Thay vì được học tập, vui chơi và phát triển trong môi trường an toàn thì gần 140 triệu trẻ em trên thế giới đang oằn mình trước gánh nặng mưu sinh. Nhân Ngày Thế giới chống lao động trẻ em (12/6) năm nay, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) kêu gọi các nước chung tay bảo vệ trẻ em khỏi nạn lao động sớm, trao cho các em cơ hội vun đắp tương lai tươi sáng hơn thông qua học tập.
Trong khi nhiều bạn bè đồng trang lứa đến trường thì mỗi ngày tại một mỏ đá ở Kenema phía đông nam Sierra Leone, cô bé Adama, 12 tuổi, lại cùng cha mẹ đập vỡ những khối đá lớn thành sỏi để bán cho nhà thầu xây dựng.
Adama đã làm việc ở mỏ đá được hơn 5 năm với hy vọng tiết kiệm đủ tiền để quay trở lại lớp học, tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ trở thành một giáo viên. Tuy nhiên, ước mơ đó đang ngày càng xa vời khi tổng thu nhập của cả gia đình từ công việc nặng nhọc này chỉ khoảng 2 USD mỗi ngày, thậm chí không đủ trả tiền ăn hằng ngày. Nỗi lo “cơm áo gạo tiền” không chỉ tước đi quyền cơ bản được tiếp cận giáo dục của Adama, mà còn trở thành "hòn đá tảng" đè nặng lên ước mơ và tương lai của em.
Adama chỉ là một trong số hàng trăm triệu trẻ em trên thế giới bị tước đoạt tuổi thơ, sớm phải bươn chải với cuộc sống lao động cực nhọc, vất vả.
Tổng Giám đốc ILO Gilbert Houngbo nêu rõ, mọi đứa trẻ đều xứng đáng có cơ hội học tập, vui chơi và lớn lên trong một môi trường an toàn, không bị bóc lột và không phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm. Tuy nhiên, dù đang ở độ tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới”, vẫn còn 138 triệu trẻ em trên thế giới đang bị “mắc kẹt” giữa cuộc sống mưu sinh. Trong đó, cứ 5 trẻ thì có 2 trẻ phải làm việc trong điều kiện không an toàn tại các trang trại, hầm mỏ, công xưởng, thậm chí bị bóc lột sức lao động quá mức.
Bức tranh lao động trẻ em toàn cầu hiện nay ghi nhận những gam màu tương phản. Châu Á-Thái Bình Dương là khu vực đạt được thành tựu rõ rệt với tỷ lệ lao động trẻ em giảm mạnh, chỉ còn 3%. Trong khi đó, châu Phi cận Sahara là “điểm nóng” đáng lo ngại, chiếm gần hai phần ba tổng số lao động trẻ em trên toàn cầu. Xung đột và đói nghèo là những nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều em nhỏ, nhất là tại châu Phi, bỏ học và bươn chải với cuộc sống lao động vất vả.
Về tổng thể, số lao động trẻ em đã giảm gần một nửa trong 20 năm qua, song giới chuyên gia cho rằng, để hoàn thành mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn lao động trẻ em vào năm 2030, thế giới cần đẩy nhanh tiến độ lên gấp 11 lần mức hiện nay. Tổng Giám đốc ILO thừa nhận, đây là thách thức lớn, nhất là trong bối cảnh tình trạng đói nghèo và xung đột có xu hướng gia tăng tại một số khu vực, đặt tương lai của hàng triệu trẻ em vào tình thế bấp bênh.
Tuy nhiên, chấm dứt lao động trẻ em là yêu cầu cấp thiết bởi đây là vấn đề có tác động trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực. Nếu tiếp diễn, vấn nạn này có thể cản trở sự phát triển toàn diện của thế hệ tương lai và gây tổn thất cho nền kinh tế và xã hội. Bỏ học và tham gia thị trường lao động quá sớm khiến trẻ đối mặt nguy cơ tổn hại sức khỏe thể chất và tinh thần, đồng thời tước đi cơ hội học tập, nâng cao trình độ của các em. Về lâu dài, lao động trẻ em kéo theo vòng luẩn quẩn của nghèo đói-lao động sớm-thất học, tạo nên rào cản lớn đối với tương lai phát triển của các nước.
Xóa bỏ hoàn toàn lao động trẻ em là một hành trình lâu dài và nhiều gian nan, đòi hỏi sự kiên định, phối hợp chặt chẽ và đầu tư liên tục từ nhiều phía. Ngày Thế giới chống lao động trẻ em năm nay được phát động với chủ đề “Thẻ đỏ với lao động trẻ em: Công bằng cho trẻ em, việc làm tử tế cho người lớn”.
Thông qua chủ đề này, ILO và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) kêu gọi các nước tăng cường đầu tư cho an sinh xã hội, bảo đảm phổ cập giáo dục và chất lượng giáo dục, tạo việc làm và sinh kế bền vững cho người lao động, để mọi trẻ em đều được sống, học tập và phát triển trong một môi trường an toàn, lành mạnh.
