Chung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với đồng chí Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Thành ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư thành phố Đồng Nai.
Cần thay đổi cách làm
Phóng viên: Để tạo bước chuyển mạnh về giải phóng mặt bằng, phục vụ các dự án lớn thời gian tới, theo đồng chí, thành phố Đồng Nai cần tập trung những giải pháp nào?
Đồng chí Võ Tấn Đức: Đồng Nai đang triển khai nhiều dự án hạ tầng, đô thị và công nghiệp lớn, việc bảo đảm tái định cư phải đi trước một bước là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Cần rà soát tổng nhu cầu tái định cư của toàn thành phố trong vài năm tới để xây dựng quỹ đất tái định cư tổng thể, thay vì mỗi dự án tự tìm quỹ đất.
Ưu tiên hoàn chỉnh các khu tái định cư có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, bảo đảm điện, nước, giao thông, trường học, y tế và điều kiện sinh kế. Quan điểm nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, không chỉ về căn nhà hoặc lô đất, mà cả về điều kiện sống và khả năng ổn định lâu dài của người dân.
Đồng Nai sẽ chuyển mạnh cách làm từ “xử lý từng vụ việc, từng dự án” sang quản trị tiến độ giải phóng mặt bằng theo địa bàn, nhóm dự án và theo trách nhiệm cá nhân.
Phóng viên: Đâu là giải pháp mang tính quyết định toàn bộ quá trình, cần ưu tiên thực hiện đi trước một bước?
Đồng chí Võ Tấn Đức: Công tác dân vận phải đi trước một bước. Chính quyền cơ sở, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần trực tiếp tham gia từ khi công bố chủ trương thu hồi đất.
Khi tiếp xúc người dân, phải công khai rõ: mục tiêu dự án, phạm vi thu hồi đất; căn cứ chính sách; quyền lợi của người dân bị thu hồi đất; phương pháp xác định giá; chính sách hỗ trợ và tái định cư. Đối với trường hợp chưa đồng thuận, cần đối thoại trực tiếp, giải thích từng nội dung, không chỉ gửi văn bản.
Giải quyết kịp thời kiến nghị, khiếu nại ngay tại cơ sở, vì nếu để kéo dài sẽ trở thành “điểm nghẽn” của dự án. Những trường hợp tương tự nhau phải có quan điểm xử lý thống nhất trên toàn thành phố, tránh mỗi địa phương vận dụng một cách khác nhau.
Rà soát, phân loại toàn bộ các dự án đang vướng giải phóng mặt bằng. Đối với từng dự án phải nhận diện nguyên nhân vướng mắc và mốc thời gian xử lý dứt điểm. Không báo cáo chung chung bằng tỷ lệ phần trăm, phải quản lý đến từng thửa đất, từng hộ dân, từng hồ sơ.
Thành lập cơ chế chỉ đạo xuyên suốt đối với từng dự án, công trình trọng điểm, phân công một đồng chí lãnh đạo thành phố trực tiếp theo dõi, chịu trách nhiệm điều phối. Giao ban định kỳ theo nguyên tắc vướng ở đâu, xử lý ở đó; thuộc thẩm quyền cấp nào, cấp đó phải quyết định, hạn chế tình trạng họp nhiều nhưng hồ sơ vẫn luân chuyển qua lại. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải tổng hợp thành từng nhóm cụ thể để xin ý kiến cấp có thẩm quyền, không để từng đơn vị báo cáo riêng lẻ, kéo dài.
Làm tốt công tác chuẩn bị trước khi ban hành quyết định thu hồi đất. Mục tiêu là khi phương án được phê duyệt phải có tiền để chi trả, có nơi tái định cư để bố trí và có điều kiện để người dân sớm bàn giao mặt bằng.
Đẩy nhanh công tác xác định giá đất, giá bồi thường. Đây cần được xác định là một khâu trọng yếu. Giải quyết sớm những trường hợp có thể giải quyết, không chờ toàn bộ dự án. Có thể phân chia hồ sơ thành các nhóm cụ thể, cách làm này tránh tình trạng một vài trường hợp làm chậm cả dự án.
Xác định được cơ quan chịu trách nhiệm cuối cùng. Kết quả thực hiện giải phóng mặt bằng phải trở thành một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu và cán bộ được phân công phụ trách.
Xác định trách nhiệm cơ quan, cá nhân
Phóng viên: Một hướng đi mà Đồng Nai tạo bước tiến mới thời gian gần đây là gắn giải phóng mặt bằng với tiến độ thi công dự án, cụ thể như thế nào?
Đồng chí Võ Tấn Đức: Gắn giải phóng mặt bằng với tiến độ đầu tư công và tiến độ dự án. Không nên quản lý giải phóng mặt bằng tách biệt với tiến độ xây dựng. Đối với từng dự án phải xây dựng đường găng tổng thể từ thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, bàn giao mặt bằng, lựa chọn nhà thầu, thi công, giải ngân.
Ưu tiên bàn giao trước những đoạn, khu vực có thể tổ chức thi công ngay, áp dụng phương thức mặt bằng đến đâu, thi công đến đó đối với dự án đủ điều kiện, tránh chờ có 100% mặt bằng mới triển khai.
Phóng viên: Công nghệ số nên được áp dụng như thế nào vào nhiệm vụ này nhằm góp phần thúc đẩy tiến độ giải phóng mặt bằng hiện nay?
Đồng chí Võ Tấn Đức: Thành phố xây dựng một hệ thống theo dõi chung về giải phóng mặt bằng. Mỗi dự án có một hồ sơ điện tử, thể hiện tiến độ đến từng hộ, từng thửa đất, cập nhật thường xuyên các bước kiểm đếm, xác minh, phê duyệt, chi trả, tái định cư và bàn giao.
Lãnh đạo thành phố có thể theo dõi trực tiếp các dự án chậm tiến độ, hồ sơ quá hạn và cơ quan đang giữ hồ sơ. Việc chuẩn hóa và số hóa toàn bộ dữ liệu giải phóng mặt bằng, qua đó giảm đáng kể thời gian tổng hợp báo cáo và đùn đẩy trách nhiệm.
Phóng viên: Quá trình thực thi đồng bộ hàng loạt giải pháp trên cần đáp ứng yêu cầu gì, thưa đồng chí?
Đồng chí Võ Tấn Đức: Giải phóng mặt bằng phải được triển khai chủ động, đồng bộ, công khai, minh bạch, bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Tái định cư phải đi trước một bước. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xác định trách nhiệm từng cơ quan, cá nhân, xử lý dứt điểm từng hồ sơ, dự án, không để công tác giải phóng mặt bằng là “điểm nghẽn” đối với đầu tư công, phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư của thành phố Đồng Nai.
Thành phố cần tập trung vào 4 đột phá, đây là những khâu có thể tạo chuyển biến rõ nét chỉ trong thời gian ngắn: Quỹ tái định cư đi trước. Xác định giá đất nhanh. Quản lý tiến độ đến từng hộ dân. Gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả bàn giao mặt bằng.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đồng chí!
