Rào cản trong lộ trình hòa bình ở Libya

Tình hình an ninh Libya tiếp tục bất ổn, quốc gia Bắc Phi này vẫn loay hoay với khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội kéo dài hơn một thập niên. Lực lượng an ninh vừa ngăn chặn âm mưu tấn công bằng súng phóng lựu nhằm vào trụ sở Phái bộ Hỗ trợ Liên hợp quốc. “Mùa xuân Arab” đã qua nhưng hệ lụy nặng nề vẫn dai dẳng.

Lực lượng an ninh của Chính phủ Libya. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)
Lực lượng an ninh của Chính phủ Libya. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Lực lượng an ninh Libya đã đánh chặn một quả rocket “SPG” được phóng vào khu phức hợp của Liên hợp quốc ở thủ đô Tripoli, đồng thời thu giữ một chiếc xe bên trong có chứa hai quả rocket cùng bệ phóng được sử dụng trong vụ tấn công. Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Đặc phái viên Liên hợp quốc tại Libya Hanna Serwaa Tetteh trình bày lộ trình mới về việc chấm dứt bế tắc chính trị hiện nay ở quốc gia này.

Libya rơi vào vòng xoáy bất ổn chính trị và an ninh nghiêm trọng kể từ sau cuộc chính biến lật đổ Nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi hồi năm 2011. Quốc gia Bắc Phi bị chia rẽ bởi sự cạnh tranh quyền lực giữa chính quyền được Liên hợp quốc công nhận kiểm soát miền Tây với trung tâm là thủ đô Tripoli và chính quyền ở miền Đông do lực lượng của Tướng Khalifa Haftar hậu thuẫn.

Năm 2020, một lệnh ngừng bắn đã được thiết lập tại Libya sau khi lực lượng của Chính phủ Thống nhất Dân tộc Libya (GNU) đẩy lùi cuộc tấn công của các chiến binh do Tướng Haftar chỉ huy nhằm vào thủ đô Tripoli. Tuy nhiên, dù bạo lực đã phần nào lắng xuống, rạn nứt chính trị sâu sắc, sự tranh giành quyền lực tiếp diễn khiến Libya bị chìm sâu vào khủng hoảng.

Trước tình trạng bất ổn kéo dài gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh khu vực, Liên hợp quốc và nhiều quốc gia đã nỗ lực thúc đẩy việc tiến hành một cuộc tổng tuyển cử ở Libya, coi đây là chìa khóa giải quyết bế tắc chính trị.

Mới đây, Đặc phái viên Liên hợp quốc, đồng thời là Trưởng Phái bộ Hỗ trợ của Liên hợp quốc tại Libya, bà Hanna Serwaa Tetteh, đã công bố lộ trình hướng tới tổng tuyển cử và thống nhất các thể chế nhà nước tại quốc gia Bắc Phi này. Theo bà Tetteh, kế hoạch sẽ được triển khai từng bước, gắn với các mốc cụ thể để hướng tới tổng tuyển cử.

Tuy nhiên, tiến trình này được đánh giá sẽ gặp nhiều thách thức bởi xung đột lợi ích và chia rẽ phe phái sâu sắc. Thủ tướng Libya Abdul-Hamid Dbeibah nhấn mạnh rằng, việc giải quyết các vấn đề liên quan đến luật bầu cử cần là ưu tiên hàng đầu trong lộ trình mới bởi đây là rào cản chính cản trở tiến trình bầu cử ở Libya từ năm 2021.

Xung đột và những mâu thuẫn âm ỉ kéo dài đã đẩy một đất nước Libya giàu năng lượng vào cuộc khủng hoảng sâu sắc trên mọi khía cạnh. Từng là quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn ở châu lục và một trong những nước sản xuất dầu hàng đầu trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), xung đột và tranh chấp quyền kiểm soát các mỏ dầu ở Libya đã khiến hoạt động sản xuất của nước này bị đình trệ.

Đụng độ giữa các phe phái đối địch ở miền Đông và miền Tây Libya dẫn tới việc thường xuyên phải đóng cửa các mỏ dầu, khiến tổng sản lượng dầu thô của quốc gia Bắc Phi giảm mạnh, có thời điểm giảm tới 63%. Thiệt hại lớn về nguồn thu ngoại tệ chính từ dầu mỏ gây khó khăn cho nền kinh tế Libya.

Để hạ nhiệt căng thẳng và thúc đẩy hòa bình bền vững tại thủ đô Tripoli, nơi vẫn chứng kiến các vụ đụng độ vũ trang giữa các phe nhóm, Phái bộ Hỗ trợ của Liên hợp quốc tại Libya (UNSMIL) đã thành lập một Ủy ban ngừng bắn chung với Hội đồng Tổng thống Libya. Nhiệm vụ chính của cơ quan này là điều phối các biện pháp an ninh ở Tripoli, bảo vệ dân thường và tạo điều kiện thuận lợi cho một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Tuy nhiên, trên thực tế, mặc dù đã có nhiều lời kêu gọi giải trừ vũ khí và thống nhất các lực lượng an ninh Libya, những nỗ lực này vẫn gặp nhiều thách thức do sự thiếu tin tưởng và cạnh tranh lợi ích giữa các phe phái. Bất ổn an ninh vẫn là rào cản lớn, làm suy yếu các nỗ lực hướng tới các cuộc bầu cử quốc gia và thiết lập hòa bình lâu dài ở quốc gia Bắc Phi này.

Có thể bạn quan tâm

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...