Mạnh tay để mạng xã hội không còn "ô nhiễm"

Báo động “rác độc” mạng xã hội từ bài học của một loạt các "giang hồ mạng" bị bắt

"Giang hồ mạng" là cách mà người dân gọi chung cho những cái tên quen thuộc như Huấn Hoa Hồng, Phú Lê, Khánh Sky. Tháng 8/2026, 9 youtuber, tiktoker “giang hồ mạng” bị bắt giữ, điều tra. Các vụ án có tính chất khác nhau, từ vi phạm quy định về kế toán, hóa đơn, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lừa dối khách hàng đến gây rối trật tự công cộng, đưa trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông và lợi dụng các quyền tự do dân chủ.

Điểm chung của các “giang hồ mạng” đều bắt nguồn từ việc xây dựng các kênh, các clip có tính chất khiêu khích, sử dụng ngôn từ không phù hợp văn hóa, lối sống, đạo đức của người Việt Nam và đăng lên mạng xã hội, nhưng lại thu hút sự theo dõi của hàng trăm nghìn, thậm chí cả triệu lượt theo dõi vì những nội dung được cho là gay cấn, kích thích sự tò mò. Thậm chí giới trẻ còn nhiều người đã bị ảnh hưởng tới lối suy nghĩ và thần tượng những “giang hồ mạng” như thế này. Từ đó, các đối tượng lợi dụng sự nổi tiếng ảo của mình trên mạng xã hội để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật, thu lợi bất chính đặc biệt lớn.

Như đối tượng Lê Văn Phú (tức Phú Lê) bị khởi tố vì liên quan sai phạm về kế toán và In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, Nguyễn Thị Hương có nick name “cô giáo Hương” cũng bị khởi tố về việc liên quan sản phẩm được quảng cáo bán trên mạng, Vũ Hoàng Hải tức Hải Sapa Tv, bị khởi tố vì tội danh lừa dối khách hàng, vụ án còn liên quan những sai phạm trong hoạt động kinh doanh kế toán. Qua những vụ việc này có thể thấy, tích xanh không phải giấy kiểm định chất lượng; các KOL hay KOC không làm thay phần việc của truy xuất nguồn gốc xuất xứ và mạng xã hội không phải vùng đất nằm ngoài vòng pháp luật. Tất cả những hành vi của các đối tượng này đã gây nhức nhối trong dư luận nhiều năm qua.

Chị Nguyễn Thị Thanh Mai, sinh sống tại xã Hòa Lạc, thành phố Hà Nội chia sẻ: “Tôi cũng từng xem những clip của Huấn Hoa Hồng, có nhiều ngôn từ rất độc hại mà tôi cho rằng nếu giới trẻ học theo sẽ thành một thói quen rất xấu, ảnh hưởng đến giao tiếp và làm các con có suy nghĩ lệch lạc theo. Nếu mình cho rằng vấn đề này nhẹ, thì sẽ khiến một bộ phận thanh thiếu niên có thể bị sai lệch định hướng khi bắt chước hành vi của những giang hồ mạng. Vì vậy tôi nghĩ những clip, những đối tượng như vậy cần phải được xử lý thật nghiêm để vừa răn đe, vừa cảnh tỉnh cho những ai đang hâm mộ các youtuber, tiktoker này".

Đồng quan điểm với chị Mai, anh Hoàng Anh, sống tại phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội cũng cho biết: “Ở lớp học của tôi, có thời gian rất nhiều bạn trong lớp xem và bình luận sôi nổi về các clip mà những giang hồ mạng thách đố nhau, hay ganh đua nhau về những hình ảnh cuộc sống xa hoa của họ. Tôi thấy rất phản cảm, khiến nhiều người cho rằng làm giang hồ là con đường nhanh nhất đến thành công. Chính điều này có thể khiến nhiều người học theo và làm ra các hành vi vi phạm pháp luật”.

Các nền tảng mạng xã hội ngày càng phát triển, đối tượng sử dụng ngày càng mở rộng, trong khi đó, không phải ai cũng được trang bị kiến thức, kỹ năng để có thể bảo đảm an toàn cho mình trước mê cung thông tin số. Mỗi ngày, từ Facebook, Zalo, Tiktok, Youtube… có nhiều nội dung phản cảm mà mọi người, nhất là giới trẻ đều có thể bắt gặp. Đó là các video, clip cổ xúy lối sống lệch chuẩn như: coi trọng vật chất, trí trá trong ứng xử, thói khoe khoang hợm hĩnh…; thậm chí là những nội dung tuyên truyền sai lệch lịch sử, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước hay lan truyền hình ảnh, video thô tục, đồi trụy... Những loại “rác” trên mạng xã hội này đang gây nguy hại cho cộng đồng.

Kiên quyết làm sạch những thông tin xấu độc trên môi trường mạng

Sau khi một loạt các youtuber, tiktoker bị bắt giữ điều tra khởi tố, mạng xã hội đã bớt “ồn ào” hơn. Những cuộc livestream chửi bới, đấu đá, thách thức, câu view câu like không còn xuất hiện dày đặc. Những người làm nội dung bắt đầu cẩn thận hơn trong việc nói gì, đăng gì, quảng cáo gì. Mặc dù đây chưa phải sự thay đổi hoàn toàn, nhưng ít nhất đây cũng là tín hiệu cho thấy mạng xã hội đã bắt đầu có tiết chế và văn hóa hơn, cho thấy hiệu quả của nhiệm vụ quản trị mạng xã hội.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Trung, chuyên gia văn hóa cho rằng: "Trên không gian văn hóa mạng, muốn giữ gìn sự trong sáng đúng với thuần phong mỹ tục, đúng luật pháp thì cần có sự đóng góp của tất cả mọi thành viên, tất cả cộng đồng. Điều đó cũng thể hiện trình độ, thể hiện ý thức giác ngộ, tinh thần trách nhiệm của mình đối với cuộc sống, đối với xã hội, để không gian mạng được an toàn và lành mạnh".

Tuy nhiên không thể phủ nhận, với cơ chế mở của mạng xã hội, ai cũng có thể tạo, đăng tải nội dung trên những nền tảng này dẫn đến một số lượng nội dung rất lớn được cập nhật hàng phút, hàng giờ khiến việc kiểm soát thông tin, hình ảnh để thanh lọc vẫn còn nhiều khó khăn. Chính vì vậy, việc xử lý những trường hợp vi phạm thôi là chưa đủ, quan trọng hơn là biết từ sớm, phòng từ xa. Đây cũng là lý do lực lượng công an các địa phương đã và đang tăng cường nắm tình hình những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, đồng thời đưa công tác này xuống tận cơ sở quản lý với những người nổi tiếng. Công tác tuyên truyền cũng được vận động mạnh để những người nổi tiếng, những nhà sáng tạo nội dung hiểu thêm về pháp luật, chấp hành nghiêm những điều luật pháp quy định.

Bên cạnh đó cũng cần đặt trách nhiệm lớn hơn đối với các nền tảng mạng xã hội, không thể để thuật toán liên tục khuếch đại nội dung gây sốc, gây tranh cãi chỉ vì nội dung đó tạo nhiều tương tác. Cần quy định rõ trách nhiệm các nền tảng số, mạng xã hội, mạng viễn thông hay các ứng dụng AI trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người sử dụng trên lãnh thổ Việt Nam.

Những chuẩn mực đạo đức vốn có, vô hình chung bị những đối tượng làm bào mòn và đánh tráo khái niệm. Để mạng xã hội trở về với giá trị tốt đẹp ban đầu của nó, là lan tỏa những điều đẹp đẽ, tích cực, đã đến lúc cần phải mạnh mẽ thanh lọc những “rác độc” còn tồn tại trên không gian mạng với sự chung tay của toàn thể người dân song hành với cơ quan chức năng.

Trách nhiệm của một người công dân số đó là cần trang bị cho mình kiến thức về pháp luật và khả năng tự kiểm chứng, tự sàng lọc thông tin, khai thác những tiện ích của nền tảng này phục vụ cho nhu cầu học hỏi, kết nối, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, để mạng xã hội không còn là mảnh đất màu mỡ cho những đối tượng lợi dụng trục lợi.