Quy chuẩn kỹ thuật: “Hàng rào” bắt buộc bảo vệ người tiêu dùng

Quy chuẩn kỹ thuật không đơn thuần là những giới hạn, yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm, hàng hóa. Đây là công cụ pháp lý bắt buộc giúp Nhà nước kiểm soát các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, môi trường, an ninh quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra minh bạch, công bằng.

Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm áp dụng quy chuẩn kỹ thuật có liên quan. (Ảnh: Tô Hội)
Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm áp dụng quy chuẩn kỹ thuật có liên quan. (Ảnh: Tô Hội)

Mỗi đối tượng chỉ chịu sự điều chỉnh của một quy chuẩn quốc gia

Theo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật năm 2025, quy chuẩn kỹ thuật quy định mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và các yêu cầu quản lý mà sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường cùng những đối tượng khác trong hoạt động kinh tế-xã hội phải tuân thủ.

Mục tiêu là bảo đảm an toàn, vệ sinh và sức khỏe con người; bảo vệ động vật, thực vật, môi trường; bảo vệ lợi ích, an ninh quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng. Quy chuẩn cũng phải phù hợp các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, không tạo ra những rào cản không cần thiết đối với thương mại.

Khác với tiêu chuẩn mang tính tự nguyện áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật được cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật và bắt buộc thực hiện. Đây cũng là căn cứ để tổ chức đánh giá sự phù hợp đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và các đối tượng liên quan.

Một nguyên tắc đáng chú ý là mỗi sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường hoặc đối tượng khác chỉ được điều chỉnh bởi một quy chuẩn kỹ thuật quốc gia thống nhất trên phạm vi toàn quốc, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng một đối tượng cùng lúc chịu nhiều yêu cầu kỹ thuật khác nhau, gây chồng chéo, khó khăn cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Quy chuẩn kỹ thuật địa phương cũng không được đặt ra yêu cầu khác đối với cùng một đối tượng đã được quy định trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.

Đối với những sản phẩm, dịch vụ hoặc quá trình mang tính đặc thù, địa phương được ban hành quy chuẩn áp dụng trong phạm vi quản lý, phù hợp với điều kiện địa lý, khí hậu, thủy văn và trình độ phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn.

Ưu tiên yêu cầu về tính năng, hạn chế can thiệp vào thiết kế

Quy chuẩn kỹ thuật phải phù hợp thực tiễn Việt Nam và thông lệ quốc tế; bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tính khả thi trong thực hiện và sự đồng bộ với hoạt động đánh giá sự phù hợp.

Quá trình xây dựng quy chuẩn phải có sự tham gia của cơ quan quản lý, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp, cá nhân và các nhóm chịu tác động trực tiếp.

Đáng chú ý, cơ quan xây dựng quy chuẩn được yêu cầu ưu tiên quy định các yêu cầu kỹ thuật dựa trên tính năng của sản phẩm, hàng hóa; hạn chế những yêu cầu mang tính mô tả hoặc can thiệp quá sâu vào thiết kế chi tiết.

Cách tiếp cận này cho phép doanh nghiệp chủ động lựa chọn công nghệ, vật liệu và giải pháp sản xuất, miễn sản phẩm cuối cùng đáp ứng đầy đủ yêu cầu bắt buộc về an toàn, chất lượng và hiệu quả sử dụng. Qua đó, quy chuẩn vừa thực hiện vai trò kiểm soát rủi ro, vừa không thu hẹp không gian đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.

Căn cứ kế hoạch được phê duyệt, cơ quan có thẩm quyền tổ chức xây dựng quy chuẩn; đánh giá tác động, lấy ý kiến rộng rãi và thông báo tới Ban Thư ký Tổ chức Thương mại thế giới. Hồ sơ dự thảo phải được thẩm định trước khi ban hành.

Đối với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, cơ quan soạn thảo phải lấy ý kiến Bộ Khoa học và Công nghệ. Với quy chuẩn kỹ thuật địa phương, ý kiến của bộ quản lý ngành, lĩnh vực tương ứng là một trong những căn cứ cần thiết trước khi ban hành.

Trình tự rút gọn được áp dụng trong trường hợp khẩn cấp hoặc khi xuất hiện yêu cầu đột xuất, cấp bách liên quan đến quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ và những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn.

Quy trình này cũng có thể được áp dụng khi cần sửa đổi ngay quy chuẩn kỹ thuật để bảo đảm phù hợp quy chuẩn hoặc văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành.

Không chỉ ban hành, phải thường xuyên cập nhật

Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm áp dụng quy chuẩn kỹ thuật liên quan; thực hiện công bố phù hợp và bảo đảm sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ hoặc quá trình sản xuất đáp ứng đúng quy chuẩn đã công bố.

Nếu phát hiện những quy định không còn phù hợp hoặc phát sinh vướng mắc trong quá trình áp dụng, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kịp thời phản ánh, kiến nghị với cơ quan ban hành.

Cơ quan ban hành quy chuẩn phải trả lời bằng văn bản trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được ý kiến. Việc tạm ngưng hiệu lực của quy chuẩn được thực hiện theo pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trong bối cảnh công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh liên tục thay đổi, quy chuẩn kỹ thuật không thể được xây dựng một lần rồi áp dụng trong thời gian dài mà thiếu rà soát. Hệ thống quy chuẩn cần thường xuyên được đánh giá, cập nhật để theo kịp những rủi ro và yêu cầu quản lý mới.

Khi được xây dựng trên cơ sở khoa học, minh bạch và khả thi, quy chuẩn kỹ thuật sẽ trở thành “hàng rào” bảo vệ sức khỏe, môi trường và quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, đây cũng là công cụ tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng hàng hóa Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Trình diễn giải pháp công nghệ cho an ninh, an toàn, cứu hộ tại Secutech+ Vietnam 2026

Trình diễn giải pháp công nghệ cho an ninh, an toàn, cứu hộ tại Secutech+ Vietnam 2026

Tại triển lãm Secutech+ Vietnam 2026, HTI Group giới thiệu hệ sinh thái các sản phẩm công nghệ được nghiên cứu, phát triển và làm chủ bởi đội ngũ kỹ sư Việt Nam, từ các giải pháp phục vụ an ninh, giám sát, phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ cứu nạn đến những ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số...

Từ những em bé thu mình vì mặc cảm, các em ở trường Hy Vọng dần hòa nhập với bạn bè, được ghi nhận bởi những thế mạnh riêng và tìm thấy vị trí của mình trong tập thể.

Có một ngôi trường nhân văn mang tên Hy Vọng

Giáo dục nhân văn ngoài truyền đạt kiến thức, còn cần môi trường để những đứa trẻ có xuất phát điểm khác nhau vẫn được học tập, trưởng thành và xây dựng tương lai. Ở Đà Nẵng có một ngôi trường như vậy - Trường Hy Vọng.

Tham quan Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt. (Ảnh: Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt)

Điện hạt nhân: Xây nhà máy chỉ là điểm khởi đầu

Việt Nam có thể nhập khẩu thiết bị và lựa chọn công nghệ, nhưng không thể nhập khẩu năng lực quốc gia để vận hành điện hạt nhân an toàn trong hàng chục năm. Bài toán thực sự không chỉ là xây dựng nhà máy, mà là chuẩn bị con người, hệ thống pháp quy và một hệ sinh thái đủ sức tiếp nhận, kiểm soát, từng bước làm chủ công nghệ.

Sở Khoa học-Công nghệ Hà Nội tổ chức diễn tập ứng phó y tế trong sự cố bức xạ và hạt nhân. (Ảnh: Thu Hằng)

Quản lý an toàn bức xạ trước yêu cầu mới

Ứng dụng bức xạ, đồng vị phóng xạ ngày càng mở rộng, trong khi Việt Nam chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới của năng lượng nguyên tử. Thực tế này đòi hỏi phương thức quản lý phải chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ hành chính sang kiểm soát theo mức độ rủi ro, tăng cường phân cấp và ứng dụng dữ liệu số.

Đà Nẵng mở không gian tầm thấp: Từ thí điểm dịch vụ đến hạ tầng kinh tế mới.

Đà Nẵng mở không gian tầm thấp: Từ thí điểm dịch vụ đến hạ tầng kinh tế mới

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) cho giao hàng hay cứu hộ, việc Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng khởi động Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp” cho thấy một bước đi mang tính chiến lược: Biến tầng không lưu thấp thành một lớp hạ tầng kinh tế kỹ thuật mới.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà để phục vụ sản xuất, góp phần giảm chi phí tiền điện. (Ảnh: LÊ CHI)

Bài toán sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Nhu cầu năng lượng ngày càng lớn đang đặt ra yêu cầu không chỉ bảo đảm đủ nguồn cung mà còn phải sử dụng hiệu quả từng đơn vị năng lượng. Trong bối cảnh đó, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra cách tiếp cận mới: Đo lường chính xác mức tiêu thụ, nhận diện điểm lãng phí, tối ưu vận hành.

Hình ảnh hạt tiêu xanh, hạt tiêu đen, hạt tiêu trắng Tiên Phước. (Ảnh minh họa: Cục Sở hữu trí tuệ)

Những gốc tiêu 40 năm tuổi và “tấm căn cước” của vị cay xứ Tiên

Trên vùng đất gò đồi nhiều sỏi đá, những dây tiêu bản địa vẫn bám vào thân cây sống, len rễ sâu vào lòng đất và cho ra loại hạt nhỏ nhưng thơm, cay nồng. Chỉ dẫn địa lý “Tiên Phước” được bảo hộ mở ra cơ hội để sản vật lâu đời này vượt khỏi những phiên chợ địa phương, tiến đến thị trường rộng lớn hơn.

Dạy và học thế nào để người học thực sự "làm chủ" công nghệ trí tuệ nhân tạo. (Ảnh minh họa có sử dụng AI )

Giáo dục trong kỷ nguyên AI, từ sử dụng đến làm chủ công nghệ

Việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào trường học đã được thí điểm trong năm học 2025-2026 và định hướng triển khai đại trà từ năm học 2026–2027. Nhìn lại hành trình này, câu hỏi lớn nhất của ngành giáo dục đặt ra lúc này không còn là "có nên dạy AI hay không", mà là dạy và học thế nào để người học thực sự "làm chủ" công nghệ.

Người Viettel ở Natcom không rời đi khi thị trường khó khăn nhất. Ảnh: Viettel Global.

15 năm Viettel tại Haiti: Hành trình vượt qua nghịch cảnh để phát triển

Giữa một thị trường liên tục đối mặt với thiên tai, bất ổn và thiếu thốn, Natcom không chỉ vươn lên dẫn đầu viễn thông mà còn đang đưa kết nối trở thành nền tảng cho tài chính số và đời sống. Đó là câu chuyện về những “đóa hoa nở trong đá” - không sinh ra từ phép màu, mà từ sự bền bỉ ở lại và lớn lên trong nghịch cảnh.

Các sản phẩm chè Tủa Chùa ngày càng được chuẩn hóa bao bì, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng tầm giá trị. (Ảnh: Mỹ Linh)

Để sáng chế y dược không dừng lại trong phòng thí nghiệm

Nhiều kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực y dược có tiềm năng ứng dụng nhưng để đi từ phòng thí nghiệm đến thị trường, các nhà khoa học còn phải vượt qua khoảng cách lớn về bảo hộ, định giá, đàm phán và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ.

Pháp và Việt Nam có tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh. (Ảnh: Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam)

Tăng cường kết nối khoa học-công nghệ Việt Nam-Pháp

Mối quan hệ Việt Nam-Pháp có bề dày lịch sử hơn 50 năm, đã vượt qua những thách thức của khoảng cách địa lý và biến động tình hình khu vực, thế giới, ngày càng phát triển mạnh mẽ và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước. 

Trung tâm phục vụ hành chính công phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: CÔNG VINH)

Xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số, đưa hệ thống số vào vận hành hiệu quả

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trên toàn quốc vẫn đối mặt không ít khó khăn về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và cơ chế thực thi. Để khắc phục bất cập này, Kế hoạch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số được kỳ vọng đưa hệ thống số vào vận hành đồng bộ, hiệu quả.