Mỗi danh tính liệt sĩ được xác lập là một gia đình khép lại phần nào nỗi đau đã kéo dài nhiều thập kỷ, đồng thời là sự trở về của một phần lịch sử; là sự khẳng định đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” thiêng liêng của dân tộc Việt Nam. Bởi vậy “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” do Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 phát động, triển khai từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc.
Ngày 17/7, đến thăm, động viên các lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng (Thành phố Hồ Chí Minh), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính các liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng trước Tổ quốc, trước nhân dân; là lương tri, nguyện vọng của mỗi người Việt Nam. Nhân dân ta, Đảng ta không bao giờ quên những người đã hy sinh vì đất nước, vì dân tộc, đó là đạo lý và truyền thống văn hóa Việt Nam”.
Đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính các liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng trước Tổ quốc, trước nhân dân; là lương tri, nguyện vọng của mỗi người Việt Nam. Nhân dân ta, Đảng ta không bao giờ quên những người đã hy sinh vì đất nước, vì dân tộc, đó là đạo lý và truyền thống văn hóa Việt Nam.
Hiện cả nước có khoảng 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt; khoảng 300.000 hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy, quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Thời gian càng lùi xa, nhân chứng càng thưa vắng, thân nhân trực hệ phần lớn đã cao tuổi. Vì vậy, chiến dịch đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc; giám định ADN được khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
Trước sự quan tâm lớn của toàn xã hội, chiến dịch lập tức trở thành mục tiêu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị, hòng làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào một chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước.
Thứ nhất, các đối tượng cố tình xuyên tạc việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ là nhằm để xây dựng cơ sở dữ liệu gien theo dõi, giám sát công dân, qua đó khai thác tâm lý lo ngại về bảo mật thông tin, gieo rắc nỗi sợ hãi, ngăn cản người dân tham gia hiến mẫu. Tuy nhiên, mục đích của việc lấy mẫu rất rõ ràng: Tạo dữ liệu tham chiếu để đối sánh, xác định danh tính hài cốt còn thiếu thông tin. Yêu cầu quản lý dữ liệu sinh học chặt chẽ, đúng pháp luật luôn được đặt ra.
Thứ hai, là thủ đoạn hạ thấp năng lực khoa học-công nghệ trong nước. Một số đối tượng cho rằng, giám định ADN hài cốt tồn tại qua nhiều năm là bất khả thi, đầu tư chỉ gây lãng phí. Giám định hài cốt lâu năm là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đòi hỏi cần được đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình, nâng cao năng lực các cơ sở giám định và xây dựng một ngân hàng gien đủ lớn để làm tốt nhiệm vụ đề ra, nhưng không cho phép được buông xuôi hay chùn bước, vì như thế là có lỗi với những người đã khuất.
Thứ ba, là thủ đoạn “đánh bùn sang ao”, lợi dụng dòng thông tin chủ lưu về chiến dịch để cài cắm những đòi hỏi phi lý. Một số đối tượng tìm cách đánh đồng địa vị lịch sử, pháp lý của các liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, thống nhất đất nước với những người tử trận trong hàng ngũ đối lập, thậm chí đòi hỏi Nhà nước phải có chính sách quy tập, xây dựng nghĩa trang riêng cho những đối tượng này, với lời kêu gọi “nhân đạo”, “hòa hợp” để dễ gây ngộ nhận. Cần nhận thức rằng, chính sách hòa hợp dân tộc của Việt Nam là nhất quán, nhưng hòa hợp không đồng nghĩa với xét lại lịch sử, nhân đạo không đồng nghĩa với đảo lộn hệ giá trị.
Thứ tư, là thủ đoạn phủ nhận thành quả cách mạng bằng cách bới móc, làm sai lệch tư liệu lịch sử, gieo rắc hoài nghi về sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ, đồng thời vu khống động cơ chính trị, cho rằng việc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt trên diện rộng chỉ là chiêu trò mị dân, hình thức. Các luận điệu này hết sức thâm độc vì làm xói mòn niềm tin của quần chúng nhân dân, nhất là thân nhân liệt sĩ vào thiện chí, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước.
Thực tế đã minh chứng thuyết phục cho chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Giai đoạn 2021-2025, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ; tiếp nhận gần 13.500 mẫu (gồm mẫu hài cốt và mẫu thân nhân), qua đó, đã xác định được danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; tổ chức thu nhận gần 60.000 mẫu sinh phẩm để xây dựng ngân hàng gien thân nhân liệt sĩ.
Từ khi khởi động chiến dịch, tốc độ triển khai đã có bước chuyển rõ rệt. Tính đến ngày 8/7/2026, chiến dịch đã quy tập được 1.312 hài cốt liệt sĩ; hơn 7.000 ha đất được rà phá bom, mìn, vật nổ; 35.925 phần mộ đã được lấy mẫu; 93.464 mẫu sinh phẩm thân nhân đã được thu nhận, trong đó hơn 53.000 mẫu đã đồng bộ vào cơ sở dữ liệu. Hàng chục nghìn gia đình đã tự nguyện tham gia, với mong muốn tìm lại người thân đã khuất. Về năng lực khoa học-công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đang từng bước làm chủ công nghệ giải trình tự gien thế hệ mới NGS-SNP, với tỷ lệ tách chiết ADN thành công trong thử nghiệm đạt 93%, góp phần nâng cao hiệu quả xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng yêu cầu của chiến dịch.
Tính đến ngày 8/7/2026, chiến dịch đã quy tập được 1.312 hài cốt liệt sĩ; hơn 7.000 ha đất được rà phá bom, mìn, vật nổ; 35.925 phần mộ đã được lấy mẫu; 93.464 mẫu sinh phẩm thân nhân đã được thu nhận, trong đó hơn 53.000 mẫu đã đồng bộ vào cơ sở dữ liệu.
Bảo vệ ý nghĩa của chiến dịch không đồng nghĩa với né tránh những hạn chế tồn tại. Trong Công điện số 45/CĐ-TTg ngày 8/7/2026 về việc đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thẳng thắn chỉ rõ: Tiến độ triển khai tại một số địa phương, đơn vị còn chậm; kết quả thực hiện còn khoảng cách xa so với mục tiêu của chiến dịch; công tác phối hợp có lúc, có nơi chưa chặt chẽ; người đứng đầu một số cơ quan, đơn vị, địa phương chưa xác định rõ trách nhiệm, chưa chỉ đạo điều hành quyết liệt, chưa có nhiều giải pháp huy động các nguồn lực và sự tham gia của các lực lượng. Nhìn nhận hạn chế để yêu cầu khắc phục thể hiện tinh thần cầu thị và tinh thần trách nhiệm, được nhân dân đồng tình, ủng hộ.
Thời gian thực hiện chiến dịch chỉ còn hơn một năm. Có thể sau ngày 27/7/2027 vẫn còn những liệt sĩ chưa được tìm thấy, bởi quy mô mất mát của chiến tranh quá lớn và điều kiện thực địa rất phức tạp, nhưng không vì thế mà giảm quyết tâm, càng không thể để sự chậm trễ làm mất đi những cơ hội hiếm hoi còn lại. Đấu tranh, bác bỏ những luận điệu bịa đặt, vu khống về chiến dịch, trước hết là bảo vệ sự thật lịch sử; sâu xa hơn, đó còn là gìn giữ đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, đáp ứng niềm mong mỏi chờ đợi và hy vọng của hàng trăm nghìn gia đình liệt sĩ.
Những kết quả bước đầu của chiến dịch 500 ngày đêm là minh chứng rõ ràng rằng, khi có quyết tâm chính trị cao, phương pháp khoa học phù hợp, sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự chung sức của mọi tầng lớp nhân dân, công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ tiếp tục đạt được những bước tiến vượt bậc. Mỗi phần hài cốt được tìm thấy, mỗi liệt sĩ được trả lại tên tuổi góp phần thực hiện đầy đủ hơn chính sách đối với người có công, đồng thời bồi đắp niềm tin, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hun đúc thêm sức mạnh tinh thần để đất nước vững vàng tiến bước vào chặng đường phát triển mới.
