Để tạo sự công bằng, đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị di tích, tỉnh Thái Nguyên đã ban hành chính sách cho người trông coi, bảo vệ các thiết chế.
Sau hợp nhất, tỉnh Thái Nguyên có hàng trăm di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh, danh thắng mang giá trị về lịch sử, tâm linh, cảnh quan, có ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng, bảo tồn văn hóa, thiên nhiên, làm phong phú đời sống tinh thần của xã hội. Tuy nhiên, chính sách trông coi, bảo vệ các thiết chế này chưa được thực hiện thống nhất, hiệu quả.
Cụ thể là, tỉnh Bắc Kạn trước khi hợp nhất đã ban hành Nghị quyết số 29/2015/NQ-HĐND, ngày 14/12/2015 của Hội đồng nhân dân tỉnh quy định về việc hỗ trợ kinh phí cho người trực tiếp trông coi di tích đã được xếp hạng trên địa bàn; tỉnh Thái Nguyên trước khi hợp nhất chưa ban hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh. Sau khi hợp nhất, các xã phía bắc của tỉnh hiện vẫn đang áp dụng Nghị quyết số 29/2015/NQ-HĐND; các xã phía nam tỉnh chưa có văn bản quy định chính sách này.
Theo Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên, thực trạng này dẫn đến việc thực hiện chính sách trên địa bàn chưa đồng bộ, thiếu thống nhất, chưa bảo đảm sự công bằng giữa các địa phương và các đối tượng trực tiếp tham gia trông coi, bảo vệ di tích. Do đó, cần ban hành nghị quyết quy định hỗ trợ kinh phí từ ngân sách nhà nước đối với người trực tiếp trông coi di tích đã được xếp hạng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên sau sáp nhập, đáp ứng quy định pháp luật và điều kiện thực tế. Qua đó góp phần bảo đảm quyền lợi, nâng cao trách nhiệm trong công tác trông coi, bảo vệ và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch.
Là cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên được giao chủ trì, thành lập ban soạn thảo, phối hợp các cơ quan, đơn vị xây dựng dự thảo nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh hỗ trợ trực tiếp cho người trông coi di tích, sau đó lấy ý kiến đóng góp, tham gia của các cấp, cơ quan, đơn vị liên quan nhằm bảo đảm phù hợp tình hình thực tiễn, khả thi để trình Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định.
Đại diện Ủy ban nhân dân xã Chợ Rã cho biết: Người trực tiếp quản lý, bảo vệ và trông coi các di tích phải thường xuyên thực hiện nhiệm vụ bảo quản, vệ sinh, kiểm tra hiện trạng di tích. Đồng thời phối hợp tuyên truyền, đón tiếp khách tham quan, thực hiện nghi lễ tâm linh…nhưng mức hỗ trợ còn thấp, chưa thực sự tương xứng với trách nhiệm, thời gian và công sức bỏ ra nên việc nâng mức hỗ trợ sẽ góp phần động viên, khuyến khích người trực tiếp trông coi di tích yên tâm, gắn bó lâu dài, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng trên địa bàn. Đồng thời tạo sự công bằng trong việc trông coi giữa các di tích có điều kiện, tính chất quản lý tương đồng.
Sau khi xem xét tình hình thực tiễn, thẩm định kỹ lưỡng, ngày 9/6/2026 Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND, quy định hỗ trợ kinh phí cho người trực tiếp trông coi di tích đã xếp hạng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Theo đó, tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ kinh phí hằng tháng đối với người trực tiếp trông coi di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng trên địa bàn tỉnh.
Cụ thể là, mỗi di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh được hưởng một suất hỗ trợ trông coi với mức hỗ trợ không quá 1,3 lần mức lương cơ sở đối với di tích quốc gia đặc biệt; không quá 1,0 lần mức lương cơ sở đối tích quốc gia và không quá 0,8 lần mức lương cơ sở đối với di tích cấp tỉnh. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên căn cứ quy mô, diện tích, tầm quan trọng của từng di tích để quyết định mức hỗ trợ cụ thể từ ngày 1/7/2026.
Nghị quyết cũng nêu rõ, các di tích đã xếp hạng nằm trong khuôn viên trụ sở cơ quan nhà nước; danh lam thắng cảnh tự nhiên đang được doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khai thác vào mục đích kinh doanh; di tích gắn liền với cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo đang thực hiện việc quản lý, sử dụng nguồn tiền công đức, tài trợ và chi trả các khoản phục vụ bảo vệ, phát huy giá trị di tích theo Thông tư số 04/2023/TT-BTC ngày 19/1/2023 của Bộ trưởng Tài chính hướng dẫn quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội thì không nằm trong phạm vi điều chỉnh của nghị quyết.
