Tháo ngòi căng thẳng ở Libya

Phái bộ hỗ trợ Liên hợp quốc tại Libya (UNSMIL) vừa tổ chức các cuộc đàm phán tại Tripoli để giúp giải quyết cuộc khủng hoảng liên quan Ngân hàng Trung ương Libya (CBL). Vụ việc rắc rối nảy sinh do quyết định sa thải Thống đốc CBL được đánh giá là khá bất ngờ, đã lan sang ảnh hưởng tiêu cực hoạt động khai thác tại hàng loạt mỏ dầu ở quốc gia Bắc Phi.
Một cơ sở khai thác dầu ở thị trấn Ras Lanuf, miền Bắc Libya. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Một cơ sở khai thác dầu ở thị trấn Ras Lanuf, miền Bắc Libya. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Cuộc khủng hoảng nói trên xảy ra khi Hội đồng Tổng thống Libya, quản lý khu vực miền tây Libya, quyết định sa thải Thống đốc CBL Sadiq Al-Kabir vào tháng trước và thay thế bằng một hội đồng, khiến chính quyền ở miền đông quyết định phong tỏa toàn bộ hoạt động sản xuất và xuất khẩu dầu thô của Libya.

CBL là cơ quan hợp pháp duy nhất quản lý nguồn doanh thu dầu mỏ của Libya và trả lương cho các công chức nhà nước trên cả nước. Nếu cuộc tranh giành quyền kiểm soát CBL kéo dài, các khoản lương của công chức nhà nước, hoạt động chuyển khoản giữa các ngân hàng và thư tín dụng cần thiết cho hoạt động nhập khẩu sẽ trở nên bất khả thi, thậm chí có thể đẩy nền kinh tế và hoạt động thương mại quốc tế của Libya vào tình trạng đóng băng.

Giới phân tích cho rằng, việc sa thải Thống đốc CBL cho thấy tranh chấp ngày càng căng thẳng giữa các phe phái đối lập ở miền đông và miền tây Libya.

Các phe phái ở miền đông Libya, bao gồm Hạ viện Libya (HoR) và Quân đội quốc gia Libya, quyết liệt phản đối quyết định sa thải Thống đốc Al-Kabir và giữ nguyên quyết định phong tỏa các mỏ dầu ở miền đông, nơi tập trung phần lớn mỏ dầu ở quốc gia Bắc Phi. Việc phong tỏa các mỏ dầu sẽ làm cạn kiệt nguồn tiền của CBL, cũng như khiến các nhà máy điện phải ngừng hoạt động do thiếu nhiên liệu.

Ngay sau quyết định của chính quyền miền đông Libya, hoạt động khai thác dầu ở các mỏ lớn như Sharara với sản lượng 300.000 thùng/ngày, Sarir với 209.000 thùng/ngày, cùng hàng loạt mỏ khác đều bị đình trệ.

Theo thông báo của Tập đoàn Dầu khí quốc gia Libya (NOC), việc đóng cửa các mỏ dầu khiến tổng sản lượng dầu thô của quốc gia Bắc Phi này giảm 63%, xuống còn 591.000 thùng/ngày, so với con số 1,18 triệu thùng/ngày trước khi các mỏ dầu bị phong tỏa. Nếu hoạt động khai thác dầu mỏ, vốn mang lại nguồn thu ngoại tệ chính của Libya, bị gián đoạn kéo dài, nền kinh tế quốc gia Bắc Phi sẽ rơi vào khủng hoảng.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ Thống nhất quốc gia Libya Abdulhamid Al-Dbeibah kêu gọi dỡ bỏ phong tỏa các mỏ dầu, nhấn mạnh các mỏ dầu của Libya không được phép đóng cửa với những lý do không rõ ràng.

Đáp lại lời kêu gọi của Thủ tướng Al-Dbeibah, Chủ tịch HoR Aquila Saleh tuyên bố lệnh phong tỏa đối với ngành dầu khí của nước này sẽ tiếp tục cho đến khi Thống đốc Al-Kabir được phục chức. Ông Saleh nêu rõ việc đóng cửa các mỏ dầu là biện pháp “bảo vệ tài sản của người dân Libya, cũng như bảo vệ tài nguyên quốc gia”.

Chủ tịch HoR nhấn mạnh quyết định của HoR về việc bổ nhiệm Thống đốc, Phó Thống đốc và Hội đồng Quản trị CBL được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời khẳng định ông Al-Kabir và Phó Thống đốc Marai Al-Barassi cần được phục chức để tiếp tục nhiệm vụ điều hành CBL.

Trước đó, HoR đã tiến hành bỏ phiếu tái bổ nhiệm ông Al-Kabir làm Thống đốc CBL và ông Al-Barassi làm Phó Thống đốc. Chủ tịch HoR cũng lưu ý việc bổ nhiệm Thống đốc CBL không thuộc thẩm quyền của Hội đồng Tổng thống Libya, cho rằng động thái này là vi phạm Hiến pháp và các thỏa thuận chính trị; nhấn mạnh việc bổ nhiệm Thống đốc CBL là thẩm quyền của HoR sau khi tham vấn Hội đồng cấp cao Nhà nước Libya (HCS).

HoR và HCS đều được quốc tế công nhận theo thỏa thuận chính trị năm 2015, mặc dù hai cơ quan lập pháp này ủng hộ các phe khác nhau trong phần lớn cuộc xung đột ở Libya.

UNSMIL thông báo các cuộc tham vấn, với sự tham gia của đại diện từ HoR, HCS và Hội đồng Tổng thống Libya đã kết thúc. Các bên nhất trí đệ trình một dự thảo thỏa thuận để HCS và HoR xem xét, hoàn thiện trước khi ký kết chính thức.

Tin vui đến với người dân Libya khi HoR và HCS vừa đạt được đồng thuận và ký tuyên bố chung về vấn đề bổ nhiệm Thống đốc và Ban Giám đốc CBL. Tuy nhiên, 30 ngày đàm phán cho việc bổ nhiệm là khoảng thời gian khá dài trong bối cảnh hoạt động khai thác dầu mỏ ở Libya vẫn bị phong tỏa. Trong trường hợp tiến trình bổ nhiệm Thống đốc và Ban Giám đốc CBL gặp trắc trở, bóng ma khủng hoảng, thậm chí xung đột có thể quay trở lại, đe dọa chấm dứt giai đoạn tương đối yên bình kéo dài bốn năm qua tại Libya.

Có thể bạn quan tâm

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.