Căng thẳng gia tăng về vấn đề hạt nhân Iran

Căng thẳng giữa Iran và các nước phương Tây leo thang sau khi Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ không thể thông qua dự thảo nghị quyết nhằm dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt đối với Tehran.

Phiên họp của HĐBA LHQ về dỡ bỏ trừng phạt Iran. Ảnh: UN
Phiên họp của HĐBA LHQ về dỡ bỏ trừng phạt Iran. Ảnh: UN

Tuy nhiên, các bên vẫn còn thời gian để đạt thỏa thuận trước hạn chót ngày 28/9 tới, khi các biện pháp trừng phạt tự động được khôi phục theo điều khoản “Snapback”.

Chia rẽ sâu sắc

Dự thảo nghị quyết do Hàn Quốc trên cương vị Chủ tịch HĐBA trong tháng 9 đệ trình ngày 19/9, đề xuất dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt đối với Iran. Tuy nhiên, văn kiện này đã không được thông qua, do chỉ được bốn thành viên HĐBA ủng hộ, trong khi chín thành viên bỏ phiếu chống, hai nước bỏ phiếu trắng. Nga, Trung Quốc, Algeria và Pakistan ủng hộ mạnh mẽ việc duy trì đình chỉ các nghị quyết trừng phạt Iran. Tuy nhiên, các nước châu Âu phản đối quyết liệt, Mỹ cũng gây áp lực bác bỏ nghị quyết.

Trước đó, hôm 28/8, Anh, Pháp và Đức (Nhóm E3) đã kích hoạt cơ chế “phục hồi nguyên trạng” theo điều khoản “Snapback”, hay cơ chế tự động tái áp đặt trừng phạt, trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), với lý do Iran không tuân thủ thỏa thuận. Cuộc bỏ phiếu của HĐBA được tiến hành theo quy trình nhóm E3 khởi động có thời hạn 30 ngày.

Kết quả bỏ phiếu nêu trên đồng nghĩa các lệnh trừng phạt trước đây của LHQ sẽ được áp dụng trở lại, sau khi thời hạn tự động khôi phục 30 ngày theo điều khoản “Snapback” trong JCPOA kết thúc vào ngày 28/9 tới. Song, quy định này có thể thay đổi nếu HĐBA có hành động đảo chiều. Iran và các cường quốc châu Âu vẫn còn thời gian để đạt thỏa thuận về việc trì hoãn tái áp đặt trừng phạt chống Tehran.

Cuộc bỏ phiếu đã phản ánh rõ sự chia rẽ sâu sắc giữa các thành viên HĐBA trong vấn đề hạt nhân Iran. Đại diện thường trực của Nga tại LHQ cho rằng, việc dự thảo nghị quyết không được thông qua đã vi phạm nghiêm trọng quy trình xem xét các tình huống tranh chấp liên quan JCPOA. Theo đại diện Nga, không có lý do pháp lý, chính trị hay thủ tục nào cho phép kích hoạt cơ chế “phục hồi nguyên trạng”. Phía Nga cáo buộc Nhóm E3 hành động ngoài phạm vi nghị quyết LHQ. Kết quả cuộc bỏ phiếu có thể khiến căng thẳng trong khu vực leo thang.

Đại diện Trung Quốc cũng cho rằng, châu Âu không có thẩm quyền khởi động tiến trình tái áp đặt trừng phạt Iran và cảnh báo việc thúc đẩy quá trình này có nguy cơ làm leo thang căng thẳng. Kết quả cuộc bỏ phiếu cũng gây bất lợi cho các nỗ lực ngoại giao nhằm sớm nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Tehran. Trung Quốc kêu gọi các bên liên quan tìm giải pháp chính trị và ngoại giao khả thi để giải quyết vấn đề.

Trong khi đó, Quyền đại diện Mỹ tại LHQ hoan nghênh kết quả bỏ phiếu, cáo buộc Iran đã làm giàu urani vượt xa giới hạn đã thỏa thuận. Đặc phái viên Anh cho rằng, kết quả bỏ phiếu phù hợp với cơ chế “Snapback” và việc nhóm E3 áp dụng biện pháp “khôi phục nguyên trạng” là hoàn toàn hợp pháp...

Nguy cơ đối đầu

Trước cuộc bỏ phiếu, Iran cho biết, đã gửi thông báo tới các nước E3 nhằm ngăn chặn khả năng bị kích hoạt cơ chế tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của LHQ. Trong đó, Iran đưa ra đề xuất mà theo Bộ trưởng Ngoại giao Iran là “sáng tạo, hợp lý và công bằng” để giải quyết những mối quan ngại thật sự và mang lại lợi ích cho cả hai bên. Thông báo cũng nêu rõ Iran không thể là bên duy nhất chịu trách nhiệm thực hiện đề xuất trên.

Đại diện thường trực Iran tại LHQ đã lên án kết quả bỏ phiếu là vi phạm luật pháp quốc tế, đồng thời bác bỏ hạn chót ngày 28/9 để tái áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt đối với Iran. Đại diện Iran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân của Tehran là vì mục đích hòa bình. Iran cáo buộc Nhóm E3 đã không thực hiện nghĩa vụ của mình và cuộc bỏ phiếu tại HĐBA cho thấy cơ hội đối thoại đã bị bỏ lỡ.

Nguy cơ đối đầu giữa Iran và các nước phương Tây gia tăng sau cuộc bỏ phiếu của HĐBA. Trước nguy cơ Iran bị tái áp đặt trừng phạt, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố phản đối và khẳng định, Iran đủ sức vượt qua mọi sức ép quốc tế. Trên truyền hình quốc gia ngày 20/9, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh về “khả năng thích ứng phi thường” của Iran trước áp lực quốc tế, đồng thời bày tỏ quyết tâm không khuất phục trước sức ép và yêu sách từ bên ngoài.

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran (SNSC) ra tuyên bố cảnh báo rằng, hợp tác giữa Iran với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) sẽ “bị đình chỉ trên thực tế” nếu LHQ tái áp đặt các lệnh trừng phạt chống Iran. Tuyên bố nêu rõ, các nước châu Âu đã “hành động thiếu cân nhắc” và việc hợp tác với IAEA bị đình chỉ là nhằm đáp trả hành động của nhóm E3. SNSC giao nhiệm vụ cho Bộ Ngoại giao Iran tiếp tục tham vấn để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Bộ Ngoại giao Iran ra tuyên bố lên án cuộc bỏ phiếu của HĐBA, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng thích đáng đối với “bất kỳ hành động phi pháp nào”. Tuy nhiên, Iran vẫn lưu ý rằng “cánh cửa ngoại giao” chưa đóng lại. Bộ trưởng Ngoại giao Iran có kế hoạch gặp những người đồng cấp châu Âu tại New York (Mỹ) trong tuần này.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: KENNY TOSH

Cú sốc bạo lực mới

Các vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabi do lực lượng Houthi tiến hành trong những ngày gần đây đã dẫn đến những đòn đáp trả gây nhiều thương vong. Trong khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, khu vực Trung Đông lại tiếp tục hứng chịu cú sốc bạo lực mới.

Buổi công bố hai chủ nhân Giải Nobel Kinh tế 2026. Ảnh: NOBELPRIZE.ORG

Nền tảng mới cho chính sách kinh tế

Giải Nobel Kinh tế năm 2026 vừa được trao cho hai nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford vì những đóng góp “đặt nền tảng kinh tế vi mô cho chính sách ổn định kinh tế vĩ mô”. Các nghiên cứu này giúp nâng cao hiệu quả điều hành trước những cú sốc và biến động kinh tế.

Ông Faisal Shahkar (giữa).

Việt Nam đóng góp tích cực cho lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ

Qua 4 năm triển khai, sự tham gia của các sĩ quan cảnh sát gìn giữ hòa bình (GGHB) Việt Nam tại các phái bộ LHQ đã đóng góp nhiều kết quả tích cực. Thời Nay đã có cuộc phỏng vấn ông Faisal Shahkar, Trưởng Văn phòng LHQ về vấn đề phòng, chống bom mìn và cảnh sát (OMAP), Tư lệnh Cảnh sát LHQ nhân chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Quá trình tiến hóa và thích nghi của các hệ sinh thái diễn ra trong hàng thiên niên kỷ, trong khi tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đang tăng tốc nhanh gấp nhiều lần. Đối mặt nguy cơ này, các nhà khoa học bang California (Mỹ) đang tập trung phát triển lĩnh vực mới là di truyền học bảo tồn, qua đó nghiên cứu và bảo vệ các hệ sinh thái.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu của Nga. Ảnh: TASS

Mong manh lệnh “ngừng bắn năng lượng”

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí thực hiện lệnh “ngừng bắn năng lượng”, chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, song điều mà dư luận trông chờ là thỏa thuận đi vào thực tế và nhất là được tôn trọng trên thực tế nhằm góp phần hạ cơn sốt giá dầu diesel.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Canh bạc nhiều rủi ro

Thủ tướng Pedro Sanchez vừa tuyên bố giải tán Quốc hội, tổ chức tổng tuyển cử ngày 29/11, sớm hơn dự kiến khoảng một năm. Quyết định được đưa ra sau khi Quốc hội Tây Ban Nha bác bỏ hai sắc lệnh về hỗ trợ người thuê nhà cho thấy, thế bế tắc của chính phủ trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao, gây bức xúc trong xã hội.

Chân dung Mohamud (bên phải) và nơi y định tấn công. Ảnh: FOXNEWS

Nạn cực đoan hóa trong thanh, thiếu niên tại Mỹ

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo vừa triệt phá thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào Trung tâm thương mại Mall of America, bang Minnesota, bắt giữ một đối tượng là nam giới 18 tuổi sau gần hai năm bí mật theo dõi.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Các đại biểu tham gia phiên chuyên đề. Ảnh: VB

Tăng cường hợp tác về biển và đại dương

Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, do Học viện Ngoại giao tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội. Đây là sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách hàng đầu về biển tham dự đóng góp, cho ý kiến.

Nhiều khu vực của Việt Nam có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon. Ảnh: KHIẾU MINH

Cơ hội tham gia thị trường carbon quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang tiêu dùng xanh, ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu tái cấu trúc nguồn thu từ rừng. Việc tham gia thị trường carbon quốc tế mở ra cơ hội mang lại giá trị kinh tế và nâng cao vị thế của nông, lâm sản Việt Nam.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Khủng hoảng sinh kế vì El Nino

Hiện tượng El Nino đang khiến nhiệt độ nước biển tăng cao kỷ lục, làm đảo lộn môi trường sống của các loài thủy sản tại Thái Bình Dương. Trước sự biến đổi môi trường sống vốn ổn định hàng nghìn năm qua này, các dòng cá chủ lực như cá ngừ, cá cơm phải di cư “bất đắc dĩ” đến những vùng biển mát mẻ hơn. Hệ quả là sản lượng đánh bắt thủy sản sụt giảm mạnh, đẩy cộng đồng ngư dân ven biển Mỹ latin vào cảnh chi phí ra khơi leo thang, song thu nhập lại lao dốc.

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.

Hội nghị ICCOS-2026 tại Phnom Penh. Ảnh: NEW ASIA

Còn đó nỗi nhức nhối

Bất chấp những nỗ lực triệt phá thời gian qua, nạn lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới vẫn không ngừng mở rộng, biến dạng và tinh vi hơn. Khi tội phạm đã vận hành như một “nền kinh tế” toàn cầu, cuộc chiến chống tội phạm không thể chỉ dừng ở từng vụ án, từng đường dây, mà phải nhằm phá vỡ cả hệ sinh thái đứng phía sau.

Hiện trường vụ xả súng ở thành phố Durban. Ảnh: REUTERS

Bài toán an ninh tại Nam Phi

Chỉ trong vòng một tuần, gần 40 người đã thiệt mạng trong ba vụ xả súng hàng loạt tại Nam Phi. Vụ thảm sát một lần nữa phơi bày thách thức an ninh dai dẳng về sự hoành hành của tội phạm có tổ chức mà quốc gia này đang phải đối mặt.

Rừng ngập mặn tại đặc khu Côn Đảo (Thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: KHIẾU MINH

Lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương

Các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy thường được gọi là khu vực "carbon xanh dương", đang trở thành một trong những trọng tâm chiến lược trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. Tuy nhiên, việc huy động tài chính và phát triển cơ chế cấp vốn cho các dự án này vẫn đối mặt với nhiều rào cản về pháp lý và kỹ thuật.

Sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài không chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu.

Đưa doanh nghiệp Việt ra thế giới

Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) do Bộ Công thương chủ trì, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, phát triển hệ thống phân phối, đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.