Từ dữ liệu đất đai, cây trồng đến AI, vệ tinh và thiết bị bay không người lái, Ấn Độ đang từng bước xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, trong đó AI được kỳ vọng trở thành công cụ trực tiếp hỗ trợ nông dân ra quyết định, nâng năng suất, tiết kiệm nước và giảm chi phí. Đây cũng là những kinh nghiệm mở ra dư địa hợp tác với Việt Nam.
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại New Delhi, Giáo sư C.S.C. Sekhar, Trưởng Ban Nghiên cứu Kinh tế nông nghiệp tại Viện Tăng trưởng kinh tế, cho biết trong bối cảnh quỹ đất hạn chế nhưng nhu cầu lương thực lớn, Ấn Độ phải tìm cách khai thác hiệu quả hơn từng đơn vị đất đai. Công nghệ được kỳ vọng không chỉ tăng năng suất mà còn giảm chi phí, cải thiện thu nhập cho nông dân và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên.
Một trong những nền tảng quan trọng là xây dựng hạ tầng dữ liệu cho nông nghiệp. Thông qua AgriStack và Sứ mệnh Nông nghiệp kỹ thuật số, Ấn Độ đang hình thành hệ thống dữ liệu về nông dân, đất đai và cây trồng, tạo cơ sở để các ứng dụng AI cung cấp dịch vụ nông nghiệp nhanh và chính xác hơn.
Đáng chú ý, AI đang được đưa trực tiếp đến người nông dân. Tháng 2/2026, Ấn Độ triển khai giai đoạn đầu Bharat-VISTAAR - nền tảng hạ tầng công cộng kỹ thuật số ứng dụng AI, tích hợp dữ liệu từ AgriStack với kiến thức và quy trình canh tác của Hội đồng Nghiên cứu nông nghiệp Ấn Độ.
Thông qua nền tảng này, nông dân có thể nhận tư vấn theo từng địa điểm về quản lý cây trồng, thời tiết, giá nông sản, sâu bệnh và sức khỏe đất, kể cả bằng hình thức tương tác qua giọng nói. Điều quan trọng là AI không chỉ cung cấp thông tin mà hướng tới hỗ trợ những quyết định cụ thể trong sản xuất: khi nào gieo trồng, cần bao nhiêu nước và phân bón, phát hiện sâu bệnh ở đâu và thời điểm nào nên bán nông sản.
AI cũng được kết hợp với vệ tinh, viễn thám, cảm biến, Internet vạn vật và thiết bị bay không người lái để hình thành mô hình nông nghiệp chính xác. Dữ liệu thu thập từ các công nghệ này giúp xác định khu vực cần tưới nước, bón phân hoặc xử lý sâu bệnh, qua đó hướng tới nguyên tắc sử dụng ít hơn nhưng hiệu quả hơn.
Một thí dụ là chương trình “Mỗi giọt nước, thêm mùa vụ”, tập trung vào tưới nhỏ giọt và tưới phun mưa. Đến tháng 6/2026, hơn 11 triệu ha đã được đưa vào hệ thống tưới tiêu vi mô. Theo Giáo sư C.S.C. Sekhar, kinh nghiệm này cho thấy công nghệ chỉ phát huy hiệu quả trên quy mô lớn khi đi cùng chính sách hỗ trợ và khả năng tiếp cận tài chính của nông dân.
Ấn Độ đồng thời áp dụng những giải pháp tương đối đơn giản nhưng có khả năng tạo tác động lớn như gieo sạ lúa và bón phân sâu, giúp giảm lao động, hạn chế thất thoát vật tư. Với thiết bị bay không người lái, mô hình “công nghệ như một dịch vụ” cho phép nông dân thuê dịch vụ phun thuốc, bón phân hoặc khảo sát đồng ruộng thay vì phải tự đầu tư thiết bị.
Theo Giáo sư C.S.C. Sekhar, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của Ấn Độ trong xây dựng AgriStack, ứng dụng AI, thiết bị bay không người lái, tưới tiêu chính xác, gieo sạ và bón phân sâu. Ngược lại, Ấn Độ có thể học hỏi Việt Nam về tổ chức thị trường, vai trò của hợp tác xã và liên kết giữa các hộ nông dân.
Trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường, nông nghiệp thông minh và chế biến nông sản được xác định là những lĩnh vực có tiềm năng thúc đẩy hợp tác công nghệ. Hai nước có thể tăng cường phối hợp trong dự báo thời tiết, cảnh báo sâu bệnh, chia sẻ dữ liệu thị trường, nghiên cứu giống thích ứng biến đổi khí hậu, cũng như kết nối các trường đại học và viện nghiên cứu.
Từ kinh nghiệm của Ấn Độ, có thể thấy AI trong nông nghiệp không đơn thuần là đưa một công cụ mới đến đồng ruộng. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng kết nối dữ liệu, khoa học, công nghệ, chính sách, doanh nghiệp và người nông dân để biến dữ liệu thành những quyết định sản xuất cụ thể.
Đối với Việt Nam và Ấn Độ, dư địa hợp tác vì thế không chỉ nằm ở việc chuyển giao thiết bị hay ứng dụng riêng lẻ, mà còn ở cùng nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển các giải pháp AI phù hợp điều kiện sản xuất, giúp nông dân nâng cao hiệu quả, sử dụng tài nguyên tiết kiệm và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
