Nhiệm vụ kép về AI

Một chủ đề nổi bật tại Diễn đàn Hòa bình Paris vừa diễn ra tại Cung điện Chaillot (Pháp) là tác động xã hội của Trí tuệ nhân tạo (AI) đối với giáo dục và phát triển bền vững toàn cầu.

Học sinh tiểu học học tiếng Anh cùng Al. (Ảnhh: Nguyên Khôi)
Học sinh tiểu học học tiếng Anh cùng Al. (Ảnhh: Nguyên Khôi)

Mục tiêu quản lý và sử dụng AI hiệu quả và an toàn trở nên cấp thiết, đặt ngành giáo dục trước “nhiệm vụ kép”, vừa phải tận dụng cơ hội mở rộng tri thức mà công nghệ này mang lại, vừa phải bảo vệ các giá trị cốt lõi của con người.

Với sự tham gia của nhiều nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ các nước theo lời mời của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cùng đại diện tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và xã hội dân sự, Diễn đàn Hòa bình Paris tập trung vào ứng dụng AI trong giáo dục - vấn đề được xã hội quan tâm.

Tại các nước đang phát triển, AI góp phần đáng kể khắc phục tình trạng thiếu giáo viên và cải thiện chất lượng dạy học nếu được phát triển trên nền tảng hạ tầng phù hợp và có sự tham gia của cộng đồng địa phương. Những dự án thí điểm tại Ấn Độ, Malawi và Nigeria cho thấy học sinh có những tiến bộ rõ rệt chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng.

Tại Ai Cập, hệ thống gia sư ảo bằng AI hỗ trợ giáo viên dạy toán bằng tiếng Arab đã giúp nữ sinh ở vùng sâu, vùng xa rút ngắn khoảng cách học tập so với nam sinh, qua đó chứng minh tiềm năng của công nghệ này trong thu hẹp chênh lệch giới và xã hội. AI cho thấy có thể trở thành đòn bẩy mạnh mẽ giúp giảm bất bình đẳng giữa các môi trường xã hội và văn hóa khác nhau nếu được triển khai theo hướng có đạo đức, có trách nhiệm và gắn với điều kiện địa phương.

Công nghệ số, AI góp phần quan trọng vào đổi mới giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự phổ biến của các công cụ AI, nhất là chatbot như ChatGPT giúp mở rộng tri thức. Học sinh, sinh viên có thể sử dụng AI để làm sáng tỏ các khái niệm khó hiểu, giúp những học sinh yếu thế tiếp cận kiến thức mà trước đây họ không có điều kiện học thêm. Học sinh có thể dùng AI để tìm nguồn tư liệu nhanh hơn.

Tuy nhiên, việc phổ biến AI trong giáo dục mà thiếu hạ tầng công cộng được cảnh báo sẽ khiến những học sinh không có điện hoặc thiết bị học tập càng bị thiệt thòi. Ngoài ra, các mô hình AI được phát triển chủ yếu dựa trên tri thức phương Tây có nguy cơ làm lu mờ ngôn ngữ và tri thức bản địa, đồng thời làm suy yếu văn hóa học tập tập thể vốn đóng vai trò quan trọng trong quá trình xã hội hóa của học sinh. Bởi thế, nhiều ý kiến cho rằng, thay vì áp dụng, các quốc gia cần tự làm chủ công nghệ AI bằng cách thiết kế và quản lý những công cụ phù hợp với điều kiện của mình nhằm tránh rơi vào “chủ nghĩa thực dân số”.

AI chỉ thật sự hữu ích khi được định hướng bởi các mục tiêu giáo dục rõ ràng, do giáo viên và chuyên gia phát triển cùng xây dựng, giúp tăng cường tư duy độc lập mà không triệt tiêu nỗ lực học tập. Hơn nữa, sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi cách học, cách dạy và tạo ra sự bối rối về định nghĩa gian lận.

Nếu không được quản lý tốt, những mặt trái của AI sẽ gây ảnh hưởng tới giáo dục. Sự phổ biến của các công cụ AI như ChatGPT, khiến các trường học và giáo viên phải đau đầu để xác định ranh giới giữa việc sử dụng công nghệ hỗ trợ và gian lận học thuật.

Nhiều giáo viên lo ngại ChatGPT đang khuyến khích học sinh né tránh nỗ lực tư duy, tác động tiêu cực tới khả năng sáng tạo, nhất là trong các môn nhân văn và ngôn ngữ, nơi công cụ này cho kết quả đáng kinh ngạc. Một mối lo ngại khác là nguy cơ lệ thuộc vào AI, đồng nghĩa với mất khả năng tự tư duy, cũng như các rủi ro liên quan như vi phạm bản quyền, thu thập dữ liệu cá nhân và thông tin sai lệch.

Tiến trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của AI mang lại cho ngành giáo dục những cơ hội mới chưa từng có, từ việc góp phần đổi mới giáo dục, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức tới áp dụng phương pháp học cá nhân hóa, trong khi vẫn bảo đảm nâng cao nhận thức về công bằng, bình đẳng và đạo đức. Khi tiến trình này diễn ra nhanh hơn, nhu cầu của xã hội tương lai về nhân sự có tay nghề cao trong các lĩnh vực như AI, dữ liệu lớn và an ninh mạng tiếp tục tăng.

Tuy nhiên, phần lớn giáo viên vẫn chưa thật sự sẵn sàng đối diện với làn sóng công nghệ đang định hình lại giáo dục toàn cầu này và tình trạng thiếu hụt nhân tài trong lĩnh vực công nghệ thông tin nói chung, AI nói riêng, là thách thức lớn đối với mỗi quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.