Nguy cơ đối đầu gia tăng

Quan hệ giữa Iran và phương Tây lại bị đẩy lên nấc thang căng thẳng mới sau khi các nước châu Âu là Pháp, Anh và Đức (nhóm E3) thúc đẩy việc tái áp đặt các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Iran liên quan chương trình hạt nhân.

Iran tuyên bố sẽ có động thái đáp trả cứng rắn và nguy cơ các hành động “ăn miếng trả miếng” giữa hai bên đe dọa “số phận” vốn mong manh của thỏa thuận hạt nhân mà Tehran ký với các cường quốc.

Nhóm E3 đã kích hoạt cơ chế “snapback”, nhằm tái áp đặt các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Iran, vốn được dỡ bỏ theo thỏa thuận hạt nhân mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) mà Iran đã ký với Nhóm P5+1 (Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Nga và Trung Quốc) năm 2015.

Cơ chế "snapback" được ghi trong Nghị quyết 2231 của Hội đồng Bảo an, cho phép bất kỳ bên nào tham gia thỏa thuận JCPOA có thể đơn phương khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc. E3 cáo buộc Iran không tuân thủ các nghĩa vụ trong JCPOA.

Trong khi đó, nhằm đối trọng với quyết định của nhóm E3, Trung Quốc và Nga, hai Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, đã đề xuất dự thảo nghị quyết gia hạn 6 tháng miễn trừng phạt Iran nhằm trì hoãn việc tái áp đặt các lệnh trừng phạt theo cơ chế “snapback”. Hai nước này cho rằng, việc gia hạn là cần thiết để tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao và tránh kích hoạt cơ chế tái áp đặt trừng phạt có thể gây tổn hại tới các nỗ lực đối thoại mà cộng đồng quốc tế theo đuổi lâu nay. Tuy nhiên, tại cuộc bỏ phiếu chiều 26/9 vừa qua, Hội đồng Bảo an đã không đạt đồng thuận về dự thảo này, đồng nghĩa với việc mọi lệnh trừng phạt Iran từng được "đóng băng" theo JCPOA tự động được tái áp đặt từ ngày 28/9.

Với việc Liên hợp quốc áp đặt trở lại các lệnh trừng phạt, Iran sẽ một lần nữa phải chịu lệnh cấm vận vũ khí và lệnh cấm mọi hoạt động làm giàu và tái chế urani, cũng như mọi hoạt động liên quan đến tên lửa đạn đạo có khả năng mang vũ khí hạt nhân. Các lệnh trừng phạt khác được áp dụng trở lại bao gồm lệnh cấm đi lại đối với hàng chục công dân Iran, đóng băng tài sản đối với hàng chục cá nhân, tổ chức và lệnh cấm cung cấp bất kỳ thứ gì có thể được sử dụng trong chương trình hạt nhân của Iran.

Mặc dù trước khi kích hoạt các lệnh trừng phạt, các nước E3 đã “bật đèn xanh” cho các giải pháp ngoại giao, song Iran vẫn thể hiện lập trường cứng rắn. Lãnh tụ tinh thần tối cao Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei tuyên bố, nước Cộng hòa Hồi giáo sẽ không nhượng bộ trước bất kỳ áp lực nào buộc phải từ bỏ hoạt động làm giàu urani, đồng thời tái khẳng định lập trường rằng Iran không cần và không có ý định sản xuất vũ khí hạt nhân. Bộ Ngoại giao Iran cho rằng, việc khôi phục các biện pháp trừng phạt của Liên hợp quốc là “không có cở sở hợp lý hay chính đáng nào", đồng thời khẳng định đây sẽ không là công cụ gây sức ép mới đối với Tehran. Theo phía Iran, thay vì tạo điều kiện cho đối thoại và hợp tác, các bên lại lựa chọn cách tiếp cận dễ dẫn tới căng thẳng.

Những diễn biến mới này cản trở các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng trong quan hệ Iran và phương Tây. Mặc dù vậy, các nước Anh, Pháp và Đức vẫn khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi một giải pháp ngoại giao mới nhằm bảo đảm Iran không phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời kêu gọi Tehran tránh thực hiện các hành động có thể làm gia tăng căng thẳng.

Trong khi đó, không ủng hộ động thái của Mỹ và E3, Nga tuyên bố sẽ không thực thi các biện pháp trừng phạt, cho rằng những biện pháp như vậy không có giá trị pháp lý. Theo quan điểm của Nga, việc khôi phục trừng phạt phản ánh mong muốn gây sức ép đơn phương thay vì thúc đẩy giải pháp xây dựng trong khuôn khổ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Hành động kích hoạt cơ chế "snapback" của nhóm E3 và quyết định của Hội đồng Bảo an ảnh hưởng đến sự hợp tác của Iran với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Theo người đứng đầu ngành ngoại giao Iran, các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran được kích hoạt, thỏa thuận giữa Iran và IAEA về thanh sát các cơ sở hạt nhân cũng sẽ chấm dứt. Những diễn biến mới này có nguy cơ làm đổ vỡ thỏa thuận hạt nhân lịch sử, đẩy nỗ lực giải quyết “hồ sơ hạt nhân” của Iran vào thế bế tắc và khiến cho cuộc đối đầu giữa Iran và phương Tây ngày càng gia tăng.

Có thể bạn quan tâm

Khách hàng trải nghiệm kính thông minh ở một cửa hàng tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những nguy cơ tiềm ẩn về "bong bóng AI"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “điểm sáng” hiếm hoi, tạo cú huých mạnh mẽ cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi “cơn sốt” AI ngày càng tăng nhiệt, các nền kinh tế cũng đứng trước nhiều câu hỏi lớn.

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.