Tình hình Libya hậu Mùa xuân Arab: Nguy cơ lửa xung đột lan nhanh

Xung đột có nguy cơ bùng phát mạnh trở lại tại Libya kể từ sau vụ đụng độ đẫm máu xảy ra ở thủ đô Tripoli giữa tháng 5 vừa qua cũng như các cuộc biểu tình yêu cầu Thủ tướng Chính phủ thống nhất quốc gia Libya (GNU) Abdulhamid Dbeibah từ chức.

Phương tiện bị phá hủy sau cuộc đụng độ tại Tripoli, Libya. (Ảnh: THX/TTXVN)
Phương tiện bị phá hủy sau cuộc đụng độ tại Tripoli, Libya. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lo ngại bạo lực leo thang khiến ngọn lửa xung đột có thể cháy lan đe dọa an ninh khu vực, Liên minh châu Phi (AU), các nước láng giềng kêu gọi các bên đối địch ở Libya chấm dứt giao tranh, đối thoại để tìm giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng hiện nay.

Libya bị chia rẽ sâu sắc kể từ sau cuộc chính biến năm 2011 dẫn đến việc lật đổ nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi. Quốc gia Bắc Phi rơi vào tình trạng chia rẽ quyền lực với hai chính phủ song song - gồm GNU được Liên hợp quốc công nhận đóng tại thủ đô Tripoli và chính phủ ở miền đông, nhận được sự hậu thuẫn của Quân đội Quốc gia Libya (LNA) do Tướng Khalifa Haftar đứng đầu.

Cuộc nội chiến đã chấm dứt, song mâu thuẫn giữa các phe nhóm đối địch ở Libya vẫn âm ỉ và bạo lực có nguy cơ bùng phát trở lại bất cứ lúc nào. Những cuộc đụng độ nổ ra hồi giữa tháng 5 vừa qua tại Tripoli sau khi một thủ lĩnh phe vũ trang bị Lữ đoàn 444 sát hại.

Sau đó, Lữ đoàn 444 - nhóm vũ trang thân GNU của Thủ tướng Dbeibah, đã giao tranh với lực lượng Radaa - nhóm vũ trang kiểm soát một số khu vực phía đông Tripoli và sân bay Tripoli. Bạo lực leo thang sau khi ông Dbeibah công bố một loạt sắc lệnh hành pháp nhằm giải giáp lực lượng Radaa và giải tán các nhóm vũ trang khác có trụ sở tại Tripoli, trong khi lại không giải giáp hay giải tán Lữ đoàn 444.

Là một trong những quốc gia ở Bắc Phi hứng chịu hậu quả tàn khốc của làn sóng biểu tình và bạo lực trong “Mùa xuân Arab” xảy ra hồi cuối năm 2010 và đầu năm 2011, sau gần 15 năm, Libya vẫn chật vật tìm lối thoát khủng hoảng. Trước cuộc chính biến mùa xuân năm 2011, Libya là một trong những nước xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới.

Là quốc gia nắm giữ trữ lượng hydrocarbon được kiểm chứng lớn nhất châu Phi, song Libya không thể vực dậy nền công nghiệp dầu mỏ bởi phải vật lộn với các vấn đề nội bộ. Chia rẽ, bất ổn cản trở hoạt động sản xuất dầu mỏ, nguồn thu ngoại tệ chính của Libya.

Trước những diễn biến gần đây có nguy cơ khiến bạo lực leo thang nguy hiểm ở Libya, Hội đồng Hòa bình và An ninh của AU (AUPSC) đã kêu gọi ngừng bắn vô điều kiện và một tiến trình hòa giải toàn diện do người Libya lãnh đạo; đồng thời phản đối sự can thiệp từ bên ngoài vào các vấn đề nội bộ của Libya.

Sau cuộc họp mới đây giữa các bộ trưởng ngoại giao ba nước Ai Cập, Tunisia và Algeria, các quan chức ngoại giao ba nước láng giềng của Libya đã ra tuyên bố chung kêu gọi tất cả các phe phái ở Libya ưu tiên lợi ích của người dân. Ai Cập, Tunisia và Algeria yêu cầu các bên ở Libya tiến tới đồng thuận, dưới vai trò giám sát của Liên hợp quốc và sự hỗ trợ từ các nước láng giềng, nhằm chấm dứt tình trạng chia rẽ và bảo đảm tiến trình chính trị dẫn đến các cuộc bầu cử Quốc hội và Tổng thống.

Lệnh ngừng bắn được thiết lập năm 2020 giúp chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài gần 10 năm ở Libya đã nhiều lần bị phá vỡ bởi các cuộc xung đột tiếp diễn ở một số khu vực. Trong khu vực do GNU kiểm soát, các lực lượng dân quân và nhóm vũ trang vẫn hoạt động mạnh mẽ, cạnh tranh ảnh hưởng và kiểm soát các nguồn lực. Lời kêu gọi giải trừ vũ khí và thống nhất các lực lượng an ninh được đưa ra nhiều lần, nhưng nỗ lực này vẫn gặp nhiều khó khăn do sự thiếu tin tưởng và cạnh tranh lợi ích giữa các phe phái.

Thủ tướng GNU Dbeibah mới đây kêu gọi các nhóm vũ trang ở nước này chấm dứt hoạt động độc lập và tham gia các thể chế nhà nước. Ông cũng cam kết sẽ xây dựng một đất nước không bị chi phối bởi các lực lượng khác nhau. Trong khi Chính phủ của Thủ tướng Dbeibah chịu nhiều áp lực trong nước, với các cuộc biểu tình đòi ông từ chức, thì Quốc hội tại miền đông và Hội đồng Nhà nước cấp cao tại Tripoli đang tiến hành đàm phán để tìm “người thống nhất quốc gia” và thành lập chính phủ mới.

Sự chia rẽ sâu sắc và bất ổn an ninh khiến quốc gia Bắc Phi này một lần nữa phải đối mặt nguy cơ xung đột, đe dọa an ninh khu vực.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.