Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo thành trục chính sách quan trọng khi coi khoa học, công nghệ là động lực then chốt; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và thị trường.
Tại Công ty cổ phần sữa Con bò vàng Ba Vì, sữa tươi được kiểm định nghiêm ngặt trước khi chế biến. Giám đốc công ty Đào Công Trường cho biết: Năm 2007, khi thành lập cơ sở sản xuất bánh sữa, mọi công đoạn đều thủ công, sữa nấu bằng bếp truyền thống, bánh cán bằng tay, gói giấy nến đơn giản nên 100 kg sữa tươi qua quá trình nấu cô đặc chỉ làm được khoảng 13 kg bánh sữa. Từ năm 2019, Công ty cổ phần sữa Con bò vàng Ba Vì ra đời, đánh dấu bước chuyển từ sản xuất thủ công sang chế biến hiện đại.
Hiện nay, công ty đang liên kết với 45 hộ dân, quy mô gần 300 con bò sữa, mỗi ngày thu mua khoảng 5,3 tấn sữa tươi. Công ty ứng dụng công nghệ sấy lạnh ở nhiệt độ âm 40 độ C, giúp giữ nguyên hàm lượng dinh dưỡng trong sữa. Mới đây, Hà Nội có 9 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, riêng Công ty cổ phần sữa Con bò vàng Ba Vì có 5 sản phẩm đạt chuẩn. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có 15 sản phẩm đạt OCOP 4 sao cấp thành phố.
Theo Tiến sĩ Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME): Hiện nay, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp của cả nước; khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 51% GDP, tạo việc làm cho hơn 40 triệu lao động... Tuy nhiên, đây cũng là khu vực chịu áp lực lớn trước yêu cầu về vốn, công nghệ, nhân lực số, khả năng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Khảo sát của VINASME và nhiều tổ chức đại diện doanh nghiệp cho thấy, khoảng 60%- 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng; trong khi đó, chi phí đầu tư cho phần mềm quản trị, dữ liệu số, bảo mật thông tin, tự động hóa, nền tảng thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng trí tuệ nhân tạo… đều tương đối lớn so với năng lực tài chính của doanh nghiệp nhỏ. Nhiều doanh nghiệp vẫn phải ưu tiên duy trì dòng tiền vận hành, chi phí lao động và đơn hàng trước khi nghĩ tới đầu tư công nghệ.
Cần hình thành hệ sinh thái tài chính cho đổi mới công nghệ và chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh theo hướng kết hợp giữa Nhà nước, ngân hàng thương mại, quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ; hình thành Quỹ hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa ở quy mô quốc gia và cấp vùng; hỗ trợ phát triển các nền tảng dùng chung, hình thành trung tâm hỗ trợ chuyển đổi số tại các vùng kinh tế trọng điểm, có chức năng tư vấn, đào tạo, kiểm thử giải pháp công nghệ và triển khai thực tế.
Phần lớn doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ nên không đủ nguồn lực dành cho nghiên cứu dài hạn.
Tiến sĩ Nguyễn Duy Tuấn (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng, phần lớn doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ nên không đủ nguồn lực dành cho nghiên cứu dài hạn. Vì vậy, cần có chính sách hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng thiết thực. Nhiều doanh nghiệp không cần bắt đầu bằng công nghệ phức tạp mà cần các bước cơ bản như kế toán số, quản trị kho, hóa đơn điện tử, thương mại điện tử, marketing số, an ninh mạng và quản trị dữ liệu khách hàng. Nhà nước có thể hỗ trợ thông qua voucher chuyển đổi số, nền tảng dùng chung, tư vấn chuẩn hóa và đào tạo chủ doanh nghiệp.
Mục tiêu xây dựng mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ khó thành công nếu khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hàng triệu hộ kinh doanh đứng ngoài tiến trình này. Do đó, cần xây dựng một hệ sinh thái rộng gồm doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp dịch vụ, doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp hỗ trợ, startup và hộ kinh doanh chuyển đổi lên khu vực chính thức, tạo nền tảng để khoa học, công nghệ và chuyển đổi số ngày càng gắn với sản xuất, kinh doanh.
