Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, thi đua yêu nước trước hết phải bắt nguồn từ lòng yêu nước chân chính, từ ý chí tự lực, tự cường và tinh thần đoàn kết của dân tộc. Người coi thi đua là một phương thức, một biện pháp tổ chức phong trào hành động cách mạng của quần chúng, nhằm huy động và phát huy cao độ tiềm năng, sức sáng tạo của nhân dân trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội.
Trải qua gần 80 năm kể từ khi Hồ Chủ tịch phát động phong trào thi đua yêu nước lần đầu năm 1948, tinh thần thi đua ấy vẫn luôn là ngọn lửa hun đúc ý chí và sức mạnh của toàn dân tộc. Những phong trào như “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm” trong kháng chiến, đến “Sóng Duyên Hải”, “Gió Đại Phong”, “Cờ Ba Nhất”, “Ba đảm đang”, “Ba sẵn sàng” trong thời kỳ xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền bắc và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ, giá trị thực tiễn to lớn của tư tưởng thi đua yêu nước.
Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta luôn coi thi đua yêu nước là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng-an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh. Đảng ta nhấn mạnh, thi đua yêu nước không chỉ là nhiệm vụ của riêng một ngành, một cấp, mà là sự nghiệp chung của toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân đều có thể và cần phải, tham gia thi đua bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, hoàn cảnh của mình.
Thời gian qua, công tác thi đua, khen thưởng đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Các phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Doanh nghiệp Việt Nam hội nhập và phát triển”, “Cán bộ, công chức, viên chức thi đua thực hiện văn hóa công sở”, “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”,... đã và đang lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, ổn định chính trị, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng hình ảnh đất nước Việt Nam đổi mới, năng động, sáng tạo, nhân ái và trách nhiệm.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các thế lực thù địch, phần tử phản động, cơ hội chính trị lợi dụng không gian mạng, truyền thông xã hội để tung ra luận điệu xuyên tạc, bóp méo ý nghĩa và giá trị phong trào thi đua yêu nước. Chúng cho rằng thi đua chỉ là hình thức, là công cụ tuyên truyền, là “thành tích ảo”, thậm chí bịa đặt rằng đó là “sự lãng phí nguồn lực” hay “cách tô hồng thành tích”. Điều này không chỉ sai trái về bản chất mà còn nhằm xóa nhòa giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.
Những luận điệu xuyên tạc lộ rõ sự phi lý khi đối chiếu với thực tiễn. Trong đại dịch Covid-19, tinh thần thi đua yêu nước thể hiện rõ nét qua hành động nhân văn: Đội ngũ y, bác sĩ xung phong ra tuyến đầu; hàng nghìn tình nguyện viên, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên tham gia chống dịch; nhân dân cả nước đoàn kết, sẻ chia, “lá lành đùm lá rách”. Hay trong phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai bão lũ, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân luôn chung tay đồng lòng, kịp thời chi viện, hỗ trợ sức người, sức của những nơi gặp khó khăn, bảo đảm nhanh chóng ổn định cuộc sống cho người dân, với tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”...
Thi đua ngày nay không chỉ giới hạn trong lĩnh vực truyền thống, mà còn mở rộng sang lĩnh vực mới như chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, hội nhập quốc tế. Các phong trào thi đua không chỉ được tuyên truyền qua các buổi sinh hoạt cộng đồng, qua các phương tiện truyền thông đại chúng mà còn được triển khai sâu rộng trên nền tảng số, cho thấy thi đua yêu nước đang thích ứng linh hoạt với thời đại, là động lực quan trọng giúp đất nước phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Thi đua yêu nước còn góp phần bồi đắp, củng cố nền tảng đạo đức xã hội. Trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, khi giá trị vật chất có xu hướng lấn át, phong trào thi đua yêu nước trở thành động lực khơi dậy, lan tỏa giá trị nhân văn, đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam.
Thi đua yêu nước còn góp phần bồi đắp, củng cố nền tảng đạo đức xã hội. Trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, khi giá trị vật chất có xu hướng lấn át, phong trào thi đua yêu nước trở thành động lực khơi dậy, lan tỏa giá trị nhân văn, đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam. Thông qua việc tôn vinh, biểu dương gương người tốt, việc tốt, cá nhân tiêu biểu, phong trào thi đua yêu nước góp phần định hướng dư luận, củng cố niềm tin, tạo dựng chuẩn mực xã hội tích cực, khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần tự hào dân tộc. Ở tầm vĩ mô, thi đua yêu nước còn là một giá trị văn hóa, biểu tượng của bản sắc dân tộc Việt Nam luôn biết vượt khó, biết đoàn kết, biết biến thách thức thành cơ hội.
Để phong trào thi đua yêu nước tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn tới, cần quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện thật tốt ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: Mô hình mới phải có tư duy mới, cách làm mới, hiệu quả mới và từ đó thì phải thật sự đổi mới công tác thi đua khen thưởng. Ngày 26/10, phát biểu chỉ đạo tại Đại hội thi đua yêu nước công nhân viên chức lao động toàn quốc lần thứ XI, giai đoạn 2025-2030, đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đề ra 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nhấn mạnh việc gắn phong trào thi đua với thực hiện nhiệm vụ chính trị; gắn phong trào thi đua với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực. Người đứng đầu cấp ủy, tổ chức cơ quan, đơn vị phải thật sự nêu gương đi đầu. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phát hiện, bồi dưỡng nhân rộng điển hình tiên tiến, lan tỏa tinh thần thi đua yêu nước sâu rộng trong từng cơ quan, đơn vị, cơ sở sản xuất kinh doanh.
Mỗi tổ chức, cá nhân đều có thể và cần tham gia thi đua bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, hoàn cảnh của mình, bởi “thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua”. Kiên quyết đấu tranh, bác bỏ luận điệu xuyên tạc, biểu hiện suy thoái tư tưởng, thờ ơ, hoài nghi, thậm chí phủ nhận phong trào thi đua yêu nước, bởi đó là hành vi chống lại tinh thần đoàn kết dân tộc, chống lại giá trị cốt lõi đã làm nên sức mạnh của Việt Nam.
