Căng thẳng gia tăng về vấn đề hạt nhân Iran

Căng thẳng giữa Iran và các nước phương Tây leo thang sau khi Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ không thể thông qua dự thảo nghị quyết nhằm dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt đối với Tehran.

Phiên họp của HĐBA LHQ về dỡ bỏ trừng phạt Iran. Ảnh: UN
Phiên họp của HĐBA LHQ về dỡ bỏ trừng phạt Iran. Ảnh: UN

Tuy nhiên, các bên vẫn còn thời gian để đạt thỏa thuận trước hạn chót ngày 28/9 tới, khi các biện pháp trừng phạt tự động được khôi phục theo điều khoản “Snapback”.

Chia rẽ sâu sắc

Dự thảo nghị quyết do Hàn Quốc trên cương vị Chủ tịch HĐBA trong tháng 9 đệ trình ngày 19/9, đề xuất dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt đối với Iran. Tuy nhiên, văn kiện này đã không được thông qua, do chỉ được bốn thành viên HĐBA ủng hộ, trong khi chín thành viên bỏ phiếu chống, hai nước bỏ phiếu trắng. Nga, Trung Quốc, Algeria và Pakistan ủng hộ mạnh mẽ việc duy trì đình chỉ các nghị quyết trừng phạt Iran. Tuy nhiên, các nước châu Âu phản đối quyết liệt, Mỹ cũng gây áp lực bác bỏ nghị quyết.

Trước đó, hôm 28/8, Anh, Pháp và Đức (Nhóm E3) đã kích hoạt cơ chế “phục hồi nguyên trạng” theo điều khoản “Snapback”, hay cơ chế tự động tái áp đặt trừng phạt, trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), với lý do Iran không tuân thủ thỏa thuận. Cuộc bỏ phiếu của HĐBA được tiến hành theo quy trình nhóm E3 khởi động có thời hạn 30 ngày.

Kết quả bỏ phiếu nêu trên đồng nghĩa các lệnh trừng phạt trước đây của LHQ sẽ được áp dụng trở lại, sau khi thời hạn tự động khôi phục 30 ngày theo điều khoản “Snapback” trong JCPOA kết thúc vào ngày 28/9 tới. Song, quy định này có thể thay đổi nếu HĐBA có hành động đảo chiều. Iran và các cường quốc châu Âu vẫn còn thời gian để đạt thỏa thuận về việc trì hoãn tái áp đặt trừng phạt chống Tehran.

Cuộc bỏ phiếu đã phản ánh rõ sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên HĐBA trong vấn đề hạt nhân Iran. Đại diện thường trực của Nga tại LHQ cho rằng, việc dự thảo nghị quyết không được thông qua đã vi phạm nghiêm trọng quy trình xem xét các tình huống tranh chấp liên quan JCPOA. Theo đại diện Nga, không có lý do pháp lý, chính trị hay thủ tục nào cho phép kích hoạt cơ chế “phục hồi nguyên trạng”. Phía Nga cáo buộc Nhóm E3 hành động ngoài phạm vi nghị quyết LHQ. Kết quả cuộc bỏ phiếu có thể khiến căng thẳng trong khu vực leo thang.

Đại diện Trung Quốc cũng cho rằng, châu Âu không có thẩm quyền khởi động tiến trình tái áp đặt trừng phạt Iran và cảnh báo việc thúc đẩy quá trình này có nguy cơ làm leo thang căng thẳng. Kết quả cuộc bỏ phiếu cũng gây bất lợi cho các nỗ lực ngoại giao nhằm sớm nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Tehran. Trung Quốc kêu gọi các bên liên quan tìm giải pháp chính trị và ngoại giao khả thi để giải quyết vấn đề.

Trong khi đó, Quyền đại diện Mỹ tại LHQ hoan nghênh kết quả bỏ phiếu, cáo buộc Iran đã làm giàu urani vượt xa giới hạn đã thỏa thuận. Đặc phái viên Anh cho rằng, kết quả bỏ phiếu phù hợp với cơ chế “Snapback” và việc nhóm E3 áp dụng biện pháp “khôi phục nguyên trạng” là hoàn toàn hợp pháp...

Nguy cơ đối đầu

Trước cuộc bỏ phiếu, Iran cho biết, đã gửi thông báo tới các nước E3 nhằm ngăn chặn khả năng bị kích hoạt cơ chế tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của LHQ. Trong đó, Iran đưa ra đề xuất mà theo Bộ trưởng Ngoại giao Iran là “sáng tạo, hợp lý và công bằng” để giải quyết những mối quan ngại thật sự và mang lại lợi ích cho cả hai bên. Thông báo cũng nêu rõ Iran không thể là bên duy nhất chịu trách nhiệm thực hiện đề xuất trên.

Đại diện thường trực Iran tại LHQ đã lên án kết quả bỏ phiếu là vi phạm luật pháp quốc tế, đồng thời bác bỏ hạn chót ngày 28/9 để tái áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt đối với Iran. Đại diện Iran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân của Tehran là vì mục đích hòa bình. Iran cáo buộc Nhóm E3 đã không thực hiện nghĩa vụ của mình và cuộc bỏ phiếu tại HĐBA cho thấy cơ hội đối thoại đã bị bỏ lỡ.

Nguy cơ đối đầu giữa Iran và các nước phương Tây gia tăng sau cuộc bỏ phiếu của HĐBA. Trước nguy cơ Iran bị tái áp đặt trừng phạt, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố phản đối và khẳng định, Iran đủ sức vượt qua mọi sức ép quốc tế. Trên truyền hình quốc gia ngày 20/9, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh về “khả năng thích ứng phi thường” của Iran trước áp lực quốc tế, đồng thời bày tỏ quyết tâm không khuất phục trước sức ép và yêu sách từ bên ngoài.

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran (SNSC) ra tuyên bố cảnh báo rằng, hợp tác giữa Iran với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) sẽ “bị đình chỉ trên thực tế” nếu LHQ tái áp đặt các lệnh trừng phạt chống Iran. Tuyên bố nêu rõ, các nước châu Âu đã “hành động thiếu cân nhắc” và việc hợp tác với IAEA bị đình chỉ là nhằm đáp trả hành động của nhóm E3. SNSC giao nhiệm vụ cho Bộ Ngoại giao Iran tiếp tục tham vấn để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Bộ Ngoại giao Iran ra tuyên bố lên án cuộc bỏ phiếu của HĐBA, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng thích đáng đối với “bất kỳ hành động phi pháp nào”. Tuy nhiên, Iran vẫn lưu ý rằng “cánh cửa ngoại giao” chưa đóng lại. Bộ trưởng Ngoại giao Iran có kế hoạch gặp những người đồng cấp châu Âu tại New York (Mỹ) trong tuần này.

Có thể bạn quan tâm

Robot siêu mềm dẻo

Robot siêu mềm dẻo

Các nhà khoa học thuộc Trường đại học Khoa học và Công nghệ miền nam Trung Quốc vừa phát triển thành công một mẫu robot hình người (trong ảnh) siêu nhẹ, mềm dẻo và an toàn, hứa hẹn sẽ trở thành một trợ lý thân thiện trong tương lai cho các hộ gia đình.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Điểm nóng chưa hạ nhiệt

Liên quan toan tính của Mỹ về kiểm soát Greenland - một hòn đảo ở Bắc Cực và hiện là lãnh thổ tự trị trong Vương quốc Đan Mạch - ngày 3/2, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương đã khởi động quá trình lập kế hoạch quân sự cho một sứ mệnh mang tên “Arctic Sentry”, nhằm tăng cường an ninh ở khu vực này.

Lực lượng chức năng khám nhà riêng của ông Riza Chalid. Ảnh: ANTARA

Sự kiện chấn động Indonesia

Tổ chức Cảnh sát Hình sự quốc tế (Interpol) phát lệnh truy nã đỏ đối với Mohammad Riza Chalid, “ông trùm xăng dầu” Indonesia, liên quan vụ tham nhũng đặc biệt nghiêm trọng tại Tập đoàn dầu khí quốc doanh Pertamina.

Biếm họa: METROINDIA

Vừa lòng đôi bên

Mỹ và Ấn Độ vừa đạt thỏa thuận về giảm thuế quan đối với hàng hóa xuất khẩu của nhau.

Họp báo công bố sự kiện tại Hà Nội. Ảnh: TUẤN VIỆT

Sắc màu Việt Nam gặp gỡ giữa London

Tuần lễ Thời trang áo dài London 2026 (Áo dài Fashion Week London 2026) là dự án quảng bá văn hóa Việt Nam do Đại sứ quán Việt Nam tại Vương quốc Anh, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) bảo trợ, sẽ diễn ra từ ngày 19 đến 21/9 tại Thủ đô London.

Hai nhà lãnh đạo Nga (bên trái) và Mỹ trong một lần gặp gỡ. Ảnh: THE INDEPENDENT

Cảnh báo về rủi ro hạt nhân toàn cầu

Điện Kremlin cảnh báo thế giới đang đến rất gần “thời khắc nguy hiểm” khi Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ hết hiệu lực vào ngày 5/2.

Ảnh; CNN

Triển vọng về thỏa thuận giữa Iran và Mỹ

Đặc phái viên Tổng thống Mỹ Steve Witkoff (trong ảnh) sẽ có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tại Thổ Nhĩ Kỳ trong tuần này để thảo luận về triển vọng đạt được một thỏa thuận hạt nhân.

Chợ Zando rơi vào tình trạng quá tải trước khi cải tạo. Ảnh: ALAMY

Mô hình chợ bền vững của châu Phi

Từng bị chỉ trích vì quá đông đúc, mất vệ sinh và thiếu an toàn, chợ Zando, khu chợ trung tâm lâu đời của Thủ đô Kinshasa (CHDC Congo) đang bước sang một giai đoạn mới sau 5 năm cải tạo, với thiết kế bền vững, hiện đại, đậm bản sắc địa phương được quốc tế ghi nhận.

Biếm họa: ARES

Tác dụng ngược

Sự ủng hộ Cuba gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp tăng thuế đối với các nước cung cấp dầu cho quốc gia vùng Caribe này.

Ảnh: CNN

“Ghế nóng” đổi chủ

Ngày 30/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề cử ông Kevin Warsh (trong ảnh), cựu Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), vào vị trí người đứng đầu tiếp theo của cơ quan này, khép lại quá trình lựa chọn kéo dài nhiều tháng trong bối cảnh FED đang đứng trước nhiều sức ép điều chỉnh kinh tế vĩ mô.

Thủ tướng Anh Keir Starmer (bên trái) gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Ảnh: JAPAN TIMES

Tìm kiếm cơ hội hợp tác

Chuyến công du Trung Quốc của Thủ tướng Anh Keir Starmer tuần trước là chuyến thăm chính thức đầu tiên của lãnh đạo Anh tới Bắc Kinh sau 8 năm.

Ảnh: CNN

Israel cảnh báo về chủ nghĩa bài Do Thái

Tại hội nghị quốc tế lần thứ hai về chống chủ nghĩa bài Do Thái diễn ra tại Jerusalem mới đây, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trong ảnh) cảnh báo, làn sóng bài Do Thái đang lan rộng trên toàn cầu không chỉ là vấn đề của người Do Thái hay Israel, mà là mối đe dọa trực tiếp đối với nền văn minh nhân loại.

Lực lượng Hamas tại Dải Gaza. Ảnh: GETTYIMAGES

Hamas sẵn sàng chuyển giao quyền quản lý Gaza

Phong trào Hồi giáo Hamas trao trả thi thể binh sĩ cuối cùng của Israel, cùng tuyên bố sẵn sàng chuyển giao quyền quản lý Gaza cho một ủy ban kỹ trị của Chính quyền Palestine. Việc Hamas tỏ rõ thiện chí được cộng đồng quốc tế đánh giá tích cực.

Đội Công binh số 4 hồi sinh cây cầu huyết mạch tại Abyei. Ảnh: HẢI YẾN

Việt Nam đóng góp thực chất cho hòa bình quốc tế

Hơn một thập kỷ tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc (LHQ), Việt Nam đã chuyển từ “tham gia” sang “đóng góp thực chất”, từng bước khẳng định uy tín và hình ảnh của Quân đội nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế.

Cảnh sát kiểm tra một container nghi chứa ma túy tại cảng Antwerp. Ảnh: GETTYIMAGES

Thách thức xuyên biên giới của EU

Bất chấp thành công của nhiều chiến dịch chống buôn bán ma túy, Cảnh sát châu Âu (Europol) cảnh báo loại hình tội phạm này vẫn đang có những diễn biến phức tạp, tìm mọi thủ đoạn tinh vi nhằm đưa “cái chết trắng” vào “lục địa già”.

Thái Lan kiểm tra y tế đối với hành khách tại ba sân bay quốc tế. Ảnh: CNN

Siết kiểm soát y tế phòng ngừa virus Nipah

Thái Lan và Nepal đã triển khai các biện pháp giám sát y tế đối với hành khách đến từ Ấn Độ, sau khi các ca nhiễm virus Nipah ở bang Tây Bengal khiến hơn 100 người bị cách ly. Nhiều quốc gia trong khu vực cũng cảnh báo cộng đồng đề cao phòng ngừa virus Nipah.

Biếm họa: MILKO DALLA BATTISTA

Bảo vệ nền tảng hòa bình

Cảnh báo rằng, luật pháp quốc tế đang bị thay thế bởi “luật rừng”, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhắc lại lời kêu gọi các quốc gia, nhất là các nước lớn, tái cam kết tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế, vốn là nền tảng của hòa bình, công lý và hợp tác đa phương.

Sàng lọc phát hiện ung thư phổi sớm có thể cải thiện tỷ lệ được chữa khỏi bệnh. Ảnh: PA

Ireland thí điểm sàng lọc sớm ung thư phổi

Chương trình kiểm tra sức khỏe phổi thí điểm tại Ireland giúp phát hiện sớm ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao, mở ra hướng tiếp cận hiệu quả trong phòng ngừa và điều trị bệnh ngay từ giai đoạn đầu.

Các nhà lãnh đạo châu Âu gặp gỡ Tổng thống Ấn Độ Narendra Modi (giữa). Ảnh: INDIA TIMES

EU và Ấn Độ hoàn tất đàm phán FTA

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) - Ấn Độ lần thứ 16 vừa được tổ chức thành công ở Thủ đô New Delhi. Tại hội nghị, EU và Ấn Độ đã chính thức hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA) song phương kéo dài gần 20 năm.

Hội chợ Sách quốc tế Cairo. Ảnh: GETTYIMAGES

Tâm điểm văn chương thế giới

Hội chợ Sách quốc tế Cairo lần thứ 57 diễn ra từ ngày 21/1 đến 5/2 tại Trung tâm Triển lãm quốc tế Ai Cập ở thành phố New Cairo, là hội chợ sách lâu đời và lớn nhất trong thế giới Arab.

Nông dân Nigeria tìm kiếm cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu. Ảnh: GETTYIMAGES

Nông dân Nigeria tìm cách thích ứng biến đổi khí hậu

Tại Nigeria, nông nghiệp đóng góp khoảng 40% vào tổng sản phẩm quốc nội và hỗ trợ sinh kế cho khoảng 60% dân số. Quốc gia Tây Phi này đang tìm kiếm những giải pháp canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH), qua đó phát triển kinh tế và giảm nghèo.

Biếm họa: HANDREN

Phá bỏ rào cản

Xác định rõ sự tham gia không thể thiếu của phụ nữ trong lĩnh vực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, Ủy ban châu Âu (EC) vừa phát động đợt tham vấn ý kiến nhằm xây dựng kế hoạch hành động đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU).

Cảnh sát tại hiện trường vụ xả súng tại Lake Cargelligo. Ảnh: DAILY TELEGRAPH

Lỗ hổng an ninh

Chỉ hơn một tháng sau vụ xả súng đẫm máu tại bãi biển Bondi, mới đây Australia lại chứng kiến một vụ nổ súng nghiêm trọng tại thị trấn Lake Cargelligo, huyện Lachlan Shire, bang New South Wales, khiến ba người chết.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Thắng lợi của ngoại giao

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte nhất trí về một thỏa thuận sơ bộ liên quan Greenland.