Theo Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương, Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 có điểm mới so với các năm trước là giải tập thể được trao cho nhóm các nhà khoa học chung một cụm nghiên cứu. Các tập thể, cá nhân được trao giải đều là những người có nhiều thành tích nghiên cứu khoa học, giáo dục-đào tạo thế hệ trẻ; các công trình của các chị cũng có tính ứng dụng cao và mang lại giá trị thiết thực trong đời sống hằng ngày, như các công trình liên quan nâng cao giá trị nông sản Việt Nam, xử lý nước thải...
Được nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 với cụm công trình “Ứng dụng xúc tác sinh học nâng cao giá trị nông sản Việt”, các nhà khoa học nữ thuộc Khoa Kỹ thuật Thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội chia sẻ: Đối với chúng tôi, mỗi thành quả nghiên cứu là động lực khai phóng tư duy sáng tạo, đặc biệt khi làm trong lĩnh vực mà nhóm nghiên cứu gọi là “ngành học của hạnh phúc”.
“Thật may mắn khi chúng tôi làm việc trong lĩnh vực thực phẩm, một lĩnh vực gần gũi và thiết yếu nhất của cuộc sống. Các nghiên cứu của chúng tôi đều xuất phát từ những nhu cầu cụ thể của địa phương, các bài toán của doanh nghiệp sản xuất. Chúng tôi đã có hàng trăm công trình khoa học được công bố trong nước và nước ngoài, trong đó có hơn 70 công trình công bố chung trong cụm công trình “Ứng dụng xúc tác sinh học nâng cao giá trị nông sản Việt” được các nhà chuyên môn ghi nhận”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thu Trang nhấn mạnh.
Các dự án, công trình khoa học của nhóm đang thực hiện tập trung vào đổi mới sáng tạo trong cải tiến sản xuất, trong phát triển sản phẩm mới phù hợp xu thế thế giới từ nguồn nguyên liệu Việt Nam; sản xuất bền vững theo hai định hướng chính: Ứng dụng enzyme, vi sinh vật tạo sản phẩm có lợi cho sức khỏe và khai thác phụ phẩm ngành thực phẩm, sản xuất không phế thải. Tiến sĩ Đỗ Thị Yến cho biết, nhóm nghiên cứu phát triển công nghệ cốt lõi, tìm các biện pháp nâng cao chất lượng nguồn nguyên liệu, chế biến các sản phẩm nông nghiệp chủ lực và chuyển giao công nghệ trên dây chuyền sản xuất hiện đại.
Với định hướng nghiên cứu gắn chặt với yêu cầu thực tiễn của Việt Nam về bảo vệ môi trường, an ninh năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Việt Nga, Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật, Giảng viên cao cấp Khoa Kỹ thuật Môi trường, Trường đại học Xây dựng Hà Nội, chuyên gia trong lĩnh vực kỹ thuật xử lý nước và nước thải tại Việt Nam là cá nhân vinh dự được nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025.
Hơn 25 năm công tác, bà Nga đã khẳng định vai trò của một nhà khoa học tiêu biểu ở lĩnh vực kỹ thuật hạ tầng và môi trường ở Việt Nam và khu vực. Bà Nga cho biết: Việc quản lý nước và nước thải hiện nay không giới hạn trong xử lý nước ô nhiễm để cấp nước an toàn, bảo vệ môi trường, mà cần nhận thức được tầm trọng của việc duy trì sự cân bằng của vòng tuần hoàn nước tự nhiên, qua đó bảo đảm khai thác, sử dụng nguồn nước bền vững.
Nhiều năm qua, Giáo sư Nga luôn tập trung nghiên cứu phát triển, cải tiến công nghệ xử lý nước và nước thải đạt hiệu quả xử lý cao, phù hợp điều kiện Việt Nam; đồng thời quản lý nước và chất thải bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu. Bà đã tập trung vào nghiên cứu phát triển và làm chủ công nghệ màng trong xử lý nước và nước thải, nổi bật là công nghệ màng kỵ khí anMBR; cải tiến và tối ưu quá trình kỵ khí để nâng cao hiệu quả phân hủy sinh học các thành phần hữu cơ, đồng thời mở ra khả năng thu hồi tài nguyên, tái tạo nguồn nguyên liệu có giá trị kinh tế từ dòng thải...
Nhờ sự nỗ lực bền bỉ, bà đã thực hiện 21 đề tài, nhiệm vụ khoa học-công nghệ các cấp, trong đó bà làm chủ nhiệm 14 đề tài. Hiện nay, Giáo sư Nga đang chủ trì thực hiện dự án quốc tế, giai đoạn 2023-2028, để phát triển hệ thống cấp nước thích ứng với nguồn nước ô nhiễm cho Việt Nam.
Chia sẻ về những kết quả đạt được, bà Nga bày tỏ: “Bản thân tôi luôn cố gắng đạt được mục tiêu trong nghiên cứu, có các ứng dụng thực tiễn mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng. Cho đến giờ, tôi luôn cảm thấy hạnh phúc, may mắn bởi được làm công việc nghiên cứu khoa học mà mình yêu thích”.
