Nhưng nhìn thẳng vào thực tế, so với tiềm năng và yêu cầu phát triển của đất nước, vai trò của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam chưa được phát huy đầy đủ, năng lực quản trị, sức cạnh tranh và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của các doanh nghiệp còn hạn chế.
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã liên tiếp ban hành nhiều nghị quyết, chính sách hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn, cắt giảm, đơn giản hóa hàng nghìn thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động và phát triển.
Song trên thực tế, vẫn xuất hiện nhiều khó khăn mới, cùng các vướng mắc về thể chế, chính sách trong hoạt động sản xuất kinh doanh hằng ngày. Có những dự án bị chậm triển khai không hẳn chỉ do thiếu vốn hay năng lực quản trị mà bắt nguồn từ các thủ tục hành chính kéo dài, quy định chồng chéo, còn cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan quản lý và tâm lý đùn đẩy của một bộ phận cán bộ thực thi khiến hồ sơ phải đi qua nhiều vòng xin ý kiến. Đó cũng chính là những “nút thắt” thể chế không chỉ nằm ở văn bản, mà nằm ở khâu thực thi và trách nhiệm công vụ.
Vì vậy, cần bảo đảm hệ thống pháp luật rõ ràng, nhất quán và được thực thi thống nhất từ Trung ương đến địa phương, tránh để xảy ra tình trạng phát sinh thủ tục, tâm lý sợ trách nhiệm. Cần đặt trọng tâm cải cách vào những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp như đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, thuế, tín dụng và giải quyết tranh chấp. Những điều kiện kinh doanh không cần thiết, không còn phù hợp hoặc làm tăng chi phí tuân thủ cần được mạnh dạn bãi bỏ. Cùng với đó, phải chuyển thực chất từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng can thiệp hành chính sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và dữ liệu.
Việc chuyển đổi số trong quản lý hành chính cần được nhìn nhận đúng bản chất. Nếu chỉ đưa hồ sơ lên môi trường điện tử nhưng vẫn giữ quy trình cũ, yêu cầu cũ và tư duy cũ thì doanh nghiệp chỉ bớt đi một số thao tác, chưa giảm được gánh nặng thủ tục. Cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm chia sẻ, khai thác dữ liệu đã có; doanh nghiệp không thể bị yêu cầu lặp đi lặp lại cùng một loại thông tin tại nhiều đầu mối khác nhau.
Cải cách sẽ không thể đi đến cùng nếu trách nhiệm của đội ngũ thực thi không được đặt đúng vị trí. Do đó, cần phải có cơ chế bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, mỗi phản ánh từ doanh nghiệp, hiệp hội và chuyên gia cần được xem là một kênh tham khảo để sửa đổi chính sách phù hợp thực tiễn, thay vì chỉ là một kiến nghị cần trả lời. Có như vậy, việc tháo gỡ nút thắt thể chế mới không còn chỉ là khẩu hiệu hay chuyện giảm được bao nhiêu thủ tục, rút ngắn vài ngày xử lý hồ sơ. Đó còn là cả một quá trình tạo dựng niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo, mở rộng sản xuất kinh doanh, dám lớn lên và đồng hành cùng đất nước bước vào một chặng đường phát triển mới.
