Trong ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên, Hà Nam có vị trí chiến lược quan trọng, là phên dậu phía bắc của hành cung Thiên Trường. Đặc biệt, vùng đất Lý Nhân đã được Hưng Đạo Đại Vương chọn để lập sáu kho lương phục vụ kháng chiến, đất Trần Thương - Trung tâm “lục đầu khê” (đất thôn Miễu Cổ) là kho lương chính và cũng là vị trí ngôi đền Trần Thương ngày nay. Cùng với nhân dân cả nước, người dân Lý Nhân, Hà Nam biết ơn sâu sắc công lao to lớn của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng bộ tướng, gia thần. Sau khi Đức Thánh Trần rời cõi thế, nhân dân đã khởi dựng ngôi đền Trần Thương để tưởng vọng ngài. Ngôi đền có quy mô kiến trúc lớn, bề thế, tôn nghiêm; vị trí trên nền kho lương chính thế đất “hình nhân bái tướng, ngọa nhân mỹ”, “ngũ mã thất tinh”; kiến trúc “Tứ thủy quy Đường” độc đáo; tổng thể phong thủy rất hài hòa. Nơi đây lưu giữ nhiều giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể tiêu biểu, đặc sắc chỉ có tại Hà Nam.
Với những giá trị lịch sử và văn hóa to lớn, đền Trần Thương được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1989. Đến năm 2010, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phục dựng Lễ phát lương Đức Thánh Trần. Năm 2015, đền chính thức được công nhận Di tích Quốc gia đặc biệt. Tiếp đó, vào năm 2017, Lễ hội Đền Trần Thương được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Sau 15 năm tổ chức, Lễ phát lương Đức Thánh Trần-đền Trần Thương đã trở thành nét đẹp truyền thống, tôn vinh các anh hùng có công dựng nước và giữ nước, đồng thời lan tỏa giá trị lịch sử dân tộc. Nghi lễ phát lương Đức Thánh Trần nhằm tái hiện lịch sử về việc phát quân lương khao quân của quân đội nhà Trần khi đánh thắng giặc Nguyên Mông lần thứ ba (năm 1288). Túi lương được làm bằng vải điều mầu đỏ tượng trưng cho Hỏa, trên in hai chữ “Trần Thương” mầu vàng tượng trưng cho Thổ. Bên trong túi gồm các loại ngũ cốc là sản vật của vùng quê Lý Nhân như nếp cái hoa vàng, đậu tương, ngô đỏ. Ý nghĩa, giá trị tinh thần của lễ phát lương là cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu đón linh khí trời đất cho một năm sung túc, nhà nhà no đủ, hạnh phúc. Sự kiện này nhắc nhở hậu thế trân trọng quá khứ, bày tỏ lòng kính trọng với các bậc tiền nhân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tiếp nối tư tưởng “Thời bình, phải khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc”. Bên cạnh đó, Lễ phát lương còn là cơ hội để quảng bá hình ảnh Hà Nam đổi mới, phát triển đến với đồng bào cả nước và kiều bào ở nước ngoài. Lễ hội mang ý nghĩa cầu cho quốc thái dân an, phúc lộc dồi dào; góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống; thể hiện khát vọng về một đất nước hưng thịnh, phát triển bền vững.
Theo đồng chí Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Nam, tỉnh Hà Nam đang tận dụng tốt thời cơ, phát huy tiềm năng và thế mạnh du lịch tâm linh, từng bước chuyển mình hướng tới một nền kinh tế bền vững, phát triển vượt bậc. Để bảo đảm tốc độ tăng trưởng kinh tế vững mạnh, văn hóa cần được phát triển đồng bộ, hài hòa; đòi hỏi sự chung tay của các cấp ủy Đảng, chính quyền từ Trung ương đến địa phương và sự quan tâm, đóng góp của toàn thể nhân dân; góp phần khẳng định vị thế Hà Nam xứng đáng với danh hiệu “Điểm đến văn hóa địa phương hàng đầu thế giới” năm 2023 và “Điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu châu Á” năm 2024 do Tổ chức Giải thưởng Du lịch Thế giới vinh danh.
