Bình luận quốc tế

Một năm sóng gió của EU

Hội nghị thượng đỉnh cuối cùng trong năm 2023 của Liên minh châu Âu (EU) vừa khép lại tại Brussels (Bỉ) với hàng loạt chủ đề nóng được thảo luận, như các cuộc xung đột vũ trang, nền kinh tế suy yếu, mở rộng khối... Những chủ đề này cũng phản ánh một năm với nhiều biến động phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích và tương lai của EU.
Cờ Liên minh châu Âu (EU). (Ảnh minh họa: IRNA/TTXVN)
Cờ Liên minh châu Âu (EU). (Ảnh minh họa: IRNA/TTXVN)

Trước khi bước vào Hội nghị thượng đỉnh với một chương trình nghị sự đầy ắp vấn đề nóng hổi, Chủ tịch Hội đồng EU Charles Michel kêu gọi lãnh đạo các nước EU “trang bị tinh thần thỏa hiệp, ý thức trách nhiệm tập thể, đặt lợi ích và giá trị của liên minh lên hàng đầu”.

Giới phân tích nhận định đây là một hội nghị khó khăn và có thể phải kéo dài hơn dự kiến. Những vấn đề nổi cộm của EU đã tồn tại từ lâu trước hội nghị lần này; EU cũng từng tiến hành nhiều chương trình làm việc để giải quyết bất đồng nhưng chưa đạt được kết quả đột phá nào.

Sự chia rẽ tiếp tục phủ bóng Hội nghị thượng đỉnh vừa qua. Mặc dù cuối cùng lãnh đạo các nước EU nhất trí mở các cuộc đàm phán về kết nạp Ukraine và Moldova vào liên minh, nhưng vấn đề ngân sách lại không suôn sẻ như vậy. EU không thể đạt được đồng thuận về kế hoạch ngân sách do Hungary phủ quyết khoản hỗ trợ trị giá 50 tỷ euro dành cho Ukraine. Các nhà lãnh đạo buộc phải chuyển thảo luận về ngân sách chung tới cuộc họp đầu năm 2024.

Lâu nay, vấn đề tài chính là bài toán hóc búa của EU, trong bối cảnh ngân sách cạn kiệt do hàng loạt yếu tố “cộng hưởng”, như khủng hoảng kinh tế, kế hoạch phục hồi lớn sau đại dịch Covid-19, hoạt động tài trợ cho một số nhu cầu như di cư, khả năng cạnh tranh công nghệ, ứng phó khủng hoảng.

Lâu nay, vấn đề tài chính là bài toán hóc búa của EU, trong bối cảnh ngân sách cạn kiệt do hàng loạt yếu tố “cộng hưởng”, như khủng hoảng kinh tế, kế hoạch phục hồi lớn sau đại dịch Covid-19, hoạt động tài trợ cho một số nhu cầu như di cư, khả năng cạnh tranh công nghệ, ứng phó khủng hoảng. Tác động từ cuộc xung đột tại Ukraine cũng đẩy lạm phát ở châu Âu tăng lên mức kỷ lục.

Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất tăng thêm 66 tỷ euro ngân sách cho đến năm 2027 để ứng phó thách thức kinh tế, chính trị. Khi đưa ra đề xuất này, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen thừa nhận đây là số tiền lớn và khó có thể đạt được sự đồng thuận ngay lập tức, trong bối cảnh ngân sách các quốc gia thành viên thâm hụt lớn do các cuộc khủng hoảng.

Di cư bất hợp pháp cũng là một vấn đề nổi cộm. Theo Cơ quan Biên giới châu Âu (Frontex), trong 11 tháng kể từ đầu năm 2023, có tới 355.300 người di cư trái phép đã đến EU, tăng 17% so với mức cùng kỳ năm 2022 và là con số cao nhất được ghi nhận kể từ năm 2016. Sự gia tăng lượng người di cư trái phép lớn nhất được ghi nhận ở tuyến đường Tây Phi đến quần đảo Canary của Tây Ban Nha.

Làn sóng nhập cư bất hợp pháp gây ra những hệ lụy lớn và là thách thức dai dẳng của EU, đòi hỏi cách ứng phó chung của toàn khối. Hồi tháng 10/2023, EU đã đạt được Hiệp định về di cư và tị nạn mới, với sự ủng hộ của 22/27 nước thành viên.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, EU sẽ rất khó có thể triển khai thỏa thuận một cách hiệu quả trên thực tế vì không tìm được tiếng nói chung trong việc chia sẻ gánh nặng tiếp nhận người di cư. Ba Lan và Hungary chỉ trích rằng các quyết định của EU được đưa ra theo quy tắc đa số đủ điều kiện, chứ không phải nguyên tắc đồng thuận.

Với 27 nước thành viên, trong đó có nhiều quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn trên toàn cầu, EU có sự bất đồng, khác biệt là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, những khác biệt này vẫn có thể được khỏa lấp, nếu các nước đặt lợi ích chung lên hàng đầu.

Cuộc xung đột giữa Israel và lực lượng Hamas diễn biến phức tạp trong năm 2023 cũng ảnh hưởng đến EU. Chuyên gia Luigi Scazzieri thuộc Trung tâm Cải cách châu Âu cho rằng, việc quản lý các cuộc xung đột ở Ukraine và Trung Đông là một nỗ lực khó khăn đối với EU, khi phải phân chia sự chú ý và nguồn lực tài chính cho hai cuộc khủng hoảng này. Việc các nước thành viên EU chia rẽ về chính sách đối với cuộc xung đột Israel-Hamas ảnh hưởng xấu đến uy tín của khối.

Trong khi đó, nguy cơ tấn công khủng bố trở lại với EU. Kể từ khi xung đột Israel-Hamas bùng nổ, các vụ việc chống người Do Thái và Hồi giáo có xu hướng gia tăng tại một số quốc gia châu Âu. Ủy viên EU phụ trách Nội vụ Ylva Johansson cảnh báo, liên minh phải đối mặt nguy cơ tấn công khủng bố rất lớn trước kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, trong bối cảnh xung đột tiếp diễn ở Trung Đông.

Với 27 nước thành viên, trong đó có nhiều quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn trên toàn cầu, EU có sự bất đồng, khác biệt là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, những khác biệt này vẫn có thể được khỏa lấp, nếu các nước đặt lợi ích chung lên hàng đầu. Việc EU thống nhất ý kiến, tạo nền tảng hiện thực hóa hành động chung là hết sức quan trọng đối với tương lai và uy tín của khối này.

Có thể bạn quan tâm

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng.