Doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tập đoàn Tân Đông Hiệp chia sẻ, giá trị lớn nhất của Nghị quyết số 68 không chỉ nằm ở việc tiếp tục khẳng định vị thế của khu vực kinh tế tư nhân, mà quan trọng hơn đã tạo ra sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy xây dựng và thực thi chính sách quản lý của nhà nước từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý theo mức độ rủi ro, từ tư duy kiểm soát sang tư duy đồng hành, khuyến khích và phục vụ doanh nghiệp. Hiện nay, Thành phố đang có 350.000 doanh nghiệp và là địa phương dẫn đầu cả nước với tỷ lệ bình quân 23,75 doanh nghiệp/1.000 dân. Thành phố đặt mục tiêu tới năm 2030 có ít nhất 750.000 doanh nghiệp hoạt động.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng, chủ trương đúng đắn, nhưng trên thực tế lại chưa phát huy được hiệu quả thực chất, doanh nghiệp tư nhân vẫn đang gặp phải những khó khăn, rào cản nhất định. Báo cáo chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tháng 5 cho thấy, có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn khi tìm kiếm khách hàng và 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu không có tài sản bảo đảm.
Những con số này cho thấy khoảng cách giữa chủ trương và điều kiện để doanh nghiệp phát triển trên thực tế còn khá lớn. Theo bà Chi, có ba vấn đề nổi cộm cần được ưu tiên tháo gỡ đó là: thiếu nhất quán giữa tinh thần cải cách của Nghị quyết số 68 và quá trình cụ thể hóa thành chính sách; một số dự thảo chính sách vẫn còn xu hướng bổ sung thêm thủ tục hành chính, mở rộng tiền kiểm, phát sinh thêm yêu cầu về hồ sơ, quy trình. Bên cạnh đó là những điểm nghẽn về thủ tục hành chính, tiếp cận vốn, tổ chức thực thi chính sách hay việc chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp vẫn còn chậm so với kỳ vọng.
Tương tự, ông Dương Kim Quân, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Bcons, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong quá trình thực hiện một dự án, hồ sơ thường phải trải qua nhiều bước lấy ý kiến các sở, ngành, cơ quan chuyên môn và nhiều vòng thẩm định. Có những nội dung phải xin ý kiến nhiều đơn vị, nhưng việc lấy ý kiến còn thực hiện theo trình tự nối tiếp, thời gian phản hồi chưa đồng nhất, có trường hợp các cơ quan có ý kiến khác nhau khiến doanh nghiệp phải nhiều lần bổ sung, chỉnh sửa hoặc giải trình. Một dự án chỉ cần kéo dài thêm vài tháng sẽ phát sinh rất lớn các chi phí lãi vay, quản lý, nhân sự và chi phí cơ hội. Hơn nữa, có thời điểm lãi suất vay vốn của doanh nghiệp lên tới 14%/năm. Nếu dự án kéo dài vài năm thì chi phí lãi vay trở thành áp lực rất lớn, nhưng toàn bộ những khoản chi phí này đều được tính vào giá thành sản phẩm và như vậy người mua nhà là đối tượng phải gánh chịu.
Hiện nay, tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp đang ở mức cao, khiến phần lợi nhuận còn lại không nhiều, khó tích lũy để đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất hay nâng cao năng lực cạnh tranh. Các doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp lại khó tiếp cận vốn do những quy định về điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm và quy định thẩm định. Mặc dù hiện nhiều quy định của pháp luật đã tương đối đầy đủ ở tầm vĩ mô, nhưng khi triển khai ở cấp thực thi vẫn còn những cách hiểu khác nhau, làm kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.
Tiến sĩ Nguyễn Vinh Huy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội doanh nghiệp Trung tâm Sài Gòn cho biết, hiện nay, tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp đang ở mức cao, khiến phần lợi nhuận còn lại không nhiều, khó tích lũy để đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất hay nâng cao năng lực cạnh tranh. Các doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp lại khó tiếp cận vốn do những quy định về điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm và quy định thẩm định. Mặc dù hiện nhiều quy định của pháp luật đã tương đối đầy đủ ở tầm vĩ mô, nhưng khi triển khai ở cấp thực thi vẫn còn những cách hiểu khác nhau, làm kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.
Xây dựng niềm tin của doanh nghiệp
Để Nghị quyết số 68 đi vào cuộc sống hiệu quả, bà Lý Kim Chi cho rằng, cần lấy tinh thần của Nghị quyết làm thước đo trong quá trình xây dựng và rà soát các dự án luật, nghị định, thông tư liên quan tới hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các chính sách không chỉ cần đúng về mục tiêu quản lý mà còn phải bảo đảm tính ổn định, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện, được triển khai nhất quán, đồng thời, cần tiếp tục duy trì cơ chế tham vấn thực chất với cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngay từ giai đoạn đầu xây dựng chính sách.
Bên cạnh đó, bà Chi cũng kiến nghị chính quyền cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng hiện đại, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; đẩy nhanh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải nhiều lần cung cấp cùng một loại hồ sơ, thông tin.
“Sức bật của kinh tế tư nhân bắt đầu từ niềm tin vào chính sách. Khi chính sách ổn định, minh bạch hơn và nhất quán hơn, cộng đồng doanh nghiệp chúng tôi sẽ mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển dài hạn”, bà Chi chia sẻ.
Cùng với các giải pháp trên, ông Dương Kim Quân cho rằng, chúng ta cần phải duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý. Thực tế, doanh nghiệp hiện nay không chỉ lo lắng vì lãi suất vay cao mà còn băn khoăn khi lãi suất huy động của một số ngân hàng hiện nay cũng khá cao, gần 10%/năm, dẫn đến không kích thích được doanh nghiệp khởi nghiệp, đầu tư vì họ thấy rằng, việc gửi ngân hàng sẽ vừa an toàn, không chịu áp lực lại vẫn có phần lãi hợp lý.
Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã cắt giảm, đơn giản 441 thủ tục hành chính trong đó 435 thủ tục liên quan sản xuất, kinh doanh. Thành phố xác định sẽ tiếp tục có các giải pháp tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp tư nhân hoạt động.
Hiện nay, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai giám sát một số sở, ngành về việc thực hiện chương trình hành động của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Bà Trương Thị Bích Hạnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố hy vọng qua giám sát, thành phố sẽ có đánh giá toàn diện, có giải pháp thiết thực, tháo gỡ kịp thời khó khăn cho doanh nghiệp, để kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, thật sự trở thành một động lực quan trọng đối với kinh tế Thành phố.
