Nhiệm vụ kép về AI

Một chủ đề nổi bật tại Diễn đàn Hòa bình Paris vừa diễn ra tại Cung điện Chaillot (Pháp) là tác động xã hội của Trí tuệ nhân tạo (AI) đối với giáo dục và phát triển bền vững toàn cầu.

Học sinh tiểu học học tiếng Anh cùng Al. (Ảnhh: Nguyên Khôi)
Học sinh tiểu học học tiếng Anh cùng Al. (Ảnhh: Nguyên Khôi)

Mục tiêu quản lý và sử dụng AI hiệu quả và an toàn trở nên cấp thiết, đặt ngành giáo dục trước “nhiệm vụ kép”, vừa phải tận dụng cơ hội mở rộng tri thức mà công nghệ này mang lại, vừa phải bảo vệ các giá trị cốt lõi của con người.

Với sự tham gia của nhiều nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ các nước theo lời mời của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cùng đại diện tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và xã hội dân sự, Diễn đàn Hòa bình Paris tập trung vào ứng dụng AI trong giáo dục - vấn đề được xã hội quan tâm.

Tại các nước đang phát triển, AI góp phần đáng kể khắc phục tình trạng thiếu giáo viên và cải thiện chất lượng dạy học nếu được phát triển trên nền tảng hạ tầng phù hợp và có sự tham gia của cộng đồng địa phương. Những dự án thí điểm tại Ấn Độ, Malawi và Nigeria cho thấy học sinh có những tiến bộ rõ rệt chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng.

Tại Ai Cập, hệ thống gia sư ảo bằng AI hỗ trợ giáo viên dạy toán bằng tiếng Arab đã giúp nữ sinh ở vùng sâu, vùng xa rút ngắn khoảng cách học tập so với nam sinh, qua đó chứng minh tiềm năng của công nghệ này trong thu hẹp chênh lệch giới và xã hội. AI cho thấy có thể trở thành đòn bẩy mạnh mẽ giúp giảm bất bình đẳng giữa các môi trường xã hội và văn hóa khác nhau nếu được triển khai theo hướng có đạo đức, có trách nhiệm và gắn với điều kiện địa phương.

Công nghệ số, AI góp phần quan trọng vào đổi mới giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự phổ biến của các công cụ AI, nhất là chatbot như ChatGPT giúp mở rộng tri thức. Học sinh, sinh viên có thể sử dụng AI để làm sáng tỏ các khái niệm khó hiểu, giúp những học sinh yếu thế tiếp cận kiến thức mà trước đây họ không có điều kiện học thêm. Học sinh có thể dùng AI để tìm nguồn tư liệu nhanh hơn.

Tuy nhiên, việc phổ biến AI trong giáo dục mà thiếu hạ tầng công cộng được cảnh báo sẽ khiến những học sinh không có điện hoặc thiết bị học tập càng bị thiệt thòi. Ngoài ra, các mô hình AI được phát triển chủ yếu dựa trên tri thức phương Tây có nguy cơ làm lu mờ ngôn ngữ và tri thức bản địa, đồng thời làm suy yếu văn hóa học tập tập thể vốn đóng vai trò quan trọng trong quá trình xã hội hóa của học sinh. Bởi thế, nhiều ý kiến cho rằng, thay vì áp dụng, các quốc gia cần tự làm chủ công nghệ AI bằng cách thiết kế và quản lý những công cụ phù hợp với điều kiện của mình nhằm tránh rơi vào “chủ nghĩa thực dân số”.

AI chỉ thật sự hữu ích khi được định hướng bởi các mục tiêu giáo dục rõ ràng, do giáo viên và chuyên gia phát triển cùng xây dựng, giúp tăng cường tư duy độc lập mà không triệt tiêu nỗ lực học tập. Hơn nữa, sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi cách học, cách dạy và tạo ra sự bối rối về định nghĩa gian lận.

Nếu không được quản lý tốt, những mặt trái của AI sẽ gây ảnh hưởng tới giáo dục. Sự phổ biến của các công cụ AI như ChatGPT, khiến các trường học và giáo viên phải đau đầu để xác định ranh giới giữa việc sử dụng công nghệ hỗ trợ và gian lận học thuật.

Nhiều giáo viên lo ngại ChatGPT đang khuyến khích học sinh né tránh nỗ lực tư duy, tác động tiêu cực tới khả năng sáng tạo, nhất là trong các môn nhân văn và ngôn ngữ, nơi công cụ này cho kết quả đáng kinh ngạc. Một mối lo ngại khác là nguy cơ lệ thuộc vào AI, đồng nghĩa với mất khả năng tự tư duy, cũng như các rủi ro liên quan như vi phạm bản quyền, thu thập dữ liệu cá nhân và thông tin sai lệch.

Tiến trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của AI mang lại cho ngành giáo dục những cơ hội mới chưa từng có, từ việc góp phần đổi mới giáo dục, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức tới áp dụng phương pháp học cá nhân hóa, trong khi vẫn bảo đảm nâng cao nhận thức về công bằng, bình đẳng và đạo đức. Khi tiến trình này diễn ra nhanh hơn, nhu cầu của xã hội tương lai về nhân sự có tay nghề cao trong các lĩnh vực như AI, dữ liệu lớn và an ninh mạng tiếp tục tăng.

Tuy nhiên, phần lớn giáo viên vẫn chưa thật sự sẵn sàng đối diện với làn sóng công nghệ đang định hình lại giáo dục toàn cầu này và tình trạng thiếu hụt nhân tài trong lĩnh vực công nghệ thông tin nói chung, AI nói riêng, là thách thức lớn đối với mỗi quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.