Trong những năm qua, cùng với quá trình phát triển của các lĩnh vực môi trường, y sinh, thực phẩm và kiểm soát chất lượng, hệ thống phòng thí nghiệm tại Việt Nam đã được quan tâm đầu tư đáng kể về trang thiết bị, từng bước nâng cao năng lực phân tích và kiểm nghiệm.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc đầu tư thiết bị hiện đại chưa bảo đảm tương xứng với hiệu quả vận hành. Nhiều đơn vị, dù đã được trang bị hệ thống tiên tiến, vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì độ ổn định của kết quả, kiểm soát sai số và tối ưu hóa quy trình phân tích.
Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có sự khác biệt giữa điều kiện tiêu chuẩn và điều kiện vận hành thực tế, đặc thù của mẫu phân tích, cũng như hạn chế về năng lực tổ chức vận hành và khai thác thiết bị.
Thực tiễn đặt ra yêu cầu mới
Những vấn đề nêu trên được phản ánh khá rõ qua các hoạt động chuyên ngành thời gian gần đây.
Tại triển lãm Analytica Hanoi 2026 tổ chức tại Hà Nội vừa qua (22-24/4/2026), bên cạnh việc giới thiệu công nghệ và thiết bị mới, nhiều trao đổi giữa người sử dụng và chuyên gia đã tập trung vào các nội dung gắn với vận hành thực tế, như xử lý mẫu, kiểm soát nhiễu, duy trì độ ổn định trong quá trình vận hành liên tục.
Điều này cho thấy mối quan tâm của người sử dụng đang có sự dịch chuyển: từ việc chú trọng thông số kỹ thuật sang đánh giá khả năng ứng dụng và hiệu quả sử dụng trong điều kiện cụ thể.
Chuyển dịch từ đầu tư thiết bị sang nâng cao hiệu quả khai thác
Từ thực tiễn nêu trên, có thể nhận thấy một xu hướng rõ ràng: cách tiếp cận trong phát triển phòng thí nghiệm đang dần chuyển từ trọng tâm “đầu tư thiết bị” sang “nâng cao hiệu quả khai thác và vận hành”.
Trong bối cảnh đó, thiết bị không còn được xem là yếu tố độc lập, mà cần được đặt trong tổng thể một hệ thống vận hành đồng bộ, bao gồm lựa chọn công nghệ, tổ chức vận hành, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện quy trình kỹ thuật.
Vai trò của công tác tư vấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ vận hành vì thế ngày càng trở nên quan trọng. Một số doanh nghiệp trong nước đã bước đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị này, phối hợp với các hãng thiết bị quốc tế nhằm hỗ trợ người sử dụng trong quá trình triển khai thực tế.
Yêu cầu trong giai đoạn tới
Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng phân tích ngày càng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực y sinh, môi trường và an toàn thực phẩm; việc nâng cao hiệu quả vận hành phòng thí nghiệm là yêu cầu mang tính cấp thiết và lâu dài.
Để đáp ứng yêu cầu này, cần có sự chuyển biến đồng bộ, không chỉ trong đầu tư thiết bị mà còn trong nâng cao năng lực vận hành, đào tạo nguồn nhân lực, chuẩn hóa quy trình và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái khoa học - công nghệ.
Những tín hiệu từ thực tiễn cho thấy, xu hướng chuyển từ “đầu tư thiết bị” sang “làm chủ thiết bị” đang từng bước hình thành, góp phần định hướng phát triển bền vững cho hệ thống phòng thí nghiệm tại Việt Nam trong thời gian tới.
Nâng cao hiệu quả phòng thí nghiệm: Cần cách tiếp cận đồng bộ
Để nâng cao hiệu quả hoạt động, cần chuyển từ tư duy “đầu tư thiết bị” sang “nâng cao năng lực vận hành”, với một số định hướng chính: Gắn đầu tư thiết bị với hiệu quả khai thác, sử dụng; Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, làm chủ công nghệ; Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật; Tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp trong nước và các hãng quốc tế.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng phân tích, kiểm nghiệm, đáp ứng yêu cầu phát triển trong các lĩnh vực trọng điểm.
![[Infographic] Kết quả công tác tiếp nhận đơn và bảo hộ chỉ dẫn địa lý giai đoạn 2021-2025](https://cdn.nhandan.vn/images/5532e1f30100dc6b93fffc9fa884888c663a51cb369d56b8e81e91655d829aa5477de11758056166d4ce2750b28f69f0/gcn-1.png.avif)
