Lấy di sản nâng giá trị đường sắt

Nỗ lực biến hoạt động chuyên chở thông thường thành hành trình du lịch, trải nghiệm văn hóa, nhiều chuyến tàu giữa cố đô Huế và Đà Nẵng đã tạo nên sức hút mới.

Thưởng thức văn nghệ trên chuyến tàu "Hành trình di sản".
Thưởng thức văn nghệ trên chuyến tàu "Hành trình di sản".

Đi tàu cũng là trải nghiệm

Trước những “chuyến tàu văn hóa” từ Hà Nội đi Hải Phòng, từ Hà Nội đi Từ Sơn (Bắc Ninh) thời gian qua, hơn 2 năm trước, một chặng đường “du lịch hóa đường sắt” tạo được chú ý là “Hành trình di sản miền Trung” giữa hai địa phương Huế và Đà Nẵng. Từ tháng 3/2024, Tổng công ty đường sắt Việt Nam khai thác các giá trị di sản của hai vùng đất này đưa lên 4 chuyến tàu trong ngày gồm 2 chuyến khởi hành từ Huế đi Đà Nẵng và ngược lại.

Có mặt trên đoàn tàu giao diện mới từ Huế vào Đà Nẵng, vừa ra mắt dịp 26/3 năm nay, nhiều nhóm khách cảm nhận được không khí rộn rã khác với những chuyến tàu chở khách thông thường. Chưa ngồi “ấm” chỗ, mọi người đã đi lại tấp nập xuyên qua các toa tàu mang sắc tím, vàng, điểm chút son và hoa văn gợi nét cung đình. “Mục tiêu” chính đều tập trung về hai toa cộng đồng nơi có dịch vụ ăn sáng, ăn nhẹ, xem biểu diễn nghệ thuật và thưởng trà Huế. Tại đây nhóm nghệ nhân - đầu bếp phục vụ một số loại bánh trái đặc trưng Huế, Đà Nẵng. Liền đó, thưởng thức các điệu hò Huế, các bài hát mang âm hưởng dân ca Huế do nhóm 3 nghệ sĩ thể hiện. Nghe hát và có nhu cầu thể hiện, khách có thể lên hát giao lưu. Văn nghệ hai chiều tạo nên không khí tương tác vui vẻ với sự góp mặt của nhiều giọng ca từ các vùng đất. Và sân khấu mini trở nên của chung người đi tàu.

Sau những sắc màu cố đô từ điểm khởi hành Ga Huế đến Lăng Cô; từ Lăng Cô đi Đà Nẵng, toa tàu lại tràn ngập những âm thanh sôi nổi của các ca khúc trẻ trung mang tinh thần “thành phố đáng sống” Đà Nẵng. Ở chiều ngược lại thì tàu mang không khí Đà Nẵng trước, cứ như vậy, trên mỗi luồng tàu luôn có nhóm nghệ sĩ, nghệ nhân sẵn sàng phục vụ trước khi tàu chuyển bánh.

“Qua hai năm vận hành, mô hình này đã được ghi nhận tốt từ người dân trong nước, đặc biệt là du khách quốc tế đã đón nhận hào hứng”, ông Lương Xuân Thường, Bí thư, Giám đốc chi nhánh vận tải đường sắt Đồng Hới cho biết. Theo đó, việc đi tàu không phải là một hành trình nữa mà là trải nghiệm thật sự. Được truyền thông rộng rãi và có sự ủng hộ của hai thành phố Đà Nẵng, Huế, khách đi chuyến tàu di sản này ngày càng đông. Vào các dịp cao điểm, khách quốc tế chiếm khoảng 50-60%. Giá cả có “nhỉnh” hơn 15-20% so đi tàu thông thường và ô-tô, nhưng theo nhiều khách phản hồi, mọi người rất hưởng ứng.

122.jpg
Ga Huế xưa. Ảnh tư liệu

Dựa trên giá trị lâu bền

“Sau hai năm, chúng tôi cải tạo, nâng cấp đoàn tàu, thêm trải nghiệm mới cho hành khách. Tháng đầu tính từ 26/3/2026, lượng khách tăng gấp đôi so cùng kỳ”, ông Thường cho biết: “Chúng tôi luôn lấy ý kiến hành khách để đổi mới trên tàu. Đặc biệt là vệ sinh toa xe, phong cách phục vụ, luôn phải mới nhưng phải dựa trên cái gốc di sản. Thời gian tới sẽ mở rộng đặc sản vùng miền, quà lưu niệm để phục vụ khách tận nơi.

Cũng với tinh thần tôn vinh di sản, thể hiện rõ hơn dấu ấn của di sản giao thông, di sản công nghiệp trên địa bàn, trước đó ngày 9/10/2025, Sở Du lịch thành phố Huế đã có quyết định công nhận Ga Huế là điểm du lịch của thành phố Huế. Theo Trưởng ga Huế Trần Danh Văn, đây là sự khẳng định Ga Huế không chỉ là hạ tầng giao thông, mà là một tài sản văn hóa. Ông Văn cho biết, tại địa chỉ số 2 Bùi Thị Xuân, phường Thuận Hóa, Ga Huế là một trong những nhà ga cổ nhất Việt Nam với gần 120 năm hình thành và phát triển, mang giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc trưng của cố đô. Đặc biệt, theo Quyết định số 1152/QĐ-UBND ngày 30/5/2018 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế), Ga Huế là một trong 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu tại Huế.

Thời gian qua, kiến trúc cổ kính và không gian đặc trưng của khu ga đã thu hút nhiều du khách đến tham quan, check-in. Với nỗ lực của ga và sự ủng hộ của Tổng công ty đường sắt Việt Nam, không gian Café hỏa xa được mở ngay cạnh ga cũng trở thành một điểm đến mới, thoáng rộng, được bài trí theo phong cách “nhà tàu” với mặt ngoài mở ra phía sông Hương, mặt trong hướng vào khu vực đường ray của ga. Tâm huyết với không gian này, theo Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty đường sắt Việt Nam Trần Tuấn Anh, với những công trình hàng trăm năm tuổi, các giá trị văn hóa, lịch sử liên quan cần được giữ gìn và tìm cách tạo dựng các không gian mới mẻ để công chúng, du khách đến trải nghiệm.

Đó cũng là niềm tự hào của những người làm nghề tại Ga Huế cũng như trên các tuyến đường sắt Bình-Trị-Thiên, khi các công trình và nhiều hiện vật thiết bị, máy móc của ngành được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh kỹ thuật, giao thông mà đã trở thành những tài sản văn hóa.

123.jpg
Mặt trong ga Huế hiện nay.

Tại toa cộng đồng được dành làm không gian thưởng trà với ghế ngồi thiết kế hướng ra cửa sổ, nhiều nhóm khách thong thả ngắm cảnh đầm, vịnh Lăng Cô và biển núi hùng vĩ khi tàu qua đèo Hải Vân. Thao tác tỉ mỉ từng công đoạn pha trà cho khách chụp ảnh và rót từng chén thơm hương sen mời khách, bạn trẻ Ngô Thị Ái Nhi, nhân viên Công ty cổ phần đặc sản Kim Luông (Huế) giới thiệu, đây là trà đinh ướp sen hồ Tịnh Tâm. Vốn là dòng sen trắng hoàng cung xưa kia mọc trong đại nội, sen được nhân giống ra hồ Tịnh Tâm và dùng để ướp trà.

Có thể bạn quan tâm

Nhiều kinh nghiệm trong và ngoài Việt Nam đã được gợi mở cho các nhà giáo dục, doanh nghiệp và quản lý.

Bắt tay "ba nhà" nâng cấp nhân lực văn hóa

“Nghi vấn” địa chỉ đào tạo có thể tham gia những gì, như thế nào vào thị trường văn hóa? Người học có khả năng sáng tạo, đóng góp gì về sản phẩm, hàng hóa văn hóa song song với quá trình học tập, nghiên cứu? Doanh nghiệp làm sao không “bỏ qua” một nguồn nhân lực tiềm năng và sớm có khả năng tạo ra lợi ích từ văn hóa? Cơ quan quản lý thúc đẩy gì cho sự cộng hưởng của các nguồn lực này? Những vấn đề thú vị lẽ ra cần bàn từ lâu đang được quan tâm, trở thành gợi ý chung cho cả ngành đào tạo trong lĩnh vực văn hóa.

Hoạt động sáng tác và trưng bày tác phẩm tại bản Sìn Suối Hồ (Lai Châu) của nhóm VAS.

Say mê với nghệ thuật, trắc ẩn trước cộng đồng

Triển lãm “Vietnam Art Space - Kết nối Nghệ thuật 2026” diễn ra đến hết đến 1/11/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, số 97 Phó Đức Chính, phường Bến Thành. Đây là không gian đối thoại trực tiếp giữa các họa sĩ từ nhiều vùng miền khác nhau, trong đó có các sĩ thành danh đến những gương mặt trẻ đang định hình ngôn ngữ nghệ thuật.

Múa cung đình Huế.

Thước đo cao nhất là sức sống di sản và chất lượng sống của người giữ di sản

Ở nhiều địa phương, người dân ngày càng chủ động hơn trong việc phục hồi không gian thực hành, tổ chức truyền dạy, xây dựng câu lạc bộ, đưa di sản vào trường học và giới thiệu di sản trên các nền tảng số. Nhiều người trẻ không còn coi di sản là điều gì đó xa xôi, cũ kỹ, mà bắt đầu nhìn thấy trong di sản bản sắc, niềm tự hào, khả năng sáng tạo và cả những cơ hội nghề nghiệp mới... Đó là nhận định của TS Phạm Cao Quý (Cục Di sản văn hóa) trong cuộc trò chuyện với Thời Nay, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

Mã gen văn chương và niềm tha thiết làm nghề

Mã gen văn chương và niềm tha thiết làm nghề

Đọc “Đánh thức mã gen văn học từ góc nhìn thể loại”, tiểu luận phê bình của Hà Vinh Tâm, NXB Hội nhà văn, 2026, nếu cần phải chỉ ra từ chìa khóa (key words) cho cuốn sách này, đó chắc chắn phải là cụm từ “mã gen văn học” và “thể loại”. Toàn bộ 27 bài viết được chia làm hai phần trong cuốn sách tập trung khám phá, giải mã, cắt nghĩa và trao đổi về một số vấn đề, tác giả, tác phẩm và hoạt động giảng dạy văn học xoay quanh hai trục ý tưởng đó.

Họa sĩ Thành Chương khi vẽ bộ tranh “Hà Nội có cầu Long Biên”. Ảnh: NVCC

Vẽ cầu Long Biên vừa quen vừa lạ

Ở tuổi gần 80, mới đây họa sĩ Thành Chương được trao giải ở hạng mục Tác phẩm tại Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 với bộ tranh sơn mài “Hà Nội có cầu Long Biên”. Cây cầu trong tranh ông vừa là ký ức tuổi thơ, vừa là hình ảnh hiện hữu mỗi ngày, khi từ nhà bước ra, ông đã có thể nhìn thấy cây cầu thân thuộc.

Lấy ý kiến về đặt tên đường, công trình công cộng

Dự thảo Nghị định “Ban hành Quy chế đặt tên, đổi tên đường phố, công trình công cộng” vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đăng tải trên cổng thông tin https://bvhttdl.gov.vn. Dự thảo có nhiều nét mới và khi được ban hành, sẽ thay thế Nghị định số 91/2005/NĐ-CP ngày 11/7/2005 của Chính phủ về việc ban hành “Quy chế đặt tên, đổi tên đường phố, công trình công cộng”.

Tránh lệ thuộc AI trong học tập

Tránh lệ thuộc AI trong học tập

Hội thảo khoa học quốc tế “Ngôn ngữ học và Việt Nam học trong kỷ nguyên mới: Thách thức và cơ hội” vừa diễn ra, do Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội tổ chức.

Lan tỏa giao lưu

Lan tỏa giao lưu

Chiều thứ năm (22/10) vừa qua, Tuần lễ Sách - Công nghệ và Ngày hội Văn hóa đọc Đà Nẵng vừa được khai mạc tại Thư viện thành phố Đà Nẵng với chủ đề “Lan tỏa tri thức - Kết nối công nghệ”. Không gian điểm nhấn của ngày hội mang tên “Thư viện số - Công nghệ đọc thông minh”, giới thiệu nhiều sách điện tử, sách nói, sách tương tác thực tế ảo và thực tế tăng cường (VR/AR). Ngoài ra, còn nhiều hoạt động trải nghiệm công nghệ và giao lưu thơ-nhạc, văn nghệ, và đố vui có thưởng được tổ chức.

Người ở lại trong đêm

Tôi biết đến câu chuyện ấy trong một đêm ở Bệnh viện E, khi bản thân cũng đang cần đến sự chăm sóc của các y, bác sĩ. Giữa những lo lắng của riêng mình, tôi chú ý đến một người đàn ông trung niên. Bác không phải người nhà bệnh nhân, cũng chẳng quen biết gì với cháu sinh viên vừa gặp tai nạn giao thông được mình đưa vào cấp cứu.

“Tử chiến trên không” nhận giải Phim hay nhất tại Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng 2026.

“Lịch sử tạo bản sắc cho nền điện ảnh của chúng ta”

Năm 2025, đạo diễn Trần Quang Hàm (Hàm Trần) ghi dấu bộ phim ăn khách “Tử chiến trên không”, kể về một sự kiện lịch sử có thật làm chấn động ngành hàng không Việt Nam. Chia sẻ với Thời Nay, trong vai trò là đạo diễn, biên kịch, dựng phim, anh nói về những “bí quyết” để làm nên một tác phẩm điện ảnh lịch sử hấp dẫn.

Mượn con đường đô thị dẫn vào con đường người trẻ

Mượn con đường đô thị dẫn vào con đường người trẻ

Từ cuộc gặp chẳng ai mong muốn nơi ngã tư đường, “Người khách mới trên chuyến xe 461” (NXB Kim Đồng) mở ra câu chuyện đẹp về tình thân, tình người giữa nhịp sống đô thị hối hả. Chọn cách kể ký ức đan xen hiện tại, nhà báo-nhà văn Nguyễn Khắc Cường khéo léo xâu chuỗi các tình tiết để từng câu chuyện tưởng chừng giản đơn ấy dẫn người đọc đến nhiều tầng cảm xúc khác nhau.

Tinh thần jazz sinh viên tươi trẻ.

Cảm nhận một Việt Nam rất mới qua jazz

Một đêm nhạc jazz được lên ý tưởng, dàn dựng và chuẩn bị từ thiết kế sân khấu, truyền thông đến hậu cần và biểu diễn… đều do sinh viên. Điều đặc biệt thú vị, chương trình đã chọn hướng giới thiệu jazz trong sự hòa quyện với mạch nguồn truyền thống âm nhạc Việt Nam và truyền thống tri ân người đi trước, những thế hệ nghệ sĩ-giảng viên đặt nền móng cho sự ra đời, trưởng thành của Khoa Nhạc Jazz, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam.

Ảnh: ANH QUÂN

Vươn cánh rộng, hướng tới lan tỏa

Tại khu vực trung tâm của biên giới phía bắc, nếu ai dành được thời gian thu mát mẻ để du ngoạn, hẳn đã dự được buổi xòe Thái đặc sắc “đại hoành tráng vung cánh” vừa diễn ra tối thứ sáu (16/10) vừa qua với sự tham gia của 2.026 người mang tên “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” tại sân vận động phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai.

Học sinh Trường Phổ thông DTNT THPT tỉnh Quảng Ngãi gói bánh truyền thống trong ngày Tết cổ truyền.

Gieo bản sắc ở trường dân tộc nội trú

Hệ thống Trường phổ thông Dân tộc nội trú (PTDTNT) không chỉ gánh vác sứ mệnh tạo dựng sự bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục cho vùng khó khăn, mà còn là không gian văn hóa đặc biệt. Đây chính là nơi hội tụ, bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống quý báu của các dân tộc thiểu số giữa dòng chảy hội nhập và chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.

Khách nước ngoài “đi chợ” Việt. Ảnh: NGUYỆT ANH

Người chạy chợ

Thành, bốn mươi mốt tuổi, kiếm sống bằng nghề dẫn khách nước ngoài đi chụp ảnh chợ Hà Nội. Khách tìm thấy tour trên Airbnb (nền tảng phục vụ du lịch), đăng ký rồi đeo máy ảnh theo cậu luồn giữa những hàng rau, hàng cá. Cậu vẫn đùa mình cũng là người chạy chợ.

“Ảo quan” nhận giải tại Hàn Quốc

Theo Nhà hát kịch Sân khấu nhỏ TP Hồ Chí Minh, vở nhạc kịch đương đại “Ảo quan” (Tác giả-đạo diễn: Chinh Ba) vừa được trao giải “Tác phẩm đặc biệt” tại Liên hoan Nghệ thuật sân khấu Chữa lành Quốc tế Daegu (Hàn Quốc) lần thứ 23.

Một góc Phố Hiến sau quá trình tu bổ.

Nhiều điều cần tránh trong việc phục hồi Phố Hiến

Quyết định phê duyệt đồ án quy hoạch tái hiện thương cảng Phố Hiến của tỉnh Hưng Yên vừa qua mở ra cơ hội hồi sinh thương cảng sầm uất trong lịch sử Đàng Ngoài. Tuy nhiên, khơi thông một mạch nguồn di sản đã ngưng trệ hàng thế kỷ không đơn thuần là câu chuyện kiến tạo các công trình kiến trúc hoành tráng.

Một cảnh trong phim “Đông Dương” (1992) được quay tại Vụng Oản, Quảng Ninh. Nguồn: LAODONG.COM

Bài toán khó: Phim trường trong lòng di sản

Thông qua điện ảnh, di sản đi vào đời sống đương đại, trở thành chất liệu cho sáng tác. Tuy vậy, trước nguy cơ đe dọa tính toàn vẹn của di sản, đã có nhiều câu hỏi sao cho vừa giữ được di sản, vừa tạo điều kiện cho điện ảnh trở thành cầu nối quá khứ với hôm nay?