Kinh tế tư nhân mở khóa tăng trưởng

Số liệu từ báo cáo kinh tế tư nhân năm 2025 cho thấy, trong hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, 96,6% là doanh nghiệp tư nhân, hơn 80% có quy mô dưới 50 lao động, hơn 70% vốn dưới 10 tỷ đồng.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh: Kinh tế tư nhân Việt Nam đã phát triển mạnh về quy mô nhưng vẫn chưa lớn về tầm vóc, hay nói cách khác "đông về lực lượng nhưng nhỏ về quy mô".

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra, trong khối kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh không phải là thành phần kinh tế thứ yếu, mà thực sự là một mạng lưới sinh kế khổng lồ của nền kinh tế.

Nhà báo Trần Việt Hưng, Phó Tổng Biên tập Báo Thanh Niên cho biết, mục tiêu tăng trưởng của nước ta đặt ra là từ 10%/năm trở lên; đây không phải là một khẩu hiệu mà là một mệnh lệnh chiến lược. Để thực hiện mục tiêu đó, khu vực kinh tế tư nhân chính là động lực chính để nền kinh tế bứt phá.

"Khi các rào cản, điểm nghẽn được tháo gỡ triệt để, giải phóng toàn diện sức mạnh và năng lực nội sinh của khu vực kinh tế tư nhân, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở và nền tảng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số", ông Hưng khẳng định.

Phát triển thị trường vốn đa dạng cho nền kinh tế

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội cho biết đang có một nghịch lý là nền kinh tế không thiếu vốn nhưng doanh nghiệp vẫn khát vốn; tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ yếu và lớn doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn khó tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm, thiếu minh bạch tài chính và hạn chế về năng lực quản trị.

Để tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, yêu cầu đặt ra là không chỉ tập trung mở rộng tín dụng mà cần phát triển hệ thống dẫn vốn đa dạng, hiệu quả hơn; thúc đẩy thị trường vốn dài hạn; đồng thời nâng cao năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp.

Ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Dự báo, thống kê-ổn định tiền tệ tài chính, Ngân hàng Nhà nước cho biết: Tính đến cuối năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 1,2 triệu tỷ đồng, tương đương 9% GDP; vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10 triệu tỷ đồng, bằng 78% GDP.

Những con số này cho thấy nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Thị trường vốn vẫn chưa phát triển tương xứng, khiến gánh nặng cung ứng vốn cho nền kinh tế chủ yếu dồn lên hệ thống ngân hàng.

Tín dụng đang phải đảm nhận vai trò quá lớn trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế, đặc biệt là vốn trung và dài hạn. Đây là yếu tố tiềm ẩn nhiều rủi ro về thanh khoản và kỳ hạn vì nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng chủ yếu là ngắn hạn nhưng lại phải đáp ứng nhu cầu vay trung và dài hạn ngày càng lớn của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, cần phát triển mạnh thị trường vốn, đẩy mạnh thu hút các dòng vốn chất lượng cao từ bên ngoài thông qua đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp và các khoản vay nước ngoài. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để bổ sung vốn cho phát triển kinh tế giai đoạn 2025-2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Cải cách thể chế mạnh mẽ

Liên quan đến điểm nghẽn thể chế, các đại biểu cho rằng từ quá trình thực thi thể chế, chính sách do thủ tục còn kéo dài, một số quy định còn chồng chéo, thiếu thống nhất cùng với tâm lý e ngại, thận trọng trong thực thi công vụ đã ảnh hưởng đến tiến độ triển khai của nhiều dự án. Để nền kinh tế bứt phá, hệ thống quản lý và thực thi thủ tục cũng cần phải chuyển động đồng tốc, hiệu quả và an toàn, cần loại bỏ triệt để tâm lý "sợ sai, sợ trách nhiệm" trong đội ngũ thực thi chính sách.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam, Nghị quyết 68-NQ/TW đã yêu cầu không hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Vấn đề này cần được thể chế hóa cụ thể để triển khai trong thực tiễn, xóa bỏ tâm lý e ngại của cả đội ngũ cán bộ thực thi và các doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy động lực kinh tế tư nhân.

Về vấn đề này, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng chỉ ra, điều doanh nghiệp cần là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và thực thi nhất quán. Một nền kinh tế muốn bứt phá tốc độ thì hệ thống quản lý và thực thi thủ tục cũng cần phải chuyển động đồng tốc, hiệu quả và an toàn.

Đồng tình với quan điểm trên, Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và chính sách kinh tế tài chính khẳng định chính sách ban hành cần có độ ổn định, vừa có độ mở để tạo không gian cho doanh nghiệp phát triển.

Đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp

Bên cạnh những cải cách về thể chế và nguồn vốn; một điểm đáng lưu ý để hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân đó là việc tiếp cận đất đai và các chính sách hỗ trợ.

Nghị quyết 68 đã quy định dành tối thiểu 20 ha hoặc 5% quỹ đất trong các khu công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê. Điều này giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm cơ hội tiếp cận mặt bằng sản xuất trong khu công nghiệp. Ông Võ Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Công an triển khai kế hoạch Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, theo đó có hơn 24 triệu thửa đất đã "đúng-đủ-sạch-sống", đủ điều kiện để chia sẻ thông tin cho người dân, doanh nghiệp khi muốn tiếp cận.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần có các chính sách hỗ trợ để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Theo ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công thương, phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vẫn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạn chế về nguồn vốn, trình độ công nghệ và nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Đó là điểm yếu khiến doanh nghiệp Việt khó có thể tham gia vào chuỗi cung ứng.

Thời gian tới Bộ Công thương sẽ triển khai các giải pháp thúc đẩy nghiên cứu-phát triển (R&D), phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao, hoàn thiện hạ tầng thử nghiệm-kiểm định, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp nhằm giúp các doanh nghiệp chuyển dịch mô hình sản xuất từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ, vật liệu, linh kiện và năng lực thiết kế.

Việc mở khóa sức mạnh của hơn 1 triệu doanh nghiệp và 5 triệu hộ kinh doanh, là động lực để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành "đầu kéo" của nền kinh tế.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội khẳng định: Muốn kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, Nhà nước phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển; không chỉ ban hành chủ trương đúng mà phải tổ chức thực thi hiệu quả, tháo gỡ thực chất các rào cản về thể chế, thủ tục và tiếp cận nguồn lực phát triển. Nhưng cũng chỉ ra, để doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh cần dựa vào chính năng lực của mình, đó là nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư cho công nghệ, đổi mới sáng tạo và chủ động tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.