Tại Chi nhánh Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn-cơ sở Đà Nẵng thuộc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam, công việc ấy diễn ra liên tục trong những nhà xưởng nằm bên tuyến đường sắt bắc-nam.
Mỗi ngày, những người thợ cơ khí, điện, động lực và kỹ thuật đầu máy làm việc bên các thiết bị trọng lượng cực lớn, thực hiện từ bảo dưỡng thường xuyên, sửa chữa định kỳ đến các đợt đại tu lớn theo kế hoạch.
Bình minh tại khu vực phân xưởng, tiếng máy công cụ, cầu trục và các cuộc trao đổi kỹ thuật giữa các tổ sản xuất tạo nên nhịp làm việc quen thuộc. Khác với hình dung của nhiều người về ngành nghề chỉ gắn với dầu mỡ và sức lao động thủ công, sửa chữa đầu máy là công việc đòi hỏi sự phối hợp giữa tay nghề thực hành, kiến thức kỹ thuật và việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình chuyên môn.
Một đầu máy sau thời gian khai thác sẽ được đưa vào các cấp bảo dưỡng hoặc sửa chữa theo quy định. Tùy theo tình trạng kỹ thuật và chu kỳ vận hành, các hạng mục thực hiện có thể khác nhau. Đối với đại tu lớn, đầu máy được kiểm tra tổng thể; nhiều cụm thiết bị, tổng thành quan trọng được tháo kiểm, sửa chữa, phục hồi hoặc thay thế trước khi lắp ráp, hiệu chỉnh và thử nghiệm trở lại.
Theo lãnh đạo đơn vị, mỗi năm Chi nhánh Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn-cơ sở Đà Nẵng thực hiện đại tu lớn khoảng 8 đầu máy. Mỗi đầu máy trải qua khoảng từ 50 đến 60 ngày làm việc liên tục với sự tham gia của nhiều bộ phận chuyên môn khác nhau. Đó là khoảng thời gian đủ dài để từng chi tiết được kiểm tra kỹ lưỡng, từng hạng mục được thực hiện theo đúng yêu cầu kỹ thuật trước khi đầu máy trở lại vận dụng trên tuyến.
Đại tu lớn chỉ là một phần trong khối lượng công việc của đơn vị. Song song với đó là công tác bảo dưỡng định kỳ, sửa chữa các cấp và chuẩn bị kỹ thuật cho hoạt động vận dụng đầu máy hằng ngày. Nhịp công việc diễn ra đều đặn góp phần duy trì trạng thái kỹ thuật ổn định của sức kéo trên tuyến đường sắt huyết mạch bắc-nam.
Chi nhánh Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn-cơ sở Đà Nẵng hiện có 363 cán bộ, công nhân viên. Trong đó, lực lượng trực tiếp làm việc tại phân xưởng sửa chữa gồm 58 người. Con số cho thấy đặc thù của đơn vị kỹ thuật vừa bảo đảm thực hiện sửa chữa, đồng thời đảm nhiệm nhiều khâu quản lý, vận dụng và bảo đảm kỹ thuật khác.
Trong môi trường lao động công nghiệp, mỗi vị trí công việc đều gắn với trách nhiệm cụ thể. Sự phối hợp giữa các khâu quyết định chất lượng cuối cùng của sản phẩm sửa chữa. Dễ nhận thấy ở những người thợ nơi đây là tính kỷ luật và cẩn trọng. Nhiều nhân sự đã gắn bó với nghề hàng chục năm.
Kinh nghiệm thực tế giúp họ nhận biết những dấu hiệu bất thường trong quá trình kiểm tra hoặc vận hành thiết bị. Dù vậy, mọi đánh giá cuối cùng đều phải dựa trên các quy trình kỹ thuật, số liệu đo kiểm và quy định chuyên ngành. Kết hợp giữa kinh nghiệm và kỷ luật nghề nghiệp sẽ tạo nên chất lượng công việc.
Trong ngành đường sắt, mỗi thiết bị sau sửa chữa đều liên quan trực tiếp đến an toàn vận tải. Bởi thế, sự chính xác là yêu cầu kỹ thuật, cũng thể hiện trách nhiệm nghề nghiệp của mỗi người lao động.
Có những hạng mục được thực hiện nhiều lần trong năm nhưng không vì thế mà các nhân sự được phép chủ quan. Tương tự, có những công việc lặp đi lặp lại hằng ngày nhưng luôn đòi hỏi sự tập trung cao độ. Vòng tuần hoàn bền bỉ tạo nên giá trị của lao động kỹ thuật.
Đà Nẵng nằm ở vị trí trung tâm của tuyến đường sắt bắc-nam. Đây cũng là nơi tập trung nhiều hoạt động vận tải quan trọng của ngành. Trong bối cảnh đó, Chi nhánh Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn-cơ sở Đà Nẵng giữ vai trò là đầu mối kỹ thuật quan trọng trong hệ thống bảo đảm sức kéo của khu vực miền trung.
Các đầu máy sau sửa chữa từ đây tiếp tục tham gia kéo tàu trên các cung đường dài xuyên Việt. Chất lượng công tác bảo dưỡng, sửa chữa và quản lý kỹ thuật vì thế có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác của đơn vị vận tải.
Nếu nhìn từ bên ngoài, công việc của người thợ đầu máy có vẻ ít biến động. Mỗi ngày đều là những bản vẽ kỹ thuật, quy trình kiểm tra, thiết bị cơ khí quen thuộc. Nhưng thực chất, đây là lĩnh vực luôn phải thích ứng với yêu cầu mới về công nghệ, quản trị và chất lượng dịch vụ.
Hành trình phát triển của ngành đường sắt đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác kỹ thuật. Điều đó đòi hỏi đội ngũ lao động không ngừng nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức và làm chủ thiết bị.
Ở cơ sở Đà Nẵng, bên cạnh những công nhân nhiều năm kinh nghiệm là lớp lao động trẻ đang từng bước tiếp cận nghề nghiệp. Quá trình truyền nghề diễn ra qua các buổi đào tạo, hướng dẫn chuyên môn và quan trọng là chính công việc hằng ngày trong phân xưởng, qua môi trường lao động tập thể.
Ba mươi sáu năm gắn bó với ngành đường sắt, ông Nguyễn Toàn Quyền, Phó Giám đốc Chi nhánh Xí nghiệp Đầu máy Sài Gòn-cơ sở Đà Nẵng gần như đã đi qua mọi đổi thay của đơn vị. Từ những ngày còn là người thợ trẻ đứng giữa phân xưởng ngổn ngang máy móc, đến khi đảm nhiệm công tác quản lý, điều không thay đổi ở ông là tình yêu với nghề và niềm trân trọng đối với những người lao động đang ngày đêm giữ nhịp vận hành của các đoàn tàu.
Ngắm những đầu máy hoàn thành sửa chữa, chuẩn bị trở lại đường ray, ông vừa rưng rưng trước thành quả của quy trình kỹ thuật, sức mạnh tập thể, và thấm thía cả bao giọt mồ hôi của những người thợ đã nhiều giờ liền làm việc bên tiếng máy, những ca trực kéo dài giữa đêm khuya, những tháng năm tuổi trẻ mà nhiều thế hệ công nhân đã gửi lại nơi nhà xưởng.
Hơn ba thập kỷ qua, đường sắt là nơi làm việc, cũng trở thành một phần cuộc đời ông Quyền để ông được chứng kiến hành trình trưởng thành nghề nghiệp, vui buồn của anh em và cả niềm tự hào được góp sức cho những hành trình nối dài đất nước.
Mỗi khi nhắc đến đội ngũ công nhân kỹ thuật, giọng ông thường chậm lại trong trải nghiệm của người đã dành cả thời thanh xuân để giữ cho những "trái tim thép" của ngành đường sắt luôn bền bỉ trên mọi cung đường.
Với ngành đường sắt, mỗi chuyến tàu vận hành an toàn đều là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều lực lượng khác nhau. Trong đó có những người thợ kỹ thuật đang ngày ngày làm việc tại các cơ sở sửa chữa đầu máy.
Không có những tiếng còi tàu vang vọng hay những khoảnh khắc đón tiễn xúc động nơi sân ga, công việc của họ gắn với nhà xưởng, thiết bị và những yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt. Từ việc hoàn thành đúng tiến độ một đợt đại tu kéo dài gần hai tháng, đến việc bảo đảm trạng thái kỹ thuật cho một đầu máy chuẩn bị xuất xưởng, mỗi công việc đều góp phần duy trì nhịp vận hành của tuyến đường sắt thống nhất.
Trong tháng 5/2026, đúng thời điểm phân xưởng đang tất bật với công việc sửa chữa, bảo dưỡng đầu máy, Đoàn công tác của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và Công đoàn Đường sắt Việt Nam do đồng chí Trần Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc dẫn đầu đã tới thăm, động viên người lao động tại cơ sở Đà Nẵng.
Hoạt động kiểm tra, thăm hỏi, trao quà cho công nhân có hoàn cảnh khó khăn được tổ chức ngay tại phân xưởng. Bên những đầu máy đang được sửa chữa, giữa mùi dầu mỡ quen thuộc và tiếng máy móc vẫn đều đặn vang lên, những phần quà nghĩa tình được trao tận tay người lao động.
Khoảnh khắc để lại nhiều xúc động với những người thợ. Sự quan tâm thể hiện ở việc những khó khăn, vất vả của người lao động nơi phân xưởng luôn được lắng nghe và sẻ chia.
Bàn tay vốn quen cầm cờ lê, mỏ lết khi ấy siết chặt hơn trong những cái bắt tay thăm hỏi. Từng câu chuyện về công việc, đời sống, gia đình được trao đổi chân tình giữa lãnh đạo ngành và người lao động.
Tinh thần lạc quan đã trở thành giá trị nghề nghiệp và càng hiện rõ trong những lúc đơn vị đối mặt áp lực về tiến độ hay khối lượng công việc tăng cao.
Anh em vẫn động viên nhau bằng niềm sẻ chia rất đỗi thân thương: thăm hỏi gia đình, nhắc nghỉ tay uống nước hay những tiếng cười vang lên giữa nhà xưởng đủ vơi nỗi nhọc nhằn. Nét bình thản cùng niềm tin vào giá trị lao động khiến họ thêm vững vàng để càng thêm tự hào tiếp tục hồi sinh những "trái tim thép".
