOMM 2026 diễn ra từ 24-26/6 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Doanh nghiệp vận hành trên nền tảng AI – Tương lai của chuyển đổi số

Diễn ra từ ngày 24-26/6/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Vietnam ICTCOMM 2026 quy tụ hàng trăm doanh nghiệp công nghệ trong các lĩnh vực ICT, AI, IoT, Cloud, Data Center và Cybersecurity. Theo Ban tổ chức, ngày khai mạc đã thu hút hơn 2.000 lượt khách tham quan cùng nhiều hội thảo chuyên đề về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Sự trỗi dậy của các “bộ máy trả lời bằng AI” làm bốc hơi lưu lượng truy cập truyền thống. Làn sóng người sáng tạo nội dung đang cướp đi sự chú ý cũng như nhân tài của báo chí chính thống. Phản ứng chiến lược được nhiều cơ quan báo chí lựa chọn là tập trung vào những thứ máy móc không thể sao chép.

Tăng cường bảo mật ngân hàng. (Đồ họa: HỒNG ANH)

Chống lừa đảo AI trong ngành ngân hàng

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, chính công nghệ này cũng đang bị tội phạm mạng lợi dụng để tạo ra các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Tăng cường xử lý vi phạm trên không gian mạng

Chiều 24/6, tại Hà Nội, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Hoạt động nghiên cứu, thí nghiệm thực hành của sinh viên Trường đại học Việt Nhật. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Chuyển đổi số trong quản trị đại học: Đột phá đào tạo song hành và lực lượng lao động kỷ nguyên mới

Giáo dục nước ta đang đứng trước bước ngoặt mang tính cách mạng về cấu trúc thể chế, triết lý vận hành thích ứng kỷ nguyên số. Áp lực toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã định hình hệ thống giáo dục đại học và nghề nghiệp theo hướng song hành thực học, thực nghiệp thay thế mô hình hàn lâm truyền thống.