Phục hồi xuất khẩu ngành thủy sản

Ngành thủy sản của Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong năm 2023. Những thách thức này xuất phát từ những yếu tố vĩ mô trên thị trường quốc tế và cả những vấn đề chưa được giải quyết ở thị trường trong nước.
Xuất khẩu thủy sản quý III và tháng 9/2023 duy trì tăng trưởng ổn định. Ảnh: NAM ANH
Xuất khẩu thủy sản quý III và tháng 9/2023 duy trì tăng trưởng ổn định. Ảnh: NAM ANH

Kim ngạch xuất khẩu, biên lợi nhuận giảm

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, sản xuất thủy sản quý III và tháng 9/2023 duy trì tăng trưởng ổn định. Sản lượng thủy sản quý III/2023 ước đạt 2.520,2 nghìn tấn, tăng 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung chín tháng năm 2023, sản lượng thủy sản ước đạt 6.796,7 nghìn tấn, tăng 2,1% so với cùng kỳ năm trước; bao gồm: cá đạt 4.859 nghìn tấn, tăng 1,8%; tôm đạt 957,4 nghìn tấn, tăng 4,2%; thủy sản khác đạt 980,4 nghìn tấn, tăng 1,6%.

Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của năm 2023 đang thấp hơn nhiều so với năm 2022. Xuất khẩu các sản phẩm như mực, bạch tuộc, cua - ghẹ, nhuyễn thể có vỏ thấp hơn cùng kỳ, với mức giảm từ 6-12%. Tính tới hết tháng 9, xuất khẩu tôm đạt 2,55 tỷ USD, thấp hơn 25% so với cùng kỳ năm 2022. Xuất khẩu cá tra ghi nhận doanh thu gần 1,4 tỷ USD tới cuối tháng 9, giảm 31% so với cùng kỳ năm 2022 nhưng đang có xu hướng hồi phục dần ở các thị trường Trung Quốc, Mexico, Brazil, Hà Lan, Anh và Mỹ… Tương tự, xuất khẩu cá ngừ cũng có chiều hướng cải thiện, với doanh số tháng 9 bằng mức cùng kỳ năm 2022. Tuy nhiên, sự sụt giảm liên tục trong giai đoạn đầu năm khiến lũy kế chín tháng xuất khẩu cá ngừ vẫn giảm 23%, đạt 623 triệu USD.

Theo đánh giá của Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường đang có dấu hiệu tốt dần lên. Do vậy, nếu không có biến động khác, và nguồn nguyên liệu không bị sụt giảm mạnh thì có thể xuất khẩu thủy sản năm 2023 sẽ mang về doanh số khoảng 9,2 - 9,3 tỷ USD. Nhưng con số này thấp hơn nhiều so với kim ngạch xuất khẩu thủy sản 11 tỷ USD của năm 2022.

Theo đánh giá của tổ chức xếp hạng tín dụng FiinRatings, những khó khăn trong năm 2023 một phần đến từ những vướng mắc đã có từ năm 2022 như biên lợi nhuận thấp, khó hút vốn, chi phí sản xuất tăng cao...

Nhìn lại năm 2022, mặc dù có mức tăng trưởng xuất khẩu và doanh thu rất lớn nhưng biên lợi nhuận gộp của cả ngành thủy sản chỉ tăng nhẹ, thậm chí có xu hướng giảm ở các doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản biển phục vụ xuất khẩu. Giai đoạn năm 2019 - 2022, biên lợi nhuận gộp của ngành thủy sản dao động quanh mức 7% và đạt 8% trong năm 2022. Ngành nuôi trồng thủy sản biển có biên lợi nhuận dao động quanh mức 28% giai đoạn 2018 - 2021, đã giảm xuống còn 17% trong năm 2022.

Mức biên lợi nhuận gộp thấp của ngành thủy sản chủ yếu do tỷ trọng chi phí đầu vào rất lớn. Biên lợi nhuận gộp thấp làm giảm sức hấp dẫn và khiến ngành khó thu hút được cả nguồn vốn đầu tư lẫn vốn vay.

Tiếp theo là sự gia tăng chi phí sản xuất của ngành càng được phản ánh rõ thông qua xu hướng tăng liên tục của chỉ số giá sản xuất từ năm 2020 tới đầu năm 2023. Giá sản xuất ngành thủy sản tăng mạnh vào cuối năm 2022 với chỉ số giá sản xuất năm 2022 đạt mức 111% so với năm 2021. Xu hướng tăng này vẫn tiếp tục duy trì vào nửa đầu năm 2023 khi chỉ số giá sản xuất sáu tháng đầu năm 2023 ở mức 106% so với cùng kỳ năm 2022. Giá cả các hàng hóa, vật tư đầu vào phục vụ phát triển thủy sản cao, chi phí logistics gia tăng từ năm 2022 hay chi phí nhân công là các nhân tố khiến các chi phí sản xuất chế biến thủy sản luôn ở mức cao.

Cần nhiều biện phá pchính sách và nỗ lực của doanh nghiệp

Xuất khẩu thủy sản năm 2023 sụt giảm cũng do chịu nhiều áp lực từ các yếu tố vĩ mô cả trong nước và quốc tế. Đầu tiên, giá xuất khẩu của các mặt hàng thủy sản đầu năm nay có xu hướng giảm. Sự cạnh tranh về giá thủy sản trên thị trường quốc tế khiến việc tìm kiếm đơn hàng của các doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn, dẫn tới việc giảm giá. Tiếp theo, nhu cầu thủy sản nhập khẩu cũng giảm do các quốc gia nhập khẩu cũng chưa tiêu thụ hết lượng hàng tồn kho lớn của năm trước. Hai nhân tố trên đã tác động làm giảm giá trị xuất khẩu thủy sản 11 tỷ USD trong năm 2022 về còn giá trị ước tính là 9,2 tỷ USD trong năm 2023.

Trong bối cảnh giá xuất khẩu và nhu cầu nhập khẩu quốc tế giảm, ngành thủy sản Việt Nam cũng cần phải giải quyết vấn đề hàng tồn kho nội địa cao của năm 2022. Theo nhận định của FiinRatings, bình quân tồn kho ước tính đã tăng tới gần 30%, từ 4,4 tỷ VND lên hơn 5,6 tỷ VND vào cuối thời điểm năm 2022. Tình trạng hàng tồn kho cao trong khi thời gian luân chuyển hàng tồn kho chậm có thể dẫn tới chi phí lưu trữ bảo quản tăng thêm.

Hiện tại, những khó khăn đối với doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở khâu bán hàng, việc tìm kiếm nguồn vốn, đặc biệt là vốn vay cũng đang đặt ra một số trở ngại nhất định cho ngành thủy sản. Tỷ trọng vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản luôn ở trên mức 50% và tỷ lệ nợ vay trên tổng nguồn vốn chủ sở hữu ngành thủy sản có xu hướng giảm trong giai đoạn 2018 - 2022. Điều này cho thấy vốn chi dài hạn cho doanh nghiệp thủy sản thường là vốn tự có. Cuối năm 2022 tới nửa đầu năm 2023, việc lãi suất tăng cao cùng với chính sách thắt chặt tín dụng khiến cho các doanh nghiệp thủy sản gặp khó khăn trong duy trì sản xuất - xuất khẩu. Do khó tiếp cận nguồn vốn, doanh nghiệp chưa thể đầu tư phát triển công nghệ để giải quyết bài toán năng suất, giảm chi phí sản xuất.

Để tháo gỡ các khó khăn nhằm phục hồi xuất khẩu cho ngành thủy sản, các doanh nghiệp cần tập trung vào việc đa dạng hóa nguồn tài chính, tìm các nguồn vốn dài hạn để tập trung nghiên cứu phát triển, đầu tư vào công nghệ tiên tiến để cải thiện hiệu quả sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó gia tăng giá trị xuất khẩu và giảm được áp lực giá bán.

Từ phía cơ quan quản lý, việc tăng tốc thực thi các biện pháp cụ thể để hỗ trợ sự phát triển bền vững của ngành sản xuất thủy sản là cực kỳ quan trọng. Điều này bao gồm việc hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho khâu cấp vốn, tối ưu hóa chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng và phát triển hạ tầng giao thông vận tải. Đồng thời, tích cực thúc đẩy xúc tiến thương mại, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển, cải thiện hiệu suất và tuân thủ các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường cũng là các biện pháp hỗ trợ đáng kể cho xuất khẩu thủy sản trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Nhiều ngân hàng dành lượng vốn lớn cho lĩnh vực bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Trái phiếu ngân hàng và dòng vốn bất động sản

Ngân hàng tiếp tục phát hành trái phiếu để bổ sung nguồn vốn, trong khi tín dụng kinh doanh bất động sản tăng nhanh và nhiều khoản vay có giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Sự dịch chuyển đồng thời ở hai phía huy động và cho vay khiến cơ cấu sử dụng vốn của các ngân hàng trở thành vấn đề cần được làm rõ.

Các doanh nghiệp đang đối diện với việc không thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng vì hàng loạt rào cản. Ảnh: NAM ANH

Để dòng vốn đồng hành cùng doanh nghiệp

Bài toán tiếp cận nguồn vốn tín dụng vẫn đặt ra nhiều thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp. Việc tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng đòi hỏi sự chủ động chuẩn hóa từ phía doanh nghiệp, đồng thời yêu cầu những cơ chế đánh giá linh hoạt, thực tế hơn từ hệ thống ngân hàng.

Nhiều ngân hàng thương mại đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi. Ảnh: NAM ANH

Giảm lãi suất, thúc đẩy kinh tế

Hàng loạt ngân hàng công bố giảm lãi suất cho vay. Chi phí vốn hạ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp bớt áp lực. Tuy nhiên, như vậy đã đủ để doanh nghiệp mạnh dạn vay thêm và mở rộng kinh doanh?

Từ đầu tháng 10, các phiên giảm điểm chiếm ưu thế áp đảo.

VN-Index lùi về vùng chọn lọc

Thị trường chứng khoán liên tục chịu nhiều sức ép khiến chỉ số VN-Index liên tục giảm điểm. Dù vậy, mức định giá của thị trường đã lùi về vùng hấp dẫn, mở ra cơ hội chọn lọc dài hạn cho nhà đầu tư.

Kết thúc phiên 14/10, VN-Index giảm 14,55 điểm, xuống 1.704,87 điểm. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất níu chân dòng tiền chứng khoán

Thị trường chứng khoán tiếp tục giảm sau khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Trong khi dòng vốn từ nâng hạng cần thời gian để giải ngân, lãi suất tiền gửi hấp dẫn và chi phí vay cao đang tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư.

Những doanh nghiệp vay ngoại tệ sẽ chịu áp lực trả nợ một khi tỷ giá tăng. Ảnh: NAM ANH

Doanh nghiệp ứng phó với tỷ giá

Dù đối diện với những biến động phức tạp của kinh tế thế giới cùng xu hướng siết chặt chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia, tỷ giá USD/VND trong nước vẫn giữ vững đà ổn định nhờ sự điều hành chủ động, linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Niềm tin của nhà đầu tư được củng cố bằng chuyển biến thực tế, thay vì chỉ dựa vào vài phiên thanh khoản tăng mạnh. Ảnh: NAM ANH

Phía sau dòng tiền “giải cứu” giá cổ phiếu

Những pha “giải cứu” giá cổ phiếu sau chuỗi ngày giảm mạnh có thể mở lối ra cho người bán và tạo kỳ vọng cho người mua. Nhưng để cổ phiếu phục hồi bền vững, doanh nghiệp còn phải giải quyết những vấn đề về dòng tiền, lợi nhuận và niềm tin thị trường.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục, ưu tiên doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng bền vững. Ảnh: NAM ANH

Nâng hạng chứng khoán và bài toán mua theo kỳ vọng

Nâng hạng thị trường chứng khoán mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế, nhưng không bảo đảm lợi nhuận cho từng khoản đầu tư. Với nhà đầu tư cá nhân, điều cần làm rõ không chỉ là quỹ nước ngoài mua cổ phiếu nào, mà còn là giá mua và cơ sở để tiếp tục nắm giữ.

Robot hàn chíp điện tử được các doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: NAM ANH

Bài toán vốn của doanh nghiệp điện tử

Muốn có đơn hàng thì phải đầu tư dây chuyền. Muốn đầu tư dây chuyền lại phải có đơn hàng. Vòng luẩn quẩn ấy đang giữ nhiều doanh nghiệp điện tử Việt đứng ngoài chuỗi cung ứng, trong khi cuộc đua bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn ngày càng lớn.

Theo Thông tư 49, Nhà nước chia sẻ rủi ro, đồng thời huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu khoa học. Ảnh: NAM ANH

Cơ chế tài chính mới mở đường cho công nghệ chiến lược

Thông tư 49/2026/TT-BKHCN mở ra cách tiếp cận mới trong cơ chế tài chính cho khoa học, chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý theo kết quả. Cơ chế này tăng quyền tự chủ, giảm gánh nặng thủ tục và tạo dư địa đầu tư cho các công nghệ chiến lược có độ rủi ro cao.

Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, người dân vẫn quen với các giao dịch bằng tiền mặt.

Ngoại lệ của tiền mặt

Cho phép doanh nghiệp trả lương bằng tiền mặt tại vùng khó khăn là một sự điều chỉnh cần thiết khi hạ tầng ngân hàng chưa theo kịp đời sống. Tuy nhiên, ngoại lệ này chỉ thật sự hợp lý nếu vừa bảo vệ được quyền lợi của người lao động, vừa giúp doanh nghiệp chứng minh chi phí hợp pháp, đồng thời không tạo thêm khoảng trống để kê khống, trốn thuế.

Cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn chịu nhiều áp lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Xuất khẩu chật vật giữ đơn hàng

Xuất khẩu tiếp tục lập kỷ lục, nhưng doanh nghiệp đang đứng trước sức ép ngày càng lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ. Bài toán giữ đơn hàng và duy trì sức cạnh tranh ngày càng khó khăn.

Câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là chất xúc tác trung hạn quan trọng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Thị trường giằng co, cơ hội vẫn hiện diện

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn giằng co khi thanh khoản suy yếu và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Dù vậy, định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và câu chuyện nâng hạng vẫn được xem là những động lực đáng chú ý cho giai đoạn tới.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.

Việc nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Chứng khoán đem cơ hội cho tích lũy

Diễn biến thận trọng cùng sự phân hóa sâu sắc của VN-Index thời gian qua đang phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của giới đầu tư. Các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán hiện tại đã lùi về vùng định giá hấp dẫn, mở ra cơ hội đầu tư trong dài hạn.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của nhóm doanh nghiệp bất động sản sẽ tiếp tục gặp nhiều thách thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Bài kiểm tra của doanh nghiệp bất động sản

Khi nguồn vốn không còn rẻ, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận chi phí tài chính cao hơn để đổi lấy khả năng huy động vốn. Điều đó cũng đồng nghĩa chỉ doanh nghiệp có dòng tiền đủ mạnh và dự án hiệu quả mới có thể “sống khỏe”.

Không gian Thế giới kim cương tại các trung tâm thương mại lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh.

“Vùng trũng” quản lý tài sản có giá trị

Kim cương có giá trị hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng, thậm chí được xem như một kênh tích trữ, nhưng vẫn được giao dịch trong một thị trường thiếu tiêu chuẩn thống nhất, truy xuất nguồn gốc và cơ chế bảo vệ người mua.

Với lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Giữ lợi thế thu hút FDI bằng môi trường đầu tư

Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn mở ra cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư.