Lấy di sản nâng giá trị đường sắt

Nỗ lực biến hoạt động chuyên chở thông thường thành hành trình du lịch, trải nghiệm văn hóa, nhiều chuyến tàu giữa cố đô Huế và Đà Nẵng đã tạo nên sức hút mới.

Thưởng thức văn nghệ trên chuyến tàu "Hành trình di sản".
Thưởng thức văn nghệ trên chuyến tàu "Hành trình di sản".

Đi tàu cũng là trải nghiệm

Trước những “chuyến tàu văn hóa” từ Hà Nội đi Hải Phòng, từ Hà Nội đi Từ Sơn (Bắc Ninh) thời gian qua, hơn 2 năm trước, một chặng đường “du lịch hóa đường sắt” tạo được chú ý là “Hành trình di sản miền Trung” giữa hai địa phương Huế và Đà Nẵng. Từ tháng 3/2024, Tổng công ty đường sắt Việt Nam khai thác các giá trị di sản của hai vùng đất này đưa lên 4 chuyến tàu trong ngày gồm 2 chuyến khởi hành từ Huế đi Đà Nẵng và ngược lại.

Có mặt trên đoàn tàu giao diện mới từ Huế vào Đà Nẵng, vừa ra mắt dịp 26/3 năm nay, nhiều nhóm khách cảm nhận được không khí rộn rã khác với những chuyến tàu chở khách thông thường. Chưa ngồi “ấm” chỗ, mọi người đã đi lại tấp nập xuyên qua các toa tàu mang sắc tím, vàng, điểm chút son và hoa văn gợi nét cung đình. “Mục tiêu” chính đều tập trung về hai toa cộng đồng nơi có dịch vụ ăn sáng, ăn nhẹ, xem biểu diễn nghệ thuật và thưởng trà Huế. Tại đây nhóm nghệ nhân - đầu bếp phục vụ một số loại bánh trái đặc trưng Huế, Đà Nẵng. Liền đó, thưởng thức các điệu hò Huế, các bài hát mang âm hưởng dân ca Huế do nhóm 3 nghệ sĩ thể hiện. Nghe hát và có nhu cầu thể hiện, khách có thể lên hát giao lưu. Văn nghệ hai chiều tạo nên không khí tương tác vui vẻ với sự góp mặt của nhiều giọng ca từ các vùng đất. Và sân khấu mini trở nên của chung người đi tàu.

Sau những sắc màu cố đô từ điểm khởi hành Ga Huế đến Lăng Cô; từ Lăng Cô đi Đà Nẵng, toa tàu lại tràn ngập những âm thanh sôi nổi của các ca khúc trẻ trung mang tinh thần “thành phố đáng sống” Đà Nẵng. Ở chiều ngược lại thì tàu mang không khí Đà Nẵng trước, cứ như vậy, trên mỗi luồng tàu luôn có nhóm nghệ sĩ, nghệ nhân sẵn sàng phục vụ trước khi tàu chuyển bánh.

“Qua hai năm vận hành, mô hình này đã được ghi nhận tốt từ người dân trong nước, đặc biệt là du khách quốc tế đã đón nhận hào hứng”, ông Lương Xuân Thường, Bí thư, Giám đốc chi nhánh vận tải đường sắt Đồng Hới cho biết. Theo đó, việc đi tàu không phải là một hành trình nữa mà là trải nghiệm thật sự. Được truyền thông rộng rãi và có sự ủng hộ của hai thành phố Đà Nẵng, Huế, khách đi chuyến tàu di sản này ngày càng đông. Vào các dịp cao điểm, khách quốc tế chiếm khoảng 50-60%. Giá cả có “nhỉnh” hơn 15-20% so đi tàu thông thường và ô-tô, nhưng theo nhiều khách phản hồi, mọi người rất hưởng ứng.

122.jpg
Ga Huế xưa. Ảnh tư liệu

Dựa trên giá trị lâu bền

“Sau hai năm, chúng tôi cải tạo, nâng cấp đoàn tàu, thêm trải nghiệm mới cho hành khách. Tháng đầu tính từ 26/3/2026, lượng khách tăng gấp đôi so cùng kỳ”, ông Thường cho biết: “Chúng tôi luôn lấy ý kiến hành khách để đổi mới trên tàu. Đặc biệt là vệ sinh toa xe, phong cách phục vụ, luôn phải mới nhưng phải dựa trên cái gốc di sản. Thời gian tới sẽ mở rộng đặc sản vùng miền, quà lưu niệm để phục vụ khách tận nơi.

Cũng với tinh thần tôn vinh di sản, thể hiện rõ hơn dấu ấn của di sản giao thông, di sản công nghiệp trên địa bàn, trước đó ngày 9/10/2025, Sở Du lịch thành phố Huế đã có quyết định công nhận Ga Huế là điểm du lịch của thành phố Huế. Theo Trưởng ga Huế Trần Danh Văn, đây là sự khẳng định Ga Huế không chỉ là hạ tầng giao thông, mà là một tài sản văn hóa. Ông Văn cho biết, tại địa chỉ số 2 Bùi Thị Xuân, phường Thuận Hóa, Ga Huế là một trong những nhà ga cổ nhất Việt Nam với gần 120 năm hình thành và phát triển, mang giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc trưng của cố đô. Đặc biệt, theo Quyết định số 1152/QĐ-UBND ngày 30/5/2018 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế), Ga Huế là một trong 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu tại Huế.

Thời gian qua, kiến trúc cổ kính và không gian đặc trưng của khu ga đã thu hút nhiều du khách đến tham quan, check-in. Với nỗ lực của ga và sự ủng hộ của Tổng công ty đường sắt Việt Nam, không gian Café hỏa xa được mở ngay cạnh ga cũng trở thành một điểm đến mới, thoáng rộng, được bài trí theo phong cách “nhà tàu” với mặt ngoài mở ra phía sông Hương, mặt trong hướng vào khu vực đường ray của ga. Tâm huyết với không gian này, theo Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty đường sắt Việt Nam Trần Tuấn Anh, với những công trình hàng trăm năm tuổi, các giá trị văn hóa, lịch sử liên quan cần được giữ gìn và tìm cách tạo dựng các không gian mới mẻ để công chúng, du khách đến trải nghiệm.

Đó cũng là niềm tự hào của những người làm nghề tại Ga Huế cũng như trên các tuyến đường sắt Bình-Trị-Thiên, khi các công trình và nhiều hiện vật thiết bị, máy móc của ngành được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh kỹ thuật, giao thông mà đã trở thành những tài sản văn hóa.

123.jpg
Mặt trong ga Huế hiện nay.

Tại toa cộng đồng được dành làm không gian thưởng trà với ghế ngồi thiết kế hướng ra cửa sổ, nhiều nhóm khách thong thả ngắm cảnh đầm, vịnh Lăng Cô và biển núi hùng vĩ khi tàu qua đèo Hải Vân. Thao tác tỉ mỉ từng công đoạn pha trà cho khách chụp ảnh và rót từng chén thơm hương sen mời khách, bạn trẻ Ngô Thị Ái Nhi, nhân viên Công ty cổ phần đặc sản Kim Luông (Huế) giới thiệu, đây là trà đinh ướp sen hồ Tịnh Tâm. Vốn là dòng sen trắng hoàng cung xưa kia mọc trong đại nội, sen được nhân giống ra hồ Tịnh Tâm và dùng để ướp trà.

Có thể bạn quan tâm

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Kẻ sĩ ra làm quan hành chính có phải chỉ ung dung ở chốn miếu đường, bàn bạc văn nhã và tỏ ra đức vọng thôi đâu?

Minh họa: HOÀNG NGUYÊN THẠCH

Mầm cây đợi

Con đường độc đạo từ bản đến trường ướt nhấm nhoét. Đất đá tở ra từng tảng, thi thoảng có những hộc đá lăn xuống chặn ngang đường. 

“Khoác áo mới” cho rối cạn Tế Tiêu

“Khoác áo mới” cho rối cạn Tế Tiêu

Mang theo ký ức tuổi thơ và trách nhiệm gia đình, Phạm Quang Hữu (sinh năm 2000, con trai Nghệ nhân Ưu tú Phạm Công Bằng) lựa chọn từ bỏ công việc ổn định, trở về quê nhà.

Ta sẽ khác đi, khi đọc Haruki Murakami

Ta sẽ khác đi, khi đọc Haruki Murakami

Thế giới thì trôi đi nhưng những câu chuyện sẽ lưu lại. Mỗi truyện ngắn trong tác phẩm “Ngôi thứ nhất số ít” (NXB Phụ Nữ Việt Nam) của Haruki Murakami sẽ là một lát cắt của thế giới.

Trải nghiệm khám phá trong không gian xanh

Trải nghiệm khám phá trong không gian xanh

Chiều ngày 23/5 vừa qua, tại Vincom Mega Mall Ocean City, Khu đô thị Ocean Park 2, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên đã khai mạc dự án truyền thông “Chạm sáng tạo 2026 Riz Lơ Ngơ”.

Quỹ cần đầu tư phục hồi các môn nghệ thuật cổ truyền đã và đang mai một. Ảnh: QUANG HƯNG

“Quỹ xúc tác” tiếp sức văn hóa, nghệ thuật

Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Một trong những nội dung được các nhà quản lý và những người hoạt động văn hóa quan tâm là việc thí điểm Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư.

Lễ Tiến xuân ngưu tại Hoàng thành Thăng Long.

Nghiêm cẩn khi tái dựng nghi lễ cung đình

Hoàng cung Thăng Long dung chứa những giá trị di sản văn hóa phi vật thể đa dạng, phong phú, có chiều sâu, cần được đầu tư nghiên cứu, tái dựng và phát huy lợi thế trong phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam.

Sống đời phu cơm

Quốc Anh, 40 tuổi, mỗi sáng ra khỏi nhà cùng một chiếc điện thoại sạc đầy, một bình nước lọc, cái áo khoác bạc màu vì nắng, và chiếc hộp đựng đồ ăn vuông vức treo trước xe như hòm thuốc của một ông lang. Anh không chữa bệnh. Anh chữa đói. Mà đói ở phố bây giờ là thứ bệnh cấp tính, phát lên rất nhanh, đòi cấp cứu trong 15 phút.

Du khách trải nghiệm làm sơn mài tại làng nghề Hạ Thái (Hà Nội).

Tiếp sức “đương đại hóa” cổ truyền

Có rất nhiều trường hợp di sản văn hóa được khai thác, ứng dụng vào việc tạo ra các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, thủ công, mỹ nghệ phục vụ xã hội, tạo ra giá trị kinh tế cho các doanh nghiệp, tổ chức, cộng đồng.

Di tích Bản Chiềng (Thái Lan) lưu lại các hiện vật cổ trong lòng đất. Ảnh: TRỊNH SINH

Xây dựng thương hiệu di sản để bảo tồn

Nhiều nước trên thế giới đã xây dựng thương hiệu cho các di sản văn hóa với mục đích cụ thể là phát triển du lịch. Đó là một trong những mục tiêu chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa.

Khu di tích Bạch Đằng Giang (Hải Phòng) được tôn tạo, trở thành điểm đến du lịch, văn hóa, giáo dục.

Bảo chứng tinh hoa bằng căn cốt tinh hoa

Xây dựng, khẳng định, lan tỏa thương hiệu di sản, phải bảo đảm tốt được việc bảo tồn, bảo vệ, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật… mà di sản đó hội tụ. Đó là cơ sở bền vững cho việc khai thác lâu dài, bền vững giá trị kinh tế, thương mại của di sản.

Học sinh trải nghiệm tinh hoa nghề gốm.

Muốn làm tốt phải kể hết cái khó!

Nói đến thương hiệu, cũng là nói đến thị trường, đến kinh tế, đến thương mại với những quy luật của thương trường. Việc biến những di sản văn hóa thành cái “vốn” để làm thương mại là việc rất khó mà nhiều doanh nghiệp, trong đó có những người thực hành di sản đã từng bước “dò dẫm” và thành công.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Drama mang tên thanh xuân

Hoan đến chỗ hẹn sớm 10 phút. Khoảng thời gian đó đủ để tâm trạng bình ổn. Bởi vì người hẹn cô hôm nay là anh. Người của một thời tha thiết. Người mà cô đã hơn 20 năm không gặp, thậm chí hoàn toàn bặt tin.

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Các thuật toán (truyền thông mạng xã hội) đã tiêu giảm nhiều mặt cảm xúc của con người - ghét, yêu, phẫn nộ, vui mừng, bối rối - thành một danh mục duy nhất: Tương tác.

Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội) trở thành điểm đến mới nhờ tái hiện các công trình kiến trúc và các hoạt động văn hóa của nhiều dân tộc anh em.

Chuyên đề "Gió di sản căng buồm thương hiệu"

Xây dựng thương hiệu từ di sản văn hóa là mảnh đất giàu tiềm năng. Theo tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về Phát triển văn hóa Việt Nam, công cuộc này cần dựa trên nền tảng và khai thác sức mạnh nội sinh của văn hóa.

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Tác phẩm “Nguồn sáng” của Vũ Xuân Đông (70cm x 70cm x 65cm), treo dưới đèn mái vòm của tòa nhà số 19 Lê Thánh Tông.

Tầm vóc lớn của di sản văn hóa, giáo dục

Trong ngày thứ bảy (16/5) vừa qua, đã diễn ra Hội nghị tổng kết kinh nghiệm công tác xây dựng Hồ sơ khoa học Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Đưa bản sắc vào "kể chuyện" trong nghệ thuật biểu diễn là một hướng đi của công nghiệp văn hóa. Ảnh: QUANG HƯNG

Hiểu thế mạnh để làm tốt công nghiệp văn hóa

Gần đây, trong cuộc làm việc của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, vấn đề xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa là những nội dung được chỉ đạo khẩn trương thực hiện.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những ngã ba đời

Tôi tới căn nhà anh thuê ngay đầu phố Lý Nam Đế (Hà Nội) bởi một sự tình cờ. Ngồi lại lai rai vài ly cũng chẳng phải có hẹn mà nên. Nhưng tôi cứ nhớ mãi cái khung hình có dòng chữ mà một lãnh đạo của Đảng, Nhà nước viết tặng anh “ai cũng có rất nhiều chỗ để đi, nhưng chỉ có một chốn để trở về”.

Văn hóa kiến tạo thương hiệu Việt

Văn hóa kiến tạo thương hiệu Việt

Ngày 15/5 tại Hà Nội, Diễn đàn quốc gia “Văn hóa kiến tạo thương hiệu Việt trong kỷ nguyên hội nhập” đã diễn ra tại Học viện Phụ nữ Việt Nam, do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam phối hợp Hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu TP Hà Nội tổ chức.

 Những trang sách “đời người” với Huế

Những trang sách “đời người” với Huế

Được ví như công trình “tổng kết cuộc đời”, bộ sách “Phan Thuận An với Huế” (NXB Tri thức) không chỉ là tuyển tập những bài viết kết tinh một đời nghiên cứu tâm đắc của tác giả mà còn là nguồn tư liệu quan trọng với những ai yêu văn hóa lịch sử, di sản vùng đất Cố đô Huế.

Sáng tác về đường sắt

Sáng tác về đường sắt

Tại Huế ngày 12/5, với sự chỉ đạo của Tổng công ty đường sắt Việt Nam, Công ty cổ phần đường sắt Bình Trị Thiên đã phối hợp tổ chức tọa đàm “Viết về những ký ức, kỷ niệm sâu sắc ngành Đường sắt Việt Nam”.

“Tôi ngưỡng mộ giá trị văn hóa của người Việt”

“Tôi ngưỡng mộ giá trị văn hóa của người Việt”

Năm 2024, nhà thơ, GS, TS người Mỹ Bruce Weigl được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Tô Lâm ký trao tặng Huân chương hữu nghị nhờ đóng góp tích cực trong việc tham gia dịch và quảng bá hiệu quả các tác phẩm văn học Việt Nam, tổ chức giao lưu, kết nối, góp phần xây dựng nhịp cầu hữu nghị giữa Việt Nam và Mỹ.

Những đóa sen bất khuất

Những đóa sen bất khuất

Lấy hình tượng hoa sen làm mạch dẫn xuyên suốt, triển lãm chuyên đề “Sen trong đá” kể câu chuyện về vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam giữa chiến tranh và lao tù vừa được khai mạc tại Bảo tàng Côn Đảo (đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh).