Khu công nghiệp sinh thái đã và đang được chú trọng phát triển, mở rộng quy mô ở nước ta. (Ảnh: HNV)
Khu công nghiệp sinh thái đã và đang được chú trọng phát triển, mở rộng quy mô ở nước ta. (Ảnh: HNV)

Tạo đột phá trong phát triển khu công nghiệp sinh thái

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược tăng trưởng xanh và thực hiện các cam kết quốc tế về phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc phát triển các khu công nghiệp sinh thái đang trở thành một xu thế tất yếu. Mô hình này cũng nổi lên như “chìa khóa” cho sự phát triển bền vững.

Ở nước ta, kể từ năm 1992, mô hình khu công nghiệp sinh thái xuất hiện khi khu công nghiệp Nomura được xây dựng – khu công nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đầu tiên kể từ khi có Luật Đầu tư nước ngoài (1987).

Giai đoạn 2015-2019, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) đã phối hợp với Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) triển khai hỗ trợ 4 khu công nghiệp thí điểm chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, bao gồm: Khánh Phú, Gián Khẩu, Hòa Khánh và Trà Nóc 1, 2.

Từ năm 2020-2024, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) tiếp tục phối hợp với UNIDO dưới sự tài trợ của Thụy Sĩ để nhân rộng mô hình khu công nghiệp sinh thái tại 3 địa phương là Hải Phòng, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh.

ndo_br_kcnsinhthai2.jpg
Quy hoạch tổng thể một khu công nghiệp sinh thái Hải Dương (cũ), miền bắc Việt Nam. (Ảnh: PV)

Việt Nam có dư địa lớn phát triển khu công nghiệp sinh thái

Theo thống kê đến quý I/2025, cả nước có 433 khu công nghiệp đang hoạt động với diện tích đất tự nhiên lên tới gần 130.000ha. Dự báo đến năm 2030, diện tích đất phát triển khu công nghiệp sẽ đạt hơn 210.000ha. Đây là dư địa rất lớn để lồng ghép định hướng phát triển sinh thái vào quy hoạch các khu công nghiệp trong tương lai.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đang diễn ra rất chậm. Theo Bộ Công thương, đến tháng 5/2024, chỉ khoảng 1-2% trong tổng số hơn 400 khu công nghiệp thực hiện chuyển đổi sang mô hình sinh thái.

Thực tế, vài năm trở lại đây, việc xây dựng khu công nghiệp xanh, khu công nghiệp sinh thái và chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu thành khu công nghiệp sinh thái đã trở thành nhu cầu cấp thiết để thích ứng với bối cảnh phát triển mới.

ndo_br_kcnsinhthai1.jpg
Một góc khu công nghiệp Cà Mau, miền nam Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Về chính sách, Nghị định 82/2018/NĐ-CP và sau đó là Nghị định 35/2022/NĐ-CP đã bước đầu xác lập khái niệm, tiêu chí, điều kiện và cơ chế ưu đãi đối với các khu công nghiệp sinh thái. Đặc biệt, Nghị định 35/2022 làm rõ trách nhiệm của các địa phương, bổ sung quy định về xây dựng nhà ở cho công nhân, dịch vụ tiện ích trong khu công nghiệp và khuyến khích hợp tác công-tư để phát triển mô hình sinh thái.

Thông tư 05/2025/TT-BKHĐT cũng được ban hành, trong đó quy định rõ về "Báo cáo theo dõi, giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện khu công nghiệp sinh thái, doanh nghiệp sinh thái".

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, hiện tại, khung pháp lý về khu công nghiệp sinh thái chủ yếu nằm trong các văn bản dưới luật, chưa có luật riêng biệt về khu công nghiệp để tạo hành lang pháp lý vững chắc, gây ra sự thiếu nhất quán và chưa đủ mạnh mẽ để thúc đẩy phát triển khu công nghiệp sinh thái.

Đáng nói hơn, các nội dung liên quan đến sử dụng năng lượng tái tạo, nước tái chế, điện mặt trời áp mái trong khu công nghiệp… vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể, khiến doanh nghiệp lúng túng trong triển khai. Không ít nhà đầu tư cũng chia sẻ những lo ngại tương tự: chuyển đổi sang mô hình sinh thái thì được gì, thủ tục ra sao, ưu đãi như thế nào…

Đáng lưu ý, giai đoạn 2024-2028, Chính phủ Thụy Sĩ đã cam kết hỗ trợ 3,6 triệu USD cho dự án "Nhân rộng phương pháp tiếp cận khu công nghiệp sinh thái để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam". Dự án sẽ tiếp tục được triển khai tại các địa phương như Hải Phòng, Bắc Ninh, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh...

Cơ hội để Việt Nam đáp ứng hội nhập và chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Mạnh Hùng, giảng viên Trường đại học Kiến trúc Hà Nội nhận định, phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam không chỉ là một xu hướng phù hợp với thời đại, mà còn là cơ hội chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đáp ứng yêu cầu hội nhập và chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chia sẻ với Báo Nhân Dân, Tiến sĩ, Luật sư, doanh nhân Phạm Hồng Điệp, người thành lập Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền (Hải Phòng) - khu công nghiệp sinh thái đầu tiên tại Việt Nam - khẳng định, Việt Nam có dư địa lớn để chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, xanh và thông minh. Để mô hình này phát triển mạnh mẽ hơn, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính phủ, chủ đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế trong việc chia sẻ công nghệ, huy động vốn, và nâng cao năng lực quản lý.

ndo_br_kcnsinthai3.jpg
Một góc khu công nghiệp Vũng Áng, miền trung Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Có thể thấy, Việt Nam có cơ hội lớn để khẳng định vị thế trong dòng chảy đầu tư toàn cầu nếu biết đón đầu xu hướng và đầu tư đúng hướng. Phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam không chỉ là xu hướng mà còn điều kiện tiên quyết, là cơ hội chiến lược cho các chủ đầu tư và nhà đầu tư trong bối cảnh yêu cầu toàn cầu về phát triển bền vững ngày càng gia tăng.

Dù còn nhiều thách thức về chi phí, công nghệ, quy mô và pháp lý, tiềm năng kinh tế-xã hội và môi trường, nhưng với sự hỗ trợ từ chính phủ, các tổ chức quốc tế, khu công nghiệp sinh thái có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế xanh, bền vững của Việt Nam, đồng thời nâng cao vị thế cạnh tranh trên bản đồ đầu tư toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Hà Nội áp dụng thí điểm vùng phát thải thấp ở trung tâm Hà Nội từ ngày 1/7/2026.

Người dân tích cực hưởng ứng thí điểm vùng phát thải thấp ở trung tâm Hà Nội

Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội sẽ bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm. Ngay trước thời điểm triển khai, ghi nhận cho thấy đông đảo người dân đã chủ động điều chỉnh thói quen đi lại, thể hiện sự đồng tình với chủ trương và bước đầu chuyển từ nhận thức sang hành động.

Để đạt được các cam kết khí hậu, chuyển dịch năng lượng xanh trên toàn diện các lĩnh vực, đặc biệt là khối doanh nghiệp sản xuất, không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.

Thúc đẩy chuyển đổi số cùng chuyển đổi xanh nhằm bảo đảm phát triển bền vững

Trong dòng chảy chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn bản lề, nơi bài toán tăng trưởng không còn tách rời khỏi yêu cầu phát triển bền vững. Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đã và đang trở thành áp lực chuyển đổi thật sự đối với nền kinh tế, đặc biệt là khu vực sản xuất công nghiệp.

Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch giao thông xanh để bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải.

Chuyển dịch giao thông xanh trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu

Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh, Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch giao thông xanh để bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải. Lĩnh vực giao thông vận tải tiêu thụ lượng nhiên liệu khổng lồ và là nguồn phát thải lớn tại các đô thị. Vì vậy, đây được xác định là một trong những vấn đề trọng tâm.

Bà con nông dân thành phố Cần Thơ ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất.

Nền tảng cho nông nghiệp xanh

Thời gian gần đây, khái niệm “nông nghiệp xanh” xuất hiện ở các diễn đàn, hội nghị ngày một nhiều. Khái niệm “xanh” được mở rộng nội hàm yêu cầu về sự bền vững, đi kèm các mục tiêu giảm phát thải trong sản xuất, thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn,...

Các đại biểu tới tham dự Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) tại Belem, Brazil, ngày 10/11/2025. (Ảnh: Xinhua)

Trước khi quá muộn: COP31 và yêu cầu cấp bách cứu các quốc đảo trước tình trạng nước biển dâng cao

Trong bối cảnh khí hậu diễn biến cực đoan, các vấn đề nghị sự của Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) đang tiếp tục thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Nổi bật là yêu cầu cấp bách, tìm kiếm giải pháp hiệu quả cứu các quốc đảo trước nguy cơ bị xóa sổ.

Chuyển dịch năng lượng tái tạo: Cần chính sách, vốn và trao quyền cho phụ nữ.

Chuyển dịch năng lượng tái tạo: Cần chính sách, vốn và trao quyền cho phụ nữ

Năm 2024, năng lượng tái tạo mới chiếm 12,8% sản lượng điện quốc gia, trong khi mục tiêu đến năm 2050 là 71,5%. Để rút ngắn khoảng cách ấy, Việt Nam cần đồng thời giải ba bài toán: hoàn thiện khung pháp lý, huy động 136,3 tỷ USD vốn đầu tư, và đưa phụ nữ từ vị trí "bên lề" vào trung tâm cuộc chuyển dịch.

Ứng dụng công nghệ số giúp ngành kiểm lâm Sơn La thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng.

Thu hút đầu tư vào thị trường carbon rừng

Trong bối cảnh thực hiện giảm phát thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, thị trường carbon rừng đang trở thành kênh tài chính xanh quan trọng. Với tiềm năng hấp thụ carbon lớn, Việt Nam có nhiều cơ hội tham gia sâu hơn vào thị trường này. 

Sản xuất phân đạm Urê tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Đạm Ninh Bình (Tập đoàn Hóa chất Việt Nam).

“Xanh hóa" ngành hóa chất

Ngành công nghiệp hóa chất giữ vai trò nền tảng, cung cấp nguyên liệu đầu vào cho nhiều lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế.

(Ảnh minh họa: Thành Đạt)

Tiềm năng giảm phát thải ngành giao thông

Phương tiện giao thông là nguồn phát thải khí nhà kính lớn, chiếm khoảng 30% lượng phát thải. Ngoài ra, đây cũng là nguyên nhân chủ yếu gây ra bụi mịn và các loại khí độc hại. Giảm phát thải là nhiệm vụ cấp bách thực hiện Net Zero vào năm 2050, đồng thời là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe con người và môi trường sống.

Khoảng 120 đại biểu tham gia Diễn đàn.

Huế thúc đẩy bảo tồn đa dạng sinh học dựa vào cộng đồng

Ngày 30/1, tại thành phố Huế, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế phối hợp Báo Nông nghiệp và Môi trường và Tổ chức quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF-Việt Nam) tổ chức Diễn đàn truyền thông huy động sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan trong bảo tồn đa dạng sinh học bền vững.

Khách du lịch tham quan rừng ngập mặn Đồi Rồng, phường Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng. (Ảnh NGUYỄN ĐĂNG)

Khai thác tín chỉ carbon từ hệ sinh thái rừng ngập mặn

Trên hành trình Net Zero, bên cạnh việc hạn chế nguồn phát thải thì khai thác và tích lũy tín chỉ các-bon từ tự nhiên là biện pháp hiệu quả. Mới đây, một số nhà khoa học trong nước đã “tìm” được nguồn carbon tự nhiên có trữ lượng lớn và mức lưu trữ trung bình cao từ hệ sinh thái rừng ngập mặn.

Nông dân Cần Thơ sử dụng máy bay không người lái (drone) phun xịt phân, thuốc trên cánh đồng lúa chất lượng cao.

Hỗ trợ nông dân trồng lúa chất lượng cao

Thực hiện đề án một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thành phố Cần Thơ được giao triển khai vùng sản xuất 170.000ha.

Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thu Hà cùng nhóm nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu.

Giảm phát thải tại nguồn bằng giải pháp công nghệ “mềm”

Bài toán giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu cấp bách đối với nhiều ngành kinh tế, nhất là lĩnh vực sử dụng nhiều nhiên liệu. Bên cạnh các giải pháp đầu tư thiết bị mới, chuyển đổi công nghệ quy mô lớn, những giải pháp công nghệ “mềm” đang được quan tâm bởi tính khả thi trong giai đoạn chuyển tiếp.