Hội nghị Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31): Thước đo tinh thần trách nhiệm

Chỉ còn khoảng hai tuần nữa Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh còn ngổn ngang những câu hỏi chưa có lời giải về cơ chế tài chính hay sáng kiến điện khí hóa. Điều COP31 cần không phải là những cam kết mới, mà là đưa những cam kết từng đạt được thành hành động thiết thực và kịp thời.

chu-tich-cop31.png
Bộ trưởng Môi trường, Đô thị hóa và Biến đổi khí hậu Thổ Nhĩ Kỳ Murat Kurum - người được chỉ định là Chủ tịch COP31, đã có bài phát biểu tại cuộc họp trù bị cấp bộ trưởng trước thềm COP31 ở Nadi, Fiji, vào ngày 7/10/2026. (Ảnh: XINHUA)

Quỹ ứng phó tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu, do Liên hợp quốc thành lập, lần đầu đã dành ngân sách hỗ trợ một quốc gia. Cụ thể, quỹ này nhất trí dành khoản hỗ trợ 20 triệu USD cho Nepal sau các trận lũ lụt nghiêm trọng. Đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực chung toàn cầu ứng phó biến đổi khí hậu và phần nào cho thấy uy tín của quỹ.

Song, bên cạnh tín hiệu tích cực nêu trên, vấn đề chậm trễ hành động vì khí hậu cũng được dư luận đặt ra. Được nhất trí thành lập tại Hội nghị COP27 hồi năm 2022, quỹ này được giới truyền thông ca ngợi là thành tựu mang tính lịch sử, là thắng lợi cho các quốc gia nghèo hơn, vốn từ lâu đã kêu gọi bồi thường tài chính vì họ là nạn nhân của biến đổi khí hậu, dù họ góp phần rất ít vào tình trạng ô nhiễm môi trường.

Điều đáng nói, bốn năm trôi qua kể từ khi quỹ được thành lập, quỹ hiện vẫn vấp phải những quan ngại liên quan cơ chế tài chính. Vấn đề thứ nhất là quy mô cam kết tài chính của các nước dành cho quỹ còn tương đối hạn chế. Tính tới nay, quỹ mới đạt được tổng cộng 822 triệu USD, con số chỉ như “muối bỏ bể” nếu so với mức hỗ trợ là ít nhất 300 tỷ USD mỗi năm mà các nước giàu đặt mục tiêu tại COP29.

Vấn đề thứ hai là quy trình giải ngân được cho là chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu phát sinh sau các thảm họa. Đến nay, quỹ chưa giải ngân khoản hỗ trợ nào. Kể cả khoản hỗ trợ 20 triệu USD dành cho Nepal hiện mới chỉ ở bước “giữ chỗ” và chưa được giải ngân lập tức. Để nhận được tiền, Nepal phải đệ trình đề xuất dự án chi tiết để Ban quản trị quỹ xem xét và phê duyệt. Các thực tế này cho thấy khoảng cách còn lớn giữa các cam kết chia sẻ trách nhiệm tài chính khí hậu và thực tế hành động.

Nếu xem quá trình chuyển đổi xanh và thích ứng biến đổi khí hậu như một “cỗ máy” thì dòng tài chính là “nhiên liệu” giúp cỗ máy vận hành. Với các nước đang phát triển, mọi hành động vì khí hậu như triển khai hạ tầng để thích ứng, bảo vệ cộng đồng khỏi các rủi ro, chuyển đổi xanh… đều cần sự đầu tư đáng kể về tài chính. Trong khi đó, các nước phát triển lại đứng trước lựa chọn khó khăn giữa lợi ích kinh tế quốc gia và trách nhiệm với cộng đồng.

Nền ngoại giao khí hậu toàn cầu cũng chịu ảnh hưởng lớn sau khi Mỹ rút khỏi các cam kết khí hậu. Sự vắng mặt của những bên đóng vai trò chủ chốt hay sự chậm trễ giải ngân tài chính ít nhiều làm xói mòn niềm tin và suy yếu các cơ chế đàm phán về khí hậu.

Một chủ đề khác được quan tâm ở COP31 là đẩy mạnh điện khí hóa. Thổ Nhĩ Kỳ đặt mục tiêu điện khí hóa “35x35”, tức là hướng tới nâng tỷ trọng điện năng đáp ứng nhu cầu năng lượng toàn cầu lên 35% vào năm 2035, thông qua việc thay thế các thiết bị sử dụng trực tiếp nhiên liệu hóa thạch như hệ thống sưởi bằng khí đốt và phương tiện chạy bằng dầu diesel bằng các giải pháp chạy điện.

Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi là tiến trình điện khí hóa chỉ thật sự giúp giảm phát thải nếu lượng điện năng được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo. Trong khi đó, lộ trình chấm dứt sử dụng nhiên liệu hóa thạch vẫn còn dài và nhiều chông gai, khi các lợi ích kinh tế, địa chính trị đang “níu chân” quá trình chuyển đổi xanh.

Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cho biết, khả năng duy trì mức tăng nhiệt độ trong giới hạn 1,5oC đã không còn do nhiều thập kỷ thiếu hành động ứng phó biến đổi khí hậu. Các cam kết toàn cầu về vấn đề khí hậu đã có, nhưng để đưa lời nói trở thành hành động, thế giới cần quyết tâm chính trị và nguồn lực tài chính đủ lớn. Những hành động và kết quả cụ thể là thước đo cho tinh thần trách nhiệm của các nước vì tương lai chung của nhân loại.

Có thể bạn quan tâm

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Tăng cường khả năng ứng phó với giá dầu lên cao

Giá dầu thế giới vừa đột ngột tăng lên mức cao nhất trong khoảng 5 tháng nay, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về an ninh nguồn cung, gia tăng sức ép lạm phát và đẩy các thị trường tài chính vào trạng thái thận trọng.

Cá thể chà vá chân xám tại rừng phòng hộ Ba Tơ (Quảng Ngãi). (Ảnh: Trung tâm GreenViet)

Cam kết và hành động về đa dạng sinh học đến năm 2030

Theo đánh giá của Liên hợp quốc, gần như toàn bộ 23 mục tiêu về đa dạng sinh học đến năm 2030 đang phải đối diện những thách thức lớn. Thực tế cho thấy, thế giới không thiếu những mục tiêu hay cam kết về bảo vệ hành tinh xanh, nhưng lại thiếu hành động đủ quyết liệt để thu hẹp khoảng cách giữa thực tế và kỳ vọng.

Khói bốc lên sau các cuộc không kích xuống Sanaa, Yemen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hướng tiếp cận cần thiết cho xung đột tại Yemen

Xung đột tại Yemen đang diễn biến ngày càng phức tạp. Cuộc đối đầu giữa lực lượng nổi dậy Houthi và Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, cũng chính là điểm nóng có nguy cơ gây bất ổn cho các tuyến vận tải biển chiến lược, làm gia tăng cạnh tranh giữa các cường quốc và đẩy an ninh Trung Đông vào vòng xoáy đối đầu mới. 

Một nhân viên y tế mặc bộ đồ bảo hộ tại trung tâm điều trị Ebola ở Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Dịch Ebola: Phép thử tinh thần đoàn kết

Sau đại dịch Covid-19, một lần nữa thế giới đứng trước phép thử về tinh thần đoàn kết, hợp tác để ứng phó thách thức y tế, khi dịch Ebola diễn biến ngày càng nghiêm trọng.

Công an tỉnh Đắk Lắk bàn giao nhà cho gia đình bà Rơ Âu H'Hra, xã Ea H'leo. (Ảnh: NGUYỄN HOÀI BÃO)

Nền tảng của cuộc chiến chống đói nghèo

Ngày Quốc tế xóa đói giảm nghèo (17/10) năm nay được Liên hợp quốc lấy chủ đề “Nhà ở an toàn cho tất cả mọi người” (Safe homes for all) nhằm gửi đi thông điệp sâu sắc rằng một mái nhà không chỉ là điều kiện sinh hoạt cơ bản, mà còn là nền tảng để con người thoát nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: un.org)

Cuộc đua tìm người đứng đầu Liên hợp quốc nhiệm kỳ tới

Cuộc đua vào vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhiệm kỳ tiếp theo đang trong giai đoạn quyết liệt. Cộng đồng quốc tế kỳ vọng sẽ tìm ra một “vị thuyền trưởng” có khả năng tập hợp sự đồng thuận, xây dựng lòng tin giữa các nước đang có lợi ích chiến lược khác biệt...

Khách hàng trải nghiệm kính thông minh ở một cửa hàng tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những nguy cơ tiềm ẩn về "bong bóng AI"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “điểm sáng” hiếm hoi, tạo cú huých mạnh mẽ cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi “cơn sốt” AI ngày càng tăng nhiệt, các nền kinh tế cũng đứng trước nhiều câu hỏi lớn.

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa. (Ảnh: XUÂN PHÚ)

Cuộc cạnh tranh quyền lực mới

Nhiều quốc gia mới nổi và đang phát triển chọn con đường bứt phá mới để tiến thẳng lên kỷ nguyên điện sạch. Theo đó, làn sóng phát triển năng lượng mặt trời không chỉ nhằm giải quyết bài toán thiếu điện, mà đang trở thành động lực mới tái định hình bản đồ kinh tế và công nghiệp toàn cầu.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.