Căng thẳng gia tăng về vấn đề hạt nhân Iran

Căng thẳng giữa Iran và các nước phương Tây leo thang sau khi Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ không thể thông qua dự thảo nghị quyết nhằm dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt đối với Tehran.

Phiên họp của HĐBA LHQ về dỡ bỏ trừng phạt Iran. Ảnh: UN
Phiên họp của HĐBA LHQ về dỡ bỏ trừng phạt Iran. Ảnh: UN

Tuy nhiên, các bên vẫn còn thời gian để đạt thỏa thuận trước hạn chót ngày 28/9 tới, khi các biện pháp trừng phạt tự động được khôi phục theo điều khoản “Snapback”.

Chia rẽ sâu sắc

Dự thảo nghị quyết do Hàn Quốc trên cương vị Chủ tịch HĐBA trong tháng 9 đệ trình ngày 19/9, đề xuất dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt đối với Iran. Tuy nhiên, văn kiện này đã không được thông qua, do chỉ được bốn thành viên HĐBA ủng hộ, trong khi chín thành viên bỏ phiếu chống, hai nước bỏ phiếu trắng. Nga, Trung Quốc, Algeria và Pakistan ủng hộ mạnh mẽ việc duy trì đình chỉ các nghị quyết trừng phạt Iran. Tuy nhiên, các nước châu Âu phản đối quyết liệt, Mỹ cũng gây áp lực bác bỏ nghị quyết.

Trước đó, hôm 28/8, Anh, Pháp và Đức (Nhóm E3) đã kích hoạt cơ chế “phục hồi nguyên trạng” theo điều khoản “Snapback”, hay cơ chế tự động tái áp đặt trừng phạt, trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), với lý do Iran không tuân thủ thỏa thuận. Cuộc bỏ phiếu của HĐBA được tiến hành theo quy trình nhóm E3 khởi động có thời hạn 30 ngày.

Kết quả bỏ phiếu nêu trên đồng nghĩa các lệnh trừng phạt trước đây của LHQ sẽ được áp dụng trở lại, sau khi thời hạn tự động khôi phục 30 ngày theo điều khoản “Snapback” trong JCPOA kết thúc vào ngày 28/9 tới. Song, quy định này có thể thay đổi nếu HĐBA có hành động đảo chiều. Iran và các cường quốc châu Âu vẫn còn thời gian để đạt thỏa thuận về việc trì hoãn tái áp đặt trừng phạt chống Tehran.

Cuộc bỏ phiếu đã phản ánh rõ sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên HĐBA trong vấn đề hạt nhân Iran. Đại diện thường trực của Nga tại LHQ cho rằng, việc dự thảo nghị quyết không được thông qua đã vi phạm nghiêm trọng quy trình xem xét các tình huống tranh chấp liên quan JCPOA. Theo đại diện Nga, không có lý do pháp lý, chính trị hay thủ tục nào cho phép kích hoạt cơ chế “phục hồi nguyên trạng”. Phía Nga cáo buộc Nhóm E3 hành động ngoài phạm vi nghị quyết LHQ. Kết quả cuộc bỏ phiếu có thể khiến căng thẳng trong khu vực leo thang.

Đại diện Trung Quốc cũng cho rằng, châu Âu không có thẩm quyền khởi động tiến trình tái áp đặt trừng phạt Iran và cảnh báo việc thúc đẩy quá trình này có nguy cơ làm leo thang căng thẳng. Kết quả cuộc bỏ phiếu cũng gây bất lợi cho các nỗ lực ngoại giao nhằm sớm nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Tehran. Trung Quốc kêu gọi các bên liên quan tìm giải pháp chính trị và ngoại giao khả thi để giải quyết vấn đề.

Trong khi đó, Quyền đại diện Mỹ tại LHQ hoan nghênh kết quả bỏ phiếu, cáo buộc Iran đã làm giàu urani vượt xa giới hạn đã thỏa thuận. Đặc phái viên Anh cho rằng, kết quả bỏ phiếu phù hợp với cơ chế “Snapback” và việc nhóm E3 áp dụng biện pháp “khôi phục nguyên trạng” là hoàn toàn hợp pháp...

Nguy cơ đối đầu

Trước cuộc bỏ phiếu, Iran cho biết, đã gửi thông báo tới các nước E3 nhằm ngăn chặn khả năng bị kích hoạt cơ chế tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của LHQ. Trong đó, Iran đưa ra đề xuất mà theo Bộ trưởng Ngoại giao Iran là “sáng tạo, hợp lý và công bằng” để giải quyết những mối quan ngại thật sự và mang lại lợi ích cho cả hai bên. Thông báo cũng nêu rõ Iran không thể là bên duy nhất chịu trách nhiệm thực hiện đề xuất trên.

Đại diện thường trực Iran tại LHQ đã lên án kết quả bỏ phiếu là vi phạm luật pháp quốc tế, đồng thời bác bỏ hạn chót ngày 28/9 để tái áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt đối với Iran. Đại diện Iran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân của Tehran là vì mục đích hòa bình. Iran cáo buộc Nhóm E3 đã không thực hiện nghĩa vụ của mình và cuộc bỏ phiếu tại HĐBA cho thấy cơ hội đối thoại đã bị bỏ lỡ.

Nguy cơ đối đầu giữa Iran và các nước phương Tây gia tăng sau cuộc bỏ phiếu của HĐBA. Trước nguy cơ Iran bị tái áp đặt trừng phạt, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố phản đối và khẳng định, Iran đủ sức vượt qua mọi sức ép quốc tế. Trên truyền hình quốc gia ngày 20/9, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh về “khả năng thích ứng phi thường” của Iran trước áp lực quốc tế, đồng thời bày tỏ quyết tâm không khuất phục trước sức ép và yêu sách từ bên ngoài.

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran (SNSC) ra tuyên bố cảnh báo rằng, hợp tác giữa Iran với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) sẽ “bị đình chỉ trên thực tế” nếu LHQ tái áp đặt các lệnh trừng phạt chống Iran. Tuyên bố nêu rõ, các nước châu Âu đã “hành động thiếu cân nhắc” và việc hợp tác với IAEA bị đình chỉ là nhằm đáp trả hành động của nhóm E3. SNSC giao nhiệm vụ cho Bộ Ngoại giao Iran tiếp tục tham vấn để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Bộ Ngoại giao Iran ra tuyên bố lên án cuộc bỏ phiếu của HĐBA, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng thích đáng đối với “bất kỳ hành động phi pháp nào”. Tuy nhiên, Iran vẫn lưu ý rằng “cánh cửa ngoại giao” chưa đóng lại. Bộ trưởng Ngoại giao Iran có kế hoạch gặp những người đồng cấp châu Âu tại New York (Mỹ) trong tuần này.

Có thể bạn quan tâm

Bánh tiramisu dài nhất thế giới

Bánh tiramisu dài nhất thế giới

Khoảng 100 đầu bếp Italy mới đây sử dụng tổng cộng 50.000 chiếc bánh quy xốp ladyfinger và hơn 3.000 quả trứng để tạo ra chiếc bánh ngọt tráng miệng vị cà-phê tiramisu dài 440,6 m (trong ảnh).

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Áp lực gia tăng

Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng.

Lực lượng an ninh Mexico bắt giữ Audias Flores (áo trắng). Ảnh: GETTY IMAGES

Đòn giáng mạnh vào băng đảng ma túy Mexico

Lực lượng an ninh Mexico vừa bắt giữ Audias Flores, biệt danh “El Jardinero”, một trong những trùm ma túy của băng đảng Jalisco thế hệ mới (CJNG) tại bang Nayarit, phía tây nước này. Đây được xem là đòn giáng mạnh vào CJNG - một trong những tổ chức tội phạm nguy hiểm nhất thế giới.

Biếm họa: VECTEEZY

Hàn gắn quan hệ đồng minh

Nhà vua Anh Charles III và Hoàng hậu Camilla vừa có cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài bốn ngày tới “xứ cờ hoa”.

Công nhân kiểm tra những cây giống ca-cao tại El Ceibo. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông dân Bolivia bảo vệ đất trước “cơn sốt” vàng

Trong bối cảnh giá vàng tăng cao, kéo theo làn sóng khai thác mỏ lan rộng và gây nhiều hệ lụy môi trường, các cộng đồng nông dân tại vùng tây bắc Bolivia đang lựa chọn một hướng đi khác bền vững, đặt nông nghiệp và môi trường lên trên lợi ích kinh tế ngắn hạn.

Một công trình chắn sóng tại Indonesia. Ảnh: ANTARA NEWS

Đê chắn sóng thế hệ mới tại Indonesia

Nhằm tối ưu hóa hoạt động bảo vệ bờ biển, Tổ chức Nghiên cứu năng lượng và sản xuất (OREM) thuộc Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới quốc gia Indonesia (BRIN) đã giới thiệu cải tiến mới nhất về Hệ thống chắn sóng cho cơ sở hạ tầng cảng và các công trình ven biển (BRINlock).

Công nhân làm việc tại một cơ sở lọc dầu tại UAE. Ảnh: PETROFAC

UAE tuyên bố rút khỏi OPEC

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vừa tuyên bố rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+). Quyết định này giáng một đòn mạnh vào nhóm các nhà sản xuất dầu toàn cầu, vào đúng thời điểm cuộc xung đột ở Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng lịch sử.

Ảnh: SHIPSPOTTING

Chuyến hàng LNG đầu tiên qua Hormuz

Một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã rời khỏi vùng Vịnh qua Eo biển Hormuz, đánh dấu chuyến hàng LNG đầu tiên được vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát hồi cuối tháng 2 vừa qua.

Biếm họa: ENRICO BERTUCCIOLI

Tự chủ chiến lược

Trang mạng Defense News đưa tin, từ năm 2028, Đan Mạch sẽ tiếp nhận hệ thống phòng không SAMP/T NG của châu Âu, do liên doanh Eurosam giữa Tập đoàn quốc phòng Pháp Thales và MBDA của Italy phát triển.

Phần lớn người trẻ đều phụ thuộc vào smartphone. Ảnh: GETTY

Giới trẻ Mỹ “cai nghiện” smartphone

Nhiều thanh niên Mỹ gần đây chủ động tham gia chương trình “cai nghiện” smartphone (điện thoại thông minh) nhằm tìm lại sự tập trung, cân bằng tinh thần và kết nối với đời thực.

Biếm họa: NAYER TALAL NAYER

Bài toán nan giải

Gần 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu trong năm 2025, đặc biệt là tới châu Âu, cho thấy hành trình tìm kiếm an toàn hoặc cơ hội sống tốt hơn tiếp tục là một trong những chuyến đi nguy hiểm nhất đối với hàng chục nghìn người trên thế giới.

Tàu sân bay Mỹ tham gia phong tỏa Eo biển Hormuz. Ảnh: DEFENSE NEWS

Nguy cơ tê liệt kéo dài trên Eo biển Hormuz

Tình hình tại Eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược toàn cầu - tiếp tục diễn biến phức tạp khi các vụ tấn công tàu thuyền tái diễn, trong bối cảnh Iran kiên quyết không mở lại tuyến hàng hải chiến lược này nếu Mỹ chưa dỡ bỏ phong tỏa.

Áo phao đắt giá

Áo phao đắt giá

Một nhà sưu tập mới đây trả hơn 900.000 USD để mua chiếc áo phao (trong ảnh) do bà Laura Mabel Francatelli, hành khách hạng nhất trên con tàu Titanic định mệnh, mặc khi sơ tán.

Hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc (bên trái) và Ấn Độ cam kết thúc đẩy mạnh hợp tác. Ảnh: THE KOREA TIMES

Tầm nhìn chiến lược Hàn Quốc-Ấn Độ

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (từ ngày 19 đến 21/4) được cả hai bên đánh giá đạt kết quả mang tính đột phá. Không chỉ củng cố mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt Hàn Quốc-Ấn Độ, hai nước còn xác lập tầm nhìn chiến lược mới về quan hệ “Đối tác hướng tới tương lai” giữa hai nước.

Dòng sản phẩm của HiPP trên kệ một siêu thị. Ảnh: GETTYIMAGES

Bê bối sản phẩm ăn dặm trẻ em

Hãng thực phẩm HiPP của Đức đang phải thu hồi khẩn cấp một dòng sản phẩm ăn dặm cho trẻ em được lưu hành ở nhiều quốc gia, do nghi vấn có thể chứa chất độc hại, gây nguy hiểm tới tính mạng người dùng. Vụ bê bối xảy ra trong bối cảnh đang có nhiều lo ngại về chất lượng thực phẩm chế biến sẵn và sữa công thức cho trẻ em.

Biếm họa: ENGIN SELÇUK

Thế hệ không khói thuốc

Quốc hội Anh đã thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử, trong đó quy định cấm vĩnh viễn những người sinh sau ngày 1/1/2009 được mua thuốc lá các loại trong suốt cuộc đời, nhằm hướng tới xây dựng một thế hệ không khói thuốc.

Anh Trần Trung Kiên (bên trái) tại Lễ hội năm nay.

Luôn hướng về cội nguồn dân tộc

Điểm nhấn mang ý nghĩa sâu sắc nhất của Lễ hội Văn hóa Việt Nam 2026 được tổ chức tại Osaka (Nhật Bản) cuối tuần qua chính là phần tái hiện Giỗ Tổ Hùng Vương - nghi lễ thiêng liêng gắn liền với truyền thống văn hóa Việt Nam.

Công dân có thể thuê người cùng đi khám bệnh. Ảnh: REUTERS

Dịch vụ “người đồng hành” tại Hàn Quốc

Trong bối cảnh số lượng người sống một mình ngày càng gia tăng, chính quyền Seoul (Hàn Quốc) đang triển khai một mô hình dịch vụ đặc biệt nhằm hỗ trợ đối tượng trên đi bệnh viện hay chuyển nhà.

Gaza cần 71 tỷ USD để tái thiết. Ảnh: AP

Tín hiệu tích cực trong đàm phán Israel - Hamas

Đại diện cấp cao Hội đồng Hòa bình Gaza Nickolay Mladenov bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được kế hoạch giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas và các nhóm vũ trang khác ở Dải Gaza. Đây vốn được coi là hố sâu ngăn cách trong các cuộc đàm phán giữa Israel và Hamas.

Ảnh: FLIGHT GLOBAL

Israel tăng cường năng lực UAV

Lực lượng không quân Israel đang thành lập một phi đội thiết bị bay không người lái (UAV) mới, sử dụng dòng Heron MK II (trong ảnh) hiện đại, nhằm đáp ứng nhu cầu tác chiến gia tăng mạnh kể từ sau xung đột bùng phát ngày 7/10/2023 với phong trào Hồi giáo Hamas.

Học sinh thực hành bảo vệ môi trường bên bờ biển. Ảnh: GETTYIMAGES

Đưa “đại dương” vào lớp học

Malaysia có đường bờ biển dài khoảng 4.800km, với nền kinh tế phụ thuộc chặt chẽ vào tài nguyên biển, từ du lịch, dịch vụ tới hậu cần, ngoại thương. Quốc gia Đông Nam Á đang nỗ lực đưa những kiến thức và kỹ năng bảo tồn biển vào hệ thống giáo dục phổ thông, qua những chương trình trải nghiệm thực tế để thu hút học sinh.

Biếm họa: MIKAIL ÇIFTÇI

Bước đi cần thiết

Song song việc thúc đẩy lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 15 tuổi, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi triển khai “ngày không kết nối” hằng tháng nhằm khuyến khích thanh, thiếu niên dành thời gian cho đọc sách, rèn luyện thể thao và tham gia các hoạt động đời thực, tạm rời bỏ môi trường internet.

Jennie là một trong những cái tên gây chú ý trong danh sách năm nay. Ảnh: GETTY

Những nhân vật định hình xu hướng

Ngày 15/4 vừa qua, Tạp chí TIME (Mỹ) đã công bố danh sách "100 nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới năm 2026". Các nhân vật trong bảng xếp hạng năm nay được đánh giá là có vai trò định hình các xu hướng toàn cầu.

AirAsia và các hãng hàng không khác đều bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu tăng vọt. Ảnh: AP

Làn sóng hủy chuyến bay do giá nhiên liệu tăng

Cuộc xung đột ở Trung Đông và lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran đã khiến giá nhiên liệu máy bay tăng vọt, gây ra làn sóng hủy chuyến bay trên các tuyến từ Trung Quốc đến Đông Nam Á, làm gián đoạn kế hoạch du lịch của hàng triệu người trước kỳ nghỉ lễ Ngày Quốc tế Lao động 1/5.

Một siêu tàu chở dầu băng qua Eo biển Hormuz chỉ vài giờ sau khi Iran phong tỏa trở lại. Ảnh: GETTYIMAGES

Iran lại đóng cửa Eo biển Hormuz

Chỉ vài giờ sau khi mở cửa trở lại, Iran lại tiếp tục “khóa” Eo biển Hormuz và tuyên bố duy trì kiểm soát tuyến vận tải biển quan trọng này, chừng nào Mỹ chưa dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran. Kế hoạch đàm phán tiếp theo chưa được chốt lịch, trong khi bất đồng còn nhiều, nhất là vấn đề chuyển giao urani.

Biếm họa: SIMON REGIS

Thỏa thuận bất ngờ

Israel và Lebanon cuối tuần qua bất ngờ đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được ký kết sau hơn một tháng bùng phát xung đột, được cộng đồng quốc tế hồ hởi đón nhận.